Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/12157 K.2023/11831

Taraflar arasında görülen kurum işleminin iptali ile borçlu olmadığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın, davacı vekili tarafından temyizi neticesinde ilk kararın bozulması üzerine bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde davanın kabulüne karar verilmiş; davanın kabulüne dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece kararın bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne dair karar verilmiştir. Anılan karara karşı davalı Kurum vekilinin temyiz istemi doğrultusunda Dairece yapılan inceleme ile mahkemenin davanın kabulüne dair hükmü bozulmuş ve Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda bu defa davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının uzun yıllardır aşçılık yaptığını, fiili olarak çalışmadığı iddia edilen ... Gıda İnş. Tur. Pet. Orm. Tic. Ltd.

Şti. adlı işyerinin de günlük yemek yapımı işiyle ilgilendiğini, davacının bahsi geçen işyeri de dahil olmak üzere hizmet dökümünde görülen çalıştığı diğer firmalarda işyerlerinin faaliyet gösterildiği binalarda değil kendi çalışma alanı olan evinde görevin yapıldığını ve müvekkilce yapılan yemekler işyerlerinin nakliyeci sağlaması ile çalışan diğer işçilere ulaştırıldığını, bu şekilde çalışarak gerekli koşulları sağlayan ve emekliliğe hak kazanan müvekkil 42100270419 tahsis numarası ile emekli maaşı almaya ve sağlık hizmetlerinden yararlanmaya başladığını, emekli sıfatı ile bir süre bu haklardan faydalanan müvekkiline,

davalı Kurum tarafından gönderilen 31.12.2014 tarih ve 19.715.250 sayılı yazıda emeklilik tahsis işleminin iptal edildiğinin bildirildiği ve ödenen emekli maaşları ile sağlık giderlerinin iadesi istendiğini, davalı Kurumca yapılan işlemin hukuka uygun olmadığını, öncelikle ödenen maaşların ve sağlık giderlerinin müvekkilinden tahsili için Kurum tarafından, 30.01.2015 tarih ve 1.806.168 sayılı borç bildirim belgesi ile başlatılan takip işleminin tedbiren durdurulmasına, Sosyal Güvenlik Kurumu ...

İl Müdürlüğünün bir kısım hizmet kaydının ve buna ilişkin olarak da emeklilik tahsis işleminin iptaline ilişkin 31.12.2014 tarih ve 19.715.250 sayılı işleminin iptalini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacı ...' in sigortalı olduğu 1014222.81 işyeri sicil numaralı ... Gıda Pet. Ltd. Şti. isimli iş yerine ilişkin olarak müvekkil Kurum denetmenlerince inceleme yapıldığını, yapılan inceleme neticesinde düzenlenen 10.11.2014 tarih ve YK/235 sayılı raporu ile müvekkil kurumca ...

İl Emniyet Müdürlüğünden istenen adres araştırması neticesinde 19.02.2010 tarihinde düzenlenen tutanakta ilgili iş yerinin iflas ettiğinden dolayı kapandığı, şirket yetkililerine şirketin 2007/11. ayda iflas ettiğini 2008/3. ayda tasfiye işlemlerinin gerçekletirilmesi için talimat verdiği, Vergi Dairesi görevlilerince düzenlenen tutanaklarda ilgili iş yerinin faal olmadığı, davacının 13.10.2014 tarihli ifadesinden ... Gıda Pet. Ltd.

Şti.ve Ay-Sa Gıda ünvanlı iş yerlerinde çalışmadığını, ... ve ... isimli şahısları tanımadığını beyan ettiği, davacı ...' in 04.06.2011 - 31.03.2012 tarihleri arasında incelemeye konu iş yerinden sigortalı olarak beyan edildiği, kendisine 1.516,36 TL sağlık yardımı sağlandığı, 42100270419 tahsis numarası ile 01.05.2012 tarihinde emekli aylığı bağlandığının tespit edildiğini, yapılan tespite göre davacının 04.06.2011 - 31.03.2012 dönemlerindeki 297 gün hizmetinin fiili çalışmaya dayanmadığı anlaşıldığından söz konusu döneme ilişkin sigortalılığının iptal edildiğini beyanla haksız ve yersiz olarak Kuruma yöneltilen davanın reddini istemiştir.

Dahili davalı ... Tic. Ltd. Şti. tarafından davaya cevap verilmemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 08.03.2016 tarihli ve 2015/305 Esas, 2016/299 Karar sayılı kararı ile davacı tarafça herhangi bir bordro, fatura, ücret aldığına dair belge veya fiili olarak çalıştığını gösterir başka bir belge ibraz edilemediği, salt tanık beyanlarına dayalı olarak sigortalılık tesis edilemeyeceği anlaşılmakla Kurum işleminin yerinde olduğu kanaatiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. İlk Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 07.06.2018 tarih ve 2016/10672 Esas, 2018/5725 Karar sayılı kararında; "...İptal edilen bildirimler ... Gıda İnş, Tur. Pet. Orm. Ltd. Şti'den yapılan bildirimlere ilişkindir. Davacı ise ... sicil nolu ...de çalıştığını bildirimlerin ... Gıda İnş, Tur. Pet. Orm. Ltd. Şti'de yapıldığını bilinemeyeceğeni her iki şirket arasında organik bağ olduğunu beyan etmiş mahkemece ...davaya dahil edilerek çalışmanın bu işyerinden geçip geçmediği hususunda bir irdeleme yapılmamıştır.

