Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/11394 K.2023/11205

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali ile çakışan sigortalılık nedeniyle iptal edilen 4/1-a kapsamındaki çalışmaların hizmet süresinden sayılması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili ve davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 05.02.1988 tarihinde 4/a sigortalısı olarak çalışmaya başladığını ancak sigortalılık süresinin Kurum kayıtlarında eksik göründüğünü, gerekli itirazlar yapılmasına rağmen kayıtların düzeltilmediğini, hizmet döküm cetvelinde belli dönemlerde 4/b sigorta kolunda prim tahakkuk ettiği görülse de bu kayıtların hatalı olduğunu, ekte sunulan iş bırakma yoklama fişinden de anlaşılacağı üzere davacının ortaklığı bulunan ...

Dekorasyon İnş. Tic. Ltd. Şti.nin 2003 yılı Ocak ayından itibaren gayri faal bir şirket olduğunu, Kurumca davacının kayden ortak olarak görüldüğü dönemlerde 4/a çalışmalarının iptal edilmesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, Kurum işleminin iptali ile 4/a sigortalılık çalışmalarının hizmet süresinden sayılması gerektiğinin ve Kurum kayıtlarının buna göre düzeltilmesine karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü sürenin geçtiğini, Kurum kayıtlarının tetkikinde davalı şirketin 30.04.2005 tarihi itibari ile mükellefiyetinin resen terk ettirildiğini, yapılan işlemlerde usul ve yasaya aykırı herhangi bir yön bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

Dosya kapsamından, davanın, davacının iptal edilen 4/1-a kapsamındaki sigortalılık sürelerinin hizmetinden sayılması ve aksine Kurum işleminin iptaline yönelik olduğu, Kurumca davacının 02.06.2003- 10.03.2008 ve 12.11.2008-11.01.2011 tarihleri arasındaki sigortalı hizmetlerinin limited şirket ortaklığı nedeniyle iptal edildiği, ticaret sicil kayıtlarına göre, davacının dava dışı ... Dekorasyon İnş. Ltd.

Şti.'nin 08.06.1999 - 31.07.2013 tarihleri arasında kurucu ortağı ve yetkilisi olduğu, uyuşmazlığın davacının şirket ortaklığı dolayısıyla ortaya çıkan zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı ile aynı dönemdeki farklı iş yerlerinden yapılan hizmet bildirimlerinden hangisine itibar edileceği hususundan kaynaklandığı, zorunlu sigortalılığın temel amacının kendi adına ve hesabına çalışma olarak nitelendirilebileceği, dosya arasına alınan kayıtlardan, 31.08.2005 tarihinde iş bırakma yoklama fişi ile 2003 yılı Ocak ayından itibaren şirketin gayri faal olduğunun ortaklarca beyan edildiği,

dinlenen tanıkların anlatımları ile şirketin anılan dönemden sonra faaliyetini sonlandırdığının ifade edildiği, ilgili şirketin 03.10.2000 tarihinden sonra sigortalı çalışan bildirimi yapmadığı hususu da göz önünde bulundurulduğunda, fiilen faal konumunda olmayan iş yeri dolayısıyla zorunlu sigortalılık tescilinin kanunun amacı ve ruhuna aykırı olduğu, bu nedenle Kurumun Bağ-Kur sigortalılık tescili yönünden ve aynı dönemdeki 4/1-a kapsamındaki sigortalılığın iptali yönünden yaptığı işlemin hatalı olduğu,

bildirim yapılan hizmetler yönünden sahtelik iddiası bulunmadığından bu yönde herhangi bir araştırma yapılmaksızın resmi kayıtlara itibar edilmek suretiyle, davanın kabulü ile davacının iptal edilen 4/1a kapsamındaki sigortalılık sürelerinin hizmet sürelerinden sayılarak Kurum kayıtlarının bu şekilde düzeltilmesine, aksine Kurum işleminin iptaline karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri: Davalı SGK Vekilinin İstinaf Sebepleri Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde; Kurum işleminin usul ve yasaya uygun olduğunu, davanın bilirkişi raporunun b bendi gözetilerek reddinin gerektiğini, hüküm kurmaya elverişli olmayan tanık beyanları ile davanın kabulüne dair verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamındaki 31.08.2005 tarihli İş Bırakma Yoklama Fişinde, şirketin ortakları ... ve ...'in şirketin 2003 yılı Ocak ayından itibaren gayri faal olduğunu beyan ettiklerinin belirtildiği, yine Mecidiyeköy Vergi Dairesi Müdürlüğünün 16.11.2018 tarihli yazısı ile davacının ortağı olduğu ... Dekorasyon İnş. Tic. Ltd.

