Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/12198 K.2023/12823

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen rücuen tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi tarafından bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı SGK vekili dava dilekçesinde, sigortalı ...'nun davalıya ait iş yerinde çalışırken 29.06.2017 tarihinde iş kazası geçirmesi sonucu vefat ettiğini, sigortalının iş kazası geçirmesinde davalı işverenin kusurlu olduğunu ve sigortalının vefat etmesi nedeni ile davacı Kurumca sigortalının hak sahibi kızı ... 154.775,15 TL, eşi ... 489.528,97 TL peşin sermaye değerli gelir bağlandığını ve 531,00 TL cenaze masrafı yapıldığını belirterek iş kazası sonucu vefat eden sigortalı ...'nun hak sahiplerine bağlanan gelir ile yapılan masrafları yönünden rücu alacağının tespiti ile şimdilik 64.450,00 TL peşin değerli gelirin onay tarihi olan 22.03.2018 tarihinden itibaren, 50,00 TL cenaze masrafının sarf tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

2. Davacı SGK vekili, 15.06.2023 tarihli bedel arttırım dilekçesiyle talebini toplam 515.921,21 TL olarak arttırmıştır.

II. CEVAP

Davalı ... Taş Kömürleri vekili cevap dilekçesinde, davanın zamanaşımına uğradığını, iş kazasının meydana gelmesinde davalının kusuru bulunmadığını belirterek haksız açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesini 27.06.2019 tarihli ve 2018/286 E.2019/223 K. sayılı sayılı kararıyla, Davacının davasının kabulü ile davalı TTK'nın % 90 kusurlu, 3.kişi ...'nun %10 kusurlu olduğu anlaşılmakