Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/10183 K.2023/9226

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali ile Kurumca iptal edilen sigortalılığın geçerli olduğunun tespiti, davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının, ... sicil numaralı iş yerinde 10.08.1997-30.11.1997 tarihleri arasında fiilen çalıştığını ancak bu çalışmalarının davalı Kurumca iptal edildiğini, Kuruma yapılan başvuruya da olumsuz cevap verildiğini ileri sürerek davacının anılan tarihler arasındaki çalışmalarının tespitini talep etmiş, yargılama aşamasında 11.01.2022 tarihli dilekçesi ile davayı yalnızca Kuruma yönelttiklerini belirtmiş ve davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 10.08.1997 tarihi olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

1.Davalı Kurum vekili, cevap dilekçesinde; davanın reddini talep etmiştir.

2.Diğer davalılar yargılamaya katılmamışlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının sigortalılık başlangıç talebi yönünden davasının kabulü ile sigortalık başlangıç tarihinin 10.08.1997 olduğunun tespitine, davalılar ... ve ... Temizlik Hizmetleri Güvenlik Sistemleri ve Yemek Sanayi Ticaret Ltd. Şti. yönünden hizmet tespit talebi atiye bırakılıp takip edilmediğinden bu davalılar yönünden davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde, davanın 5 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, sigortalı işe giriş bildirgesini inceleyen bilirkişinin; davacının imzası ile işe giriş bildirgesindeki imza arasında "... Kaligrafik ve karakteristik özellikler yönünden farklılıklar görülmüştür." sonucuna vardığını, davacının 5510 sayılı Kanun'un 4, 5 ve 7 nci maddeleri anlamında fiili çalışmaları bulunduğunu ispatlamak zorunda olduğunu, davanın açıldığı tarih itibariyle SGK Başkanlığı işleminde mevzuata aykırılık bulunmadığını, Kurum aleyhine yargılama giderlerine hükmedilmesinin hatalı olduğunu istinaf başvuru sebep ve gerekçeleri olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...somut olayda; davacının ... sicil numaralı iş yerinde 10/08/1997 tarihinde çalışmaya başladığına ilişkin işe giriş bildirgesi düzenlenerek 08/09/1997 tarihinde Kuruma intikal ettirilmesi, Kurumun da bunun üzerine davacıya 1601199726123 SSK sigortalı sicil numarası vermesi ve davacının daha sonraki hizmetlerinin de yine bu sicil numarası ile kayıt altına alınması, davacının tespiti istenen tarihte gerçekte ...

Fabrikasında alt işveren olarak faaliyet gösteren ... sicil sayılı ... Tem. Hiz. Güv. Sis. Yem. San. Ltd. Şti. nezdinde fiili olarak çalıştığının dinlenen tanık beyanları ile doğrulanması, işe giriş bildirgesi verilmesinin en azından bir gün çalışıldığına karine teşkil etmesi.." gerekçesiyle davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, Kurum işleminin iptali ile Kurumca iptal edilen 10.08.1997 tarihindeki (1) günlük sigortalılığın geçerli olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 79 uncu maddesi hükümleridir.

Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar.

Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalı, çalışmanın geçtiği iddia edilen iş yerine dair düzenlenmiş Kurum müfettiş raporu ve dayanak belgeler varsa dosya içerisine getirtilmeli,

yine çalışmanın geçtiği iddia edilen işyerinden bildirimi bulunup iptal edilmeyen bordrolu tanıkların yeteri kadarının beyanlarına başvurulmalı, ilgili işyerinin hangi tarihten itibaren faal olduğu ile çalışma ruhsatı alıp almadığı araştırılmalı, işyeri işvereninin vergi kayıtları irdelenerek çalışan sayısı tespit edilmeye çalışılmalı, komşu işyeri bodro tanıkları ve işverenleri tespit edilerek beyanlarına başvurulmak suretiyle uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

3. Değerlendirme 1.Belirtilen açıklamalar ışığında somut olaya dönüldüğünde, dava niteliği itibariyle sigortalılığın sahte olduğu gerekçesiyle iptaline ilişkin Kurum işleminin iptaline ilişkin olup mahkemece davanın sigorta başlangıcı olarak nitelendirilmek suretiyle bu yönde değerlendirme yapmak suretiyle yazılı şekilde karar vermiş olması hatalıdır.

2.Davacı adına ... unvanlı 44131 sicil no.lu "temizlik maddeleri ve hediyelik eşya satışı" konulu işyerinden verilen 10.09.1997 tarihli işe giriş bildirgesi ile başlayan 10.09.1997-30.11.1997 arasındaki 111 günlük sigortalılığının Kurum tarafından yapılan 30.11.2006 tarihli soruşturma raporu nedeniyle iptal edildiği, sigorta başlangıcı olarak nitelendirilen dava kapsamında dinlenen tanıkların çoğunun anılan soruşturma raporu gereği sigortalılığı iptal edilen kişiler olduğu,tanıkların anılan işyerinin değişik şirket ve kişiler nezdinde taşeron firma elemanı olarak temizlik işlerinde çalıştıkları,bu kapsamda davacının ... (... kablo A.Ş.) A.Ş.'de taşeron firme elemanı olarak temizlik işinde çalıştığı, yönünde beyanda bulundukları anlaşılmıştır.

3.Öte yandan, Kurum denetmen raporunda da anılan işyerinden sigortalılık bildirimi yapılan sigortalıların bir kısmının beyanlarına göre taşeron firma elemanı olarak çalıştıklarını belirttikleri sırameşeler çocuk yuvası, ... A.Ş., ... (... kablo A.Ş.), Bosch Tic. A.Ş. işyerlerine gidilerek yapılan görüşmelerden ve inceleme neticesinde anılan işyerlerinin ... unvanlı işverene iş yaptırılmadığı ve tanınmadığı hususunun tutanaklarla belirlendiği belirtilmiştir.

3.Tüm bunlara göre Mahkemece, hükme esas alınan tanıkların dava açıp açmadıkları ve buna göre iptal edilen aynı işyerindeki sigortalılıklarını kazanıp kazanmadıkları araştırılmalı, buna göre bordro tanığı olup olmadıkları belirlenmeli, davacının çalıştığı işyeri olarak belirtilen ... ile ... arasında dava konusu dönemi içerir şekilde sözleşme olup olmadığı da araştırılmalı, emniyet aracılığıyla kamu tanığı olarak belirlenen ...'de güvenlik görevlisi olarak çalıştığı belirtilen tanık ...'nin davacının işyerinde makinacı olarak çalıştığını beyan ettiği,

dinlenen diğer kamu ve davacı tanıklarının ise temizlik elemanı olarak çalıştığı yönünde beyanda bulundukları göz önüne alındığında anılan tanık beyanları arasındaki çelişki giderilmek suretiyle uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,