Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/11557 K.2023/11498

Taraflar arasında görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 2004 yılı Kasım ayından 15.02.2010 tarihine kadar davalı işverene ait iş yerinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 09.04.2015 tarihli 2010/322 Esas 2015/199 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulü ile davacının, davalının işyerinde 20.11.2004 - 15.02.2010 tarihleri arasında hizmet akdi ile asgari ücretle kesintisiz çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairece, davalı işveren tarafından davacı adına Kuruma bildirilen hizmet bulunmadığı, davalı ... adına tescilli işyerine rastlanmadığının Kurumca bildirildiği ,bu nedenle bordro tanığı dinlenemediği, Didim Vergi Dairesi cevabi yazısında ... (...

Mobilya) işyerinin 20.11.2004-31.05.2011 tarihleri arasında faaliyette bulunduğunun belirtildiği, 20.11.2004 tarihli işe başlamaya ilişkin yoklama fişinde, çalışan işçi bölümünde işverenin kendisinin çalıştığını beyan ettiği, Didim Vergi Dairesi'nin 25.07.2009 tarihli yoklama fişinin mükellef temsilcisi olarak davacı tarafından imzalandığı, 23.09.2009 tarihli yoklama fişinde ise,işverence iş yerinde sürekli işçi çalışmadığı,işin durumuna göre yevmiyeli işçi çalıştığının belirtildiği,

mahkemece komşu işyeri araştırması yapılarak tespit edilen tanıkların dinlendiği,ancak bu tanıkların beyanının çalışma süresini ve niteliğini aydınlatmak bakımından yeterli bulunmadığı belirtilerek ..., zabıta, vergi dairesi ve muhtarlık marifetiyle davalı işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa işyeri sahiplerinin daha ayrıntılı şekilde araştırılıp tespit edilerek yöntemince beyanlarını almak , sonucuna göre karar vermek gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur.

B.Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile , davanın kabulüne, davacının davalı işveren ...' e ait iş yerinde 20.11.2004 - 15.02.2010 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle sigortalı olarak çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili davacı tanıklarının beyanına dayalı olarak, eksik araştırma ve incelemeyle karar verildiği gerekçeleriyle kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı HMK Geçici 3 üncü maddesi delaletiyle uygulama imkanı bulan 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 1086 HUMK’nun 427 ilâ 444 üncü maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı madde hükümleridir.

3. Değerlendirme Dava, 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9 uncu maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

Eldeki dosyada, vergi dairesince davalı iş yerinin 20.11.2004 ile 2011 döneminde sanayi sitesinde 15 numarada marangoz olarak faaliyette bulunduğu, yine 01.03.2011 itibariyle 11 nolu işyerine taşındığı belirtilmiş, bozma ilamı öncesinde 11 numaralı işyerine komşu işyeri sahibi olarak tespit edilen ve tanık olarak dinlenen ..., davalının 2011 yılında işyerini kapattığını ,işyerinin kapanmasından önce son 2 yıldır kendi işyerinin yan tarafına taşındığını ve geldiği tarihte davacının çalıştığını beyan etmiştir.

Davacının 25.07.2009 tarihli yoklama fişinde adının geçtiği, öncesinde 01.12.2004 tarihli yoklama fişinde ise işverenin sadece kendisinin çalıştığını beyan ederek tutanağı imzaladığı, bozma sonrasında Sanayi Sitesi Kooperatifi tarafından bildirilen ve dinlenen tanıkların davacıyı tanımadığını beyan ettiği, çalışmanın ispatına dair bozma ilamı öncesinde dinlenen tanıkların beyanı dışında tanık beyanı bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Yapılacak iş, davalı işyerinin ... Sanayi Sitesinde 2004 yılından beri 15 ve 11 nolu işyerlerinde faaliyette bulunduğu vergi dairesince bildirilmesine rağmen, Sanayi Sitesi içinde davalı işyerine komşu işyerlerinin tespitinin titizlikle yapılmadığı anlaşıldığından, öncelikle ...

Sanayi Sitesi Kooperatifi tarafından davaya konu dönemde esnaf olarak faaliyet gösterdiği bildirilen kişiler içinden mahkemece daha önce dinlenmiş olanlar dışındaki esnaflar arasından çalışmayı bilebilecek olanlar, taraflardan sorularak beyanları alınmalı, davalı işyerinin davaya konu 2004-2011 arası dönemde faaliyet gösterdiği adresler gerekirse yeniden araştırılıp belirlendikten sonra belediye ,vergi dairesi ve emniyete tekrar yazı yazılarak anılan adreslere komşu olan işyerlerinin işverenleri ve onların bordrolarında kayıtlı çalışanları tespit edilerek dinlenmeli,

dinlenen tanıkların tümünün vergi kayıtları ve hizmet cetvelleri de dosyaya getirilmek suretiyle beyanlarının sıhhati denetlenmeli, çalışma süresi açık ve net olarak belirlenmeli sonucuna göre bir karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, gönderilmesine,