Şti. ünvanlı şirketin 30.04.2005 tarihi itibariyle mükellefiyetinin resen terkin ettirildiğinin tespit edildiğinin bildirildiği, diğer yandan davacının iddialarına ilişkin olarak beyanlarına başvurulan davacı tanıklarının ortak mahiyetteki ifadelerinde, ekonomik nedenlerle ve diğer ortağın rahatsızlanması üzerine davacının ortağı olduğu şirketin bürosunu kapatarak 2002 yılında şirketin faaliyetlerine son verdiklerini ve davacının ekonomik nedenlerle farklı işverenler yanında çalıştığını beyan ettikleri, bu durumda tanık beyanları da nazara alınarak davacının ekonomik yönden geçimini sağladığı çalışmasının tespitinde,

davacının limited şirket ortaklığı nedeni ile zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı ile çakışan 506 sayılı Kanun kapsamındaki çalışmalarının baskın çalışma olarak kabulü ile davacının iptal edilen 02.06.2003 - 10.03.2008 tarihleri arasında 506 sayılı Kanun kapsamındaki (5510 sayılı Kanun 4/1-a) sigortalılık sürelerinin geçerli sayılarak,

aksi yöndeki davalı Kurum işleminin iptalinin gerektiği, bu kabule göre de 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'un 28.02.2011 tarihine kadar geçerli olan 53/1 inci maddesi kapsamında davacının 12.11.2008 - 11.01.2011 tarihleri arasında önce başlayan Bağ-Kur (4/I-b) kapsamında sigortalı olması nedeni ile davalı Kurum işleminin bu dönemler yönüyle yerinde olduğu gerekçeleriyle, İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın esası hakkında yeniden hüküm kurulmak suretiyle "Davalı Kurumun istinaf başvurusunun kabulü ile ...

19.İş Mahkemesinin 2018/463 Esas 2021/90 Karar sayılı 16.02.2021 tarihli kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulüne, davacının iptal edilen 02.06.2003 - 10.03.2008 tarihleri arasında 506 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılık sürelerinin geçerli sayılarak Kurum kayıtlarının bu şekilde düzeltilmesine, aksine Kurum işleminin iptaline, fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı Vekilinin Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; Bölge Adliye Mahkemesince verilen kaldırma kararının hukuka aykırı olduğunu, tanık beyanlarının, davalı Kurumca iddia edildiğinin aksine muğlak olmadığını, bilakis tespitte bulunmaya elverişli ve muteber olduğunu belirterek, kararın temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

2.Davalı SGK Vekilinin Temyiz Sebepleri

Davalı SGK vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyizen bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davacının 02.06.2003 – 11.01.2011 tarihleri arasındaki 4/1-a sigortalılık statüsünden bildirilen hizmetlerinin Kurumca zorunlu Bağ-Kur (Kanun'un 4/I-b) kapsamındaki sigortalığı ile çakışması nedeni ile iptaline yönelik işlemin yerinde olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2.İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2.5510 sayılı Kanun'un 4/1-a bendinde Kanun'un kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından; hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar 4/1-a bendi kapsamında sigortalı sayılmışlardır. Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortakları da 4/1-b kapsamında sigortalı sayılmışlardır.

Sigortalılık hallerinin birleşmesi başlığı altında 13.02.2011 tarihli 6111 sayılı Kanun'un 33 üncü maddesi ile değişik 53 üncü maddeye göre, sigortalının 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde yer alan sigortalılık statüleri ile (c) bendinde yer alan sigortalılık statüsüne aynı anda tabi olacak şekilde Kanun kapsamına girmesi halinde öncelikle aynı maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında, (a) ve (b) bentlerinde yer alan sigortalılık statülerine tabi olacak şekilde Kanun kapsamına girmesi halinde ise aynı maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılır.

İlgili maddenin 6111 sayılı Kanun'la değişiklikten önceki şekli ise; “Sigortalının, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde yer alan sigortalılık hallerinden birden fazlasına aynı anda tabi olmasını gerektirecek şekilde çalışması halinde; öncelikle aynı maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında, (c) bendi kapsamında çalışması yoksa ilk önce başlayan sigortalılık ilişkisi esas alınarak sigortalı sayılır.” hükmündedir.

3.Değerlendirme 1.Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre, davalı SGK vekilinin tüm, davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2.Dosya kapsamından, davacının kurucu ortağı olduğu dava dışı ... Dekorasyon İnş. Ltd. Şti. vergi kaydının 30.04.2005 tarihinde re'sen terkin ettirildiği, davacının şirket ortaklığının da bu şekilde sona erdiği, 05.02.1988 tarihinde başlayan 4/a sigortalılığının, 02.06.2003 – 11.01.2011 tarihleri arasında dava dışı başka işyerlerinde hizmet aktine dayalı olarak devam ettiği, çakışan bu dönemde baskın sigortalılığının 4/a sigortalılığı olduğu anlaşılmakla, 01.10.2008 sonrası dönem yönünden de davacının 4/a kapsamında sigortalı olduğu gözetilmeksizin, yazılı şekilde karar tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle, Temyiz olunan, Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,