Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/11884 K.2023/11329

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen tespit davasında davanın kısmen kabulüne dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesi tarafından İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairemiz tarafından İlk Derece Mahkemesi kararının yeniden bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, davacının 1982 -1987 yılları arasında ... adına kayıtlı bulunan ... Ticaret Nalburiye adlı işyerinde çalıştığını, primlerin yatırıldığını, prim ödeme makbuzlarını sunduklarını, Kuruma işe giriş bildirgesi verilmediğinden davacının tahsis talebinin Kurumca reddedildiğini ileri sürerek ödenen primlerin sayılarak davacının davalı işyerinde geçen hizmetinin tespiti ile yaşlılık aylığına hak kazandığının tespitini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 26.11.2014 tarih ve 2013/72-2014/208 sayılı kararı "Davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 01.01.1985 olarak tespitine, 01.10.1982’den 31.12.1984 tarihleri arasının (Kurumca kabul edilenler hariç olmak üzere) pirim ödeme gün sayısından sayılmasına, aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline, Davacının 48 yaşını dolduracağı 01.01.2015 tarihinde yaşlılık aylığına hak kazanacağının tespitine" karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. İlk Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 01.11.2016 tarih 2016/10274-2016/13244 sayılı kararında; "Eldeki davada, davalı ...’ın 10.12.2013 tarihinde yargılama sürerken vefat ettiği, kararın daha sonra verildiği anlaşılmıştır. Mahkemece, ölen davalının mirasçıları araştırılarak, husumetin tüm mirasçılarına karşı yöneltilmesi gerekirken, gerekçeli kararın nüfus kayıt örneği esas alınarak alt soya tebliği ile yetinilmesi isabetsizdir. Mahkemece HMK 124 üncü maddesi çerçevesinde, davalı işverenin tüm yasal mirasçılarını dâhil etmesi, husumeti mirasçılara yöneltmesi için davacıya mehil verilmeli, sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir."gerekçesiyle söz konusu karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 05.04.2017 tarihli ve 2016/212-2017/63 Karar sayılı kararı ile "davanın kısmen kabulüne, davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 01.01.1985 olarak tespitine, 01.10.1982- 31.12.1984 tarihleri arasında 1982/4 30 gün, 1983/2 90 gün olmak üzere toplam 120 gün ün prim ödeme gün sayısından sayılmasına ve sigortalılık süresinin davacıya maledilmesine, aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline, Davacının 48 yaşını doldurduğu 01.01.2015 tarihinde yaşlılık aylığına hak kazandığının tespitine,” karar verilmiştir.

C. 2'nci Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 21.09.2020 tarih ve 2017/3199-2017/5649 Karar sayılı kararında. "Eldeki davada, Mahkemece verilen kararın eksik araştırmaya dayalı olduğu anlaşılmaktadır.

Buna göre, davacı hakkında ilk kez Kuruma 26.04.1987 tarihinde verildiği anlaşılan giriş bildirgesinde işe başlama tarihinin 01.04.1987 olarak belirtildiği anlaşılmakta ise de, davalılar murisi işveren tarafından 22.03.1983, 20.07.1983, 24.10.1983 ve 26.04.1984 tarihli prim ödeme makbuzları ile işyerinin usulüne uygun şekilde tescili yapıldıktan sonra ve davalılardan Kurum müfettişinin 04.03.1989 tarihli tutanağı ile bu prim ödemelerinin dönemlerine göre süresi içerisinde yatırıldığına dair tespit karşısında,

ödenen primlerin davacıya aidiyetinin tespit edilmesi halinde hak düşürücü sürenin gerçekleşmesinin mümkün olamayacağı ve ispatı halinde davacıya mal edilmesi gerekleri dikkate alınarak, davalı Kuruma yatan primlerin aidiyeti hakkında, öncelikle talep konusu dönemlerde davacının adı geçen ve bilgileri ile uyumlu yazılı diğer belgelerin varlığı araştırılmalı, 1989 yılında geç verilen bordrolarda adı geçen diğer sigortalının/sigortalıların da beyanlarının alınması ile primlerin hangi sigortalı adına yatırıldığı net bir şekilde tespit edilmeli, fiili çalışma olgusunun ispatı bakımından,

aynı yörede komşu veya benzeri işleri yapan başka işverenler ve bu işverenlerin çalıştırdığı bordrolara geçmiş kişiler saptanarak bilgi ve görgülerine başvurulmalı, sonuç olarak öncelikle aidiyet sorunu çözüme kavuşturulmalı ve fiili çalışmanın varlığına işaret edebilecek delillerin varlığı resen araştırma ilkesi çerçevesinde araştırılmalı ve aidiyet yönü ile birlikte oluşacak sonuca göre tahsis şartları hakkında bir karar verilmelidir.

Kabule göre de 5502 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesi gereğince harçtan muaf olan davalı Kuruma harcın yükletilmesi ile kısmen kabul kararı karşısında kendisini vekille temsil ettiren davalı Kurum lehine vekâlet ücreti tayini gereğinin dikkate alınmaması isabetsizdir" gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesince verilen karar bozulmuştur.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 1.1.1985 olarak tespitine, 01.10.1982’den 31.12.1984 tarihleri arasının (Kurumca kabul edilenler hariç olmak üzere) pirim ödeme gün sayısından sayılmasına, aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline, Davacının 48 yaşını dolduracağı 01.01.2015 tarihinde yaşlılık aylığına hak kazanacağının tespitine" karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, temyiz dilekçesinde özetle; eksik araştırma ve inceleme ile karar verildiğini, Mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirtilerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un ve 5510 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle, Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,