Eldeki davada, Mahkemece, verilen kararın taraf teşkili sağlanmadan eksik araştırma ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır. Toksan Gıda Tic. Ltd. Şti.'de çalışıldığı iddiası gözetildiğinde fiili çalışmanın varlığı yeterince araştırılmamıştır.

O halde, Mahkemece, ... sicil nolu Toksan Gıda Tic. Ltd.

Şti.'nin varlığı araştırılarak davaya dahil edilmeli davalının çalışmasının gerçekliği, işin ve işyerinin kapsam ve niteliğiyle süresinin belirlenebilmesi amacıyla; çalışmaları ile ilgili tüm belgeler davalı Kurumdan; puantaj kayıtları ve ücret tediye bordrolarının asılları işverenden ve dava konusu dönem içerisinde davacı çalışmalarını Kuruma bildiren işverenden getirtilmeli, iş bu belgelerden sigortalının imzasını içerenler yönünden imzanın aidiyeti davacı tarafından kabul edilenler ile inkar edilip de aidiyeti ehil bilirkişi incelemesiyle saptananlardan yine davacı tarafından hata-hile-ikrah durumu iddia ve ispat edilemeyenler bakımından,

işbu yazılı belgelerin aksi eşdeğerde delillerle kanıtlanması için davacıya delilleri sorulmalı; davacı ile birlikte çalışan ve işverenlerin bordrolarında kayıtlı kişiler ile aynı yörede komşu veya benzeri işleri yapan başka işverenler ve bu işverenlerin çalıştırdığı bordrolara geçmiş kişiler saptanarak bilgi ve görgülerine başvurulmalı, davacının ne kadar süre çalıştığına ilişkin bilgilerine başvurulmalı, özellikle Kurum müfettişlerince yapılan incelemede işveren hakkında belirlenen hususlar ve aksinin ispatı bakımından yoklama tutanakları gibi belgelerin varlığı araştırılmalı,

yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işyeri dosyaları getirtilmeli ve Kanun kapsamına alınış ve kapsamdan çıkartılış nedenleri ve tarihleri irdelenmeli, Kurum müfettiş raporu içeriğindeki iddialar irdelenmeli ve çalışmayı tespit edebilecek nitelikte davacı lehine yazılı belgelerinin bulunup bulunmadığı hususu da ayrıntılı irdeleme sonucunda ve çalışmanın fiili olup olmadığı hususunda tüm deliller toplandıktan sonra bir karar verilmelidir.

Mahkemenin kabulüne göre de yapılan tüm ödemelerin yersiz olduğu gözetilmeksizin yapılan ek ödemeler dışlanmak suretiyle karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir...." gerekçesiyle ve Mahkemece çalışmanın fiili olmadığı kanaatine ve sonucuna varılması halinde ise sağlık giderleri yönünden "...

Somut olayda; yukarıda belirtildiği üzere dava konusu dönem bakımından, Kurumca talep edilen alacağın sağlık giderlerine yönelik olan kısmı tespit edilerek, yersiz ödendiği ileri sürülen sağlık giderleri yönünden, 31.01.2012 tarihine kadar yapılan sağlık giderleri anılan Kanun'un geçici 45 inci maddesi gereği talep edilemeyecektir.

31.01.2012 tarihinden sonra yapılan sağlık giderleri ise davalının 5510 sayılı Kanun'un 60 ıncı maddesinin ilgili bentleri gereğince genel sağlık sigortalısı sayıldığından ve 6 ncı madde kapsamında gelir testine tabi tutulmasıyla oluşacak ihtilafa konu dönemdeki prim borçlarının Kurum tarafından tahsilinin mümkün olduğu gözönüne alındığında, belirtilen giderler genel sağlık sigortalısı sayılan hak sahibinden talep edilemeyecektir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece sağlık yardımına ilişkin talep yönünden davanın reddine karar vermesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir." denilerek yasal mevzuat uyarınca yapılacak işlemlere dikkat çekilerek söz konusu karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

Mahkemenin 24.09.2020 tarihli ve 2018/386 Esas, 2020/339 Karar sayılı kararı ile "Davanın kabulüne; davalı Kurumun, davacının bir kısım hizmet kaydının ve emeklilik tahsis işleminin iptaline ilişkin 31.12.2014 tarih, 19.715.250 sayılı işleminin iptaline” karar verilmiştir.

