Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/11776 K.2023/12606

Taraflar arasındaki hizmetlerin aidiyetinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin, 15.09.1988 tarihinde ... ve Kebap Salonu ünvanlı işyerinde çalışmaya başladığını, sigorta hizmet cetvelini kontrol ettiğinde kendi cetvelinde ... adlı bir şahsın 15.09.1988 tarihli çalışma bilgisinin yer aldığını gördüğünü, davalı Kuruma yaptığı başvurunun sonuçsuz kaldığını, ... adına görünen hizmetin kendisine ait olduğunu belirterek, müvekkilinin kaydında görünen ... adına da hizmetlerinin müvekkili adına kaydedilmesine ve davacının sigorta başlangıç tarihinin 15.09.1988 olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davada hak düşürücü sürenin dolduğunu, işverenin davaya dahil edilmesi gerektiğini, Kurum kayıtları esas olup iddianın eşdeğer yazılı delillerle ispatlanması ve her türlü araştırmanın re'sen yapılması gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince; " Davanın kabulü ile davacının 15.09.1988 tarihinde 1 gün süreyle asgari ücretle 506 sayılı Kanuna tabi sigortalı olarak çalıştığının tespitine, 506 sayılı Kanun'un 60-G maddesine göre davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 01.01.1989 tarihi olduğunun tespitine, 15.09.1988 tarihindeki 1 günlük çalışmasına ait primin prim ödeme gün sayısına dahil edilmesi gerektiğinin tespitine" dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili ,davanın kamu düzenine ilişkin olduğunu, bizatihi işe giriş bildirgesinin varlığının çalışmanın ispatı olamayacağını, eylemli çalışmanın ispatlanması gerektiğini, dosya kapsamının her türlü şüpheden uzak karar vermeye yeterli olmadığını belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "..hizmet cetvelinde ... adına görünen hizmetlerin kendisine ait olduğunu ve ...

Pide Kebap Salonunda 15.09.1988 tarihinde işe başladığını iddia ederek sigorta başlangıç tarihinin 15.09.1988 olduğunun tespitini talep ettiği, Kurum tarafından ...'in hizmetlerinin sehven davacının hizmet cetvelinde yer aldığının belirtildiği, ... adına 15.09.1988 tarihinde ... sicil numaralı işyerinden bildirimin yapılmış olup davacının bu işyerinde çalışma iddiasının olmadığı, hatanın her iki sigortalıya aynı sigorta sicil numarası verilmesinden kaynaklandığı, ...'in davaya dahil edilmemesinin sonuca etkili olmadığı, işe giriş bildirgesinde ... ve Kebap Salonu ünvanlı işyerinin sicil numarasının 564441 olarak yazıldığı,

ancak bu sicil numarasında bir işyeri kaydı olmadığı, tanıkların bildirimlerinin bulunduğu 546441 sicil numaralı işyerinin de ...

Kebap Salonu olup, işe giriş bildirgesindeki numarasının hatalı yazılmış olabileceği, Kurum kayıtlarına intikal eden ve sahteliği ileri sürülmeyen işe giriş bildirgesinin işyerinde de an 1 gün süre ile çalışmaya karine teşkil ettiği, işyerinde çalışması Kurum kayıtlarına geçmiş tanıkların beyanları ile fiili çalışmanın ispatlandığı...." gerekçesiyle mahkeme kararı yerinde bulunarak istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmetlerin aidiyetinin tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 124 üncü maddesi, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi.

3. Değerlendirme 1.Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10 maddesi olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re'sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

2. Diğer taraftan 6100 Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 124 üncü maddesinde “…maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi, karşı tarafın rızası aranmaksızın hâkim tarafından kabul edilir. Dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, hâkim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir…” hükmüne amirdir.

3.Dosya kapsamı incelendiğinde, dava 15.09.1988 tarihinin sigorta başlangıç tarihi olduğunun ve kendi hizmet cetvelinde ... adı ile işlenmiş olan hizmet sürelerinin aidiyeti istemine yöneliktir. Mahkemece aidiyet ile ilgili tahkikat yapılmaksızın, sadece sigortalılık başlangıcına yönelik istem bakımından yazılı şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Davacının aidiyet istemine yönelik hüküm kurulmamış olmasına karşın, davacının temyizi olmamakla birlikte, aidiyete konu sürenin 1988/ 3 üncü döneminde geçekleşmiş olan 90 güne tekabül etmesi ve Mahkemece 15.09.1988 tarihli işe giriş bildirgesine göre yazılı şekilde karar tesis edilmiş ise de bir günlük çalışmanın kabulüne dair hükmün aidiyet konusu dönemle çakıştığı dikkate alınarak bu husus yöntemince araştırılıp belirlenmeksizin yazılı şekilde karar verilmesi isabetsizdir.

4. Mahkemece yapılacak iş, öncelikle ...'in davaya katılımı sağlanıp sigortalılık başlangıcı kapsamında, kabule konu bir günlük süre ile çakışan bildirim yönünden aidiyet uyuşmazlığını yöntemince giderip, sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,