Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/10675 K.2023/11896

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin ... Belediyesinin halı atölyesinde 19.07.2007 tarihinde çalışmaya başladığını ve halı dokuyarak atmış olduğu ilmek sayısına göre ücret aldığını, aldığı ücretlerin asgari ücretin altında bazı aylar 200,00 TL, bazı aylar 250,00 TL olarak elden ödendiğini, emir ve talimatların Belediye tarafından verildiğini, dokunan halıların Belediye tarafından satılarak gelir elde edildiğini belirterek sigortalılık başlangıcının 19.07.2007 tarihi olduğunun ve 19.07.2007 - 05.09.2014 tarihleri arası hizmetinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili, hak düşürücü süre ve zamanaşımı sürelerinin geçtiğini, davacının, müvekkili Belediye bünyesinde herhangi bir çalışmasının söz konusu olmadığından husumetin müvekkiline yöneltilemeyeceğini, davacı ile Belediye arasında işçi-işveren ilişkisi bulunmadığını, emir ve talimatın Belediye tarafından verilmediğini, ödemelerin Sultan Şehir Kültür ve Sanat Derneği tarafından yapıldığını, belediye tarafından bir iş karşılığı bordroya bağlı bir ücret ödemesi bulunmadığını, davacının, Belediye bünyesinde dönem dönem ve fasılalarla faaliyet gösteren halıcılık kurslarına kursiyer olarak katıldığını,

davalı Belediyenin bu iş dolayısı ile ticaret yapma ya da kar elde etme düşüncesi bulunmadığını, kursların sosyal amaçlı olarak açıldığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili, davacının iddialarını destekleyen herhangi bir bilgi ve belgeye rastlanılamadığını, davacının iddialarının yersiz olduğunu, hizmet tespiti davalarının kamu düzenine ilişkin olduğundan davaya ilişkin hususların re’sen araştırılması, özel bir duyarlılıkla yürütülmesi gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; dosyaya celp edilen belgelerden ve gerekse 2007-2014 tarihleri arasında davacının halı teslimleri ve bu meyanda davacıya yapılan ücret ödemeleri ve bu yazılı kanıtları destekleyen tanık anlatımlarından davacının söz konusu sürede işyerinde çalıştığı ve davacının işyerinde çırak değil de, üretimle ilgili çalışmalara bilfiil katılıyor olduğu, meslek ve sanat eğitiminin ise arka planda kaldığı,

bu durumda çıraklık ilişkisinden söz edilemeyeceği gibi işin gereğinin yerine getiriliyor olması ve belediye yetkili görevlisi kişilerin işe nezaret etmesi ve işin belediyeye ait halı atölyesi işyerinde yapılıyor olması, buradaki çalışanların belediye adına verilen emir ve direktifler doğrultusunda yönlendiriliyor olması nedenleriyle hizmet akdinin unsurlarının tam manasıyla gerçekleştiği kanaatine varıldığı, Mahkemece dinlenen tanıklar, kendilerinin de belediye bünyesindeki işyerlerinde çalıştıkları devrelere ilişkin görgüye dayalı ve birbirlerini tamamlayan müşterek ve çelişkisiz beyanlarında;

iddiaları doğrulayıcı biçimde, dava konusu süreyi de kapsar şekilde, davacının işyerinde kesintisiz ve sürekli biçimde çalıştığını açıkça belirttikleri, bu durumda yazılı kanıtlarla da desteklenmiş olan davacı ve kamu tanıklarının, olaylara dayalı samimi ve inandırıcı bulunan beyanlarına itibar edildiği belirtilerek davanın kabulüne, davacının 19.07.2007-05.09.2014 tarihleri arasında davalı ... bünyesinde faaliyet gösteren Halı Dokuma Atölyesinde haftada 5 gün olmak üzere toplam 1692 gün süreyle hizmet akdine tabi işçi olarak asgari ücretle çalıştığının tespitine,

bu çalışmaların davacının diğer hizmetleri ile birleştirilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili, çalışma olgusunun yöntemince araştırılmadığını kursiyer mi hizmet akdiyle mi çalıştığının belirlenmediğini ileri sürmüş, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili, aynı mahiyette açılan işçilik alacakları davalarında verilen ara kararlar gereğince bu davaların açıldığını, farklı kişiler tarafından açılan aynı nitelikte sekiz dava bulunduğunu, Belediyede toplam 1975 işçi çalıştırıldığını ve sigortalarının ödendiğini, sigortasız işçi çalıştırılmadığını, bu kadar uzun süre sigortasız çalıştırılmanın hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, el sanatlarını geliştirmek görevinin 5393 sayılı Belediye Kanunu ile verilmiş bir görev olup bu görevin ifası bakımında kurs açıldığını, davacının da kursiyer olarak mesleki öğrenim gördüğünü,

yönetmelikte öğrenim süresinin 4+4 olarak üzere 8 yıl olarak belirtildiğini, kursiyerlere yapılan ödemenin ücret değil, harçlık olduğunu, 04.03.2014 ile 26.09.2014 arası sadece 101 gün kursa geldiğini, tanıkların davacıyı çalışan değil kursiyer olduğunu doğruladıklarını, dolayısıyla davacı ile müvekkil arasındaki ilişkinin hizmet akdi olmadığından davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; dosyada toplanan bilgi ve belgeler ile tanık beyanlarından davacının esasen üretime yönelik çalıştığı, meslek öğrenme amacının geri planda kaldığı ve dolayısıyla çalışmasının çıraklık olarak değerlendirilemeyeceği, davacı ile aynı konumda ve aynı şartlarda çalışan Sema Yıldız isimli sigortalının açtığı ...

2. İş Mahkemesinin 2019/251 Esas ve 2021/173 Karar sayılı dosyasında davanın kabulüne dair verilen kararın Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 13.12.2022 tarih ve 2022/9961 Esas ve 2022/15833 Karar sayılı kararı ile onanması karşısında, Mahkemenin maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla davalı ve fer'i müdahil vekillerinin istinaf başvurularının 6100 sayılı HMK 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B.Temyiz Sebepleri Davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf dilekçesi ile birebir aynı sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının 19.07.2007-05.09.2014 tarihleri arasında çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddeleridir.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,