Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/1142 K.2024/5014

Taraflar arasındaki iş kazası nedeniyle vefat eden sigortalı hak sahiplerinin maddi tazminat ile manevi tazminat istemi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde, 14.08.2008 günü saat 17:25 sıralarında Akdağmadeni Emek Mahallesi Bağkur Caddesi'nde yapılan Akdağmadeni Adliye Sarayı binasının inşaat işlerinde muris ...'ın kendi sevk ve idaresinde olan iş makinesi ile kum çekerken geri manevra sırasında iş makinesinin direksiyon hakimiyetini kaybetmesi iş makinesinin yaklaşık olarak 25 -30 metre yol boyunca yokuşta sürüklenmesi sonucu Yeni Belde Apartmanına ait olan 10 mt. yüksekliğindeki istinat duvarının demir korkuluklarını kırarak binaya ait olan arka boş araziye takla atmak suretiyle ters düştüğünü ve ... araç içinde öldüğünü,

belirsiz alacak davalarının kabulü ile yargılama sırasında alınacak olan bilirkişi raporu doğrultusunda taleplerini arttırmak ve fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması kaydıyla şimdilik eşin destekten yoksun kalması nedeni ile 1.000,00 Türk Lirası maddi tazminatın kaza tarihi olan 14.07.2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak taraflarına verilmesini, 50.000,00 Türk Lirası manevi tazminatın kaza tarihi olan 14.07.2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkil ...'a verilmesini,

50.000,00 Türk Lirası manevi tazminatın kaza tarihi olan 14.07.2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkilleri. Selma, ..., Hülya, ... ve ...'a eşit oranda verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde, Türk Borçlar Kanunu "Zamanaşımı" başlıklı 72/1 1 inci cümlesinde "Tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her halde fiilin işlendiği, tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar" hükmüne yer verildiğini, davaya konu talep zamanaşımına uğradığından,

zamanaşımı nedeniyle esasa girilmeksizin davanın usulden reddini talep ettiklerini, muris ... kendi sevk ve idaresinde olduğunu, idarenin herhangi bir kusuru bulunduğundan bahsetmenin mümkün olmadığını, Zira Türk Borçlar Kanunu'nun "Haksız Fiillerden Doğan Borç İlişkileri" başlıklı ikinci bölümünün 49/1 maddesinde "Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür" hükmüne yer verildiğini, Nitekim Akdağmadeni Cumhuriyet Başsavcılığının 2008/690 Soruşturma No,

2008/428 Karar No sayılı "Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Kararında" da olay tarihinde Akdağmadeni yeni Adliye Sarayının inşaatında kendisine ait kepçe aracı ile çalıştığı esnada kepçe aracını geri geri kaçırdığı ve aracın hakimiyetini kaybederek inşaatın önünde bulunan 9 metre yükseklikten araçla beraber aşağı düştüğü, ters vaziyette düşen kepçenin altında kalan maktulün olay yerinde öldüğünü, ölüm olayının maktülün kendi kusur ve ihmali ile meydana geldiğinin belirtildiğini, Türk Borçlar Kanunu'nun 72/1 inci maddesi 2 nci cümlesinde "Ancak,

tazminat ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa, bu zamanaşımı uygulanır." hükmüne yer verildiğini, ancak yukarıda izahı edildiği üzere ilgili kanun hükmünün uygulanma durumunun söz konusu olmadığını, Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, 2000/5128 Karar ve Yargıtay 11. Hukuk Dairesi - 2009 / 7307 Karar ile Yargıtay'ın yerleşmiş içtihatlarına göre, desteğin ölüm tarihindeki gelir durumunun davacı tarafça kanıtlanması gerektiğini, bunun kanıtlanmaması halinde ise maddi destek tazminatının hesabında asgari ücretin esas alınacağı kabul edildiğini,

(Yargıtay 11. Hukuk Dairesi - 2003 / 5599 Karar) ilk itirazlarının yerinde görülmediği takdirde esas hakkında öne sürdükleri hususlar dikkate alınarak haksız ve yersiz olarak Adalet Bakanlığı aleyhine açılan davanın esastan reddine karar verilmesini arz ve talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... Yukarıda açıklandığı üzere, kamu davasının açılmış olması veya mahkumiyet kararı verilmiş bulunması aranmamakta olup cezayı gerektiren fiilin varlığı yeterlidir. Ölümle sonuçlanan söz konusu iş kazası da bu anlamda cezayı gerektiren bir fiil niteliğindedir ve davacıların desteğinin vefat etmiş olması sonuca etkili değildir. Yasa koyucunun amacı ile yerleşik Yargıtay uygulamaları birlikte değerlendirildiğinde, ... için kaza tarihinde yürürlükte bulunan 5237 sayılı TCK'nın 66/1-d maddesinde öngörülen 15 yıllık ceza zamanaşımı süresinin uygulanması gerektiği, buna göre de dava tarihinde zamanaşımı süresinin dolmadığı anlaşıldığından davalı vekilinin zamanaşımı defisinin reddine karar verilmiştir.

Bunun dışında davada öncelikle çözüme kavuşturulması gereken uyuşmazlık, davalı ile dava dışı işin yapımını üstlenen ... İnşaat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi arasındaki hukuki ilişkinin niteliği, davalının husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığıdır...

Somut olayda, davalı ... tarafından yaptırılan Yozgat Akdağmadeni Adalet Sarayı yapım işinin, dava dışı şirkete verildiği, şirket bünyesinde çalışan ...'ın iş makinesi ile kum çekerken geri manevra sırasında iş makinesinin direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sonucu boş araziye takla atmak suretiyle ters şekilde düştüğü ve maalesef vefat ettiği anlaşılmıştır

Dosyadaki evrak, davalı ile dava dışı şirket arasındaki sözleşme incelendiğinde, davalının anahtar teslimi götürü bedel sözleşme ile dava dışı şirkete iş yaptırması ve ihale makamı konumunda bulunması, husumetin yargılamanın her aşamasında re'sen dikkate alınması gerektiği nedeniyle..." gerekçesiyle davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili, istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde, dosyanın pasif husumet nedeni ile reddedildiğini, oysa yapılan binanın davalı idareye ait olduğunu, kararın gerekçesinde neden pasif husumet yokluğu olduğu hususunun aydınlatılamadığını, üstelik burada idarenin ihaleyi alan firmanın faaliyetinden üst işveren olarak sorumlu olduğunun aşikar olduğunu, müteselsil sorumluluk gereği, asıl işveren ve alt işverenin sorumluluğunun aynı derecede ve borcun tamamına ilişkin olduğunu, bu doğrultuda, alt işveren tarafından çalıştırılan işçinin uğradığı zararın tazmini için alt işveren veya asıl işverenden dilediğine gidebileceğini,

dolayısıyla alacağını doğrudan asıl işverenden de talep edebileceğini, ödemeyi yapan asıl işverenin alt işverene rücu hakkının saklı olduğunu beyan ederek Mahkemenin kararının kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...İstinafa konu olayda, davalı ile dava dışı ... İnşaat Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti. arasında 21.05.2007 tarihli Yozgat Akdağmadeni Adalet Sarayı Yapım İşine ait Anahtar Teslim Götürü Bedel Yapım Sözleşmesi imzalanmıştır.

Davalı ... tarafından yaptırılan Yozgat Akdağmadeni Adalet Sarayı yapımı işinde çalışan davacıların murisi ...'ın iş makinesi ile kum çekerken geri manevra sırasında iş makinesinin direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sonucu boş araziye takla atmak suretiyle ters şekilde düştüğü ve vefat ettiği anlaşılmıştır. Yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulduğunda, anahtar teslimi iş söz konusu olduğundan, davalı ...

Bakanlığının dava konusu tazminatlardan sorumluluğu bulunmamaktadır..." gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili, istinaf başvuru dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, iş kazası nedeniyle vefat eden sigortalı hak sahiplerinin maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2.6098 sayılı Türk Borçlar Kanun'un 417 nci maddesi, 5510 sayılı Kanun'un 13, 16 ve 20 nci maddeleri hükümleridir.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde, davacılar vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler, temyiz edilen hususların kapsam ve nedenlerine göre kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin ilgilisinden alınmasına,