C. 2'nci Bozma Kararı

1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 30.09.2021 tarih ve 2021/1625 Esas, 2021/11385 Karar sayılı kararında; "...Mahkemece yapılacak iş; dahili davalı ... Tic. Ltd.

Şti.’ye ait ... sicil numaralı işyerinden 04.06.2011- 31.03.2012 tarihleri arasındaki dönem bordroları bulunup bulunmadığı araştırılmalı, varsa bu döneme ilişkin bordrolar getirtilip, resen seçilecek bordro tanıklarının ifadelerine başvurulmalı, söz konusu işyerinden 2011 yılı 2. ayından sonra sigortalı bildirimi yapılmamış ise Kurum kayıtlarında bildirilmeme sebebi olarak düzenlenmiş herhangi bir belge, durum tespit tutanağı, denetmen raporu var ise bunların bildirilmesi istenilmeli, söz konusu işyeri hakkında sahte sigortalı çalıştırılması eylemi sebebiyle Kurumca denetim yapılıp yapılmadığı hususları sorulmalı,

04.06.2011- 31.03.2012 tarihleri arasında dönem bordro tanığı bulunmadığının anlaşılması halinde ise daha önceki tarihlerde çalışması bulunan ve Kurumca ... sicil numaralı işyerinden çalışması iptal edilmeyen diğer bordro tanıkları tespit olunarak bu işyerinden yeterince bordro tanığının beyanına başvurulmalı, ayrıca davacının çalışmasının geçtiği dönemde kendisini işe aldığını beyan ettiği Ahmet Tayfun Tankişi’nin adresi tespit edilerek beyanları alınmalıdır.

Diğer taraftan, davacının şirketin işçilerine yemek pişirme işiyle ilgili olarak varsa yemek teslim kayıtları getirtilmeli, yemeklerin hangi araçla hangi işyerine götürüldüğü hususlarında araştırmanın genişletilerek gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde kanıtladıktan sonra sonucuna göre karar verilmelidir..." gerekçesi ile mahkemece verilen karar bozulmuştur.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Üçüncü Karar

Mahkemenin 14.06.2022 tarihli ve 2021/321 Esas, 2022/207 Karar sayılı kararı ile "Davanın kabulüne; davalı Kurumun, davacının bir kısım hizmet kaydının ve emeklilik tahsis işleminin iptaline ilişkin 31.12.2014 tarih, 19.715.250 sayılı işleminin iptaline” karar verilmiştir.

E. 3'üncü Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 29.12.2022 tarih ve 2022/11380 Esas, 2022/16940 Karar sayılı kararında; "...Eldeki dava dosyasında, Mahkemece uyulmasına karar verilen önceki bozma ilamında da belirtildiği üzere davacının, anılan şirketin işçilerine yemek pişirme işiyle ilgili olarak varsa yemek teslim kayıtları ile başka yazılı belge ve delilleri getirtilmeli, yemeklerin hangi araçla hangi işyerine götürüldüğü hususları ayrıntılı olarak araştırılmalı, istenilen hususlarda delil sunulamaması halinde dosyada mevcut delil durumuna göre davanın reddi gerekeceği hususu değerlendirilmeli, elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir..." gerekçesi ile Mahkemece verilen karar bozulmuştur.

F. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Dördüncü Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamından sonra davacı tarafa anılan şirketin işçilerine yemek pişirme işiyle ilgili olarak varsa yemek teslim kayıtları ile başka yazılı belge ve deliller araştırılmış ancak bozma ilamında belirtilen minvalde bir belge elde edilemediğinden, davacının çalışmasının fiili bir çalışamaya dayanmadığı anlaşılmakla dosyanın mevcut durumuna göre davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili. Yerel Mahkemenin, yalnızca bozma ilamında yer alan gerekçelere dayanarak bir önceki gerekçeleriyle çelişen ve hatalı değerlendirme ve tespitler içeren hüküm kurulduğunu, davacının ilgili şirketin şantiyesinde ya da imalathanesinde değil kendi evinin yanındaki depoda yemek pişirdiği, yemekleri ise şirketin işçilerinin gelip götürdüğünün dosya kapsamından anlaşıldığı,

dolayısıyla ilgili şirketin bordrolarında gözüken işçilerin tamamının davacıyı tanımalarının mümkün olmadığını, fiilen hizmet ettiği kişilere ait şirketin muhasebecinin, yasaya aykırı usulsüz işlemlerinin mağduru olduğunu, davacının geriye dönük belge temin edebilmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunun kabul edilerek, bu hususta fillen emek vermiş davacı lehine yorum yapılması gerektiğini beyanla mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, fiili çalışmaya dayalı olmadığı gerekçesi ile davacının bir kısım sigortalılığının geçersizliği nedeniyle Kurum tarafından yaşlılık aylığının iptal edilmesi üzerine, Kurum işleminin iptali ile yersiz aylık ve sağlık yardımı nedeniyle borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 510 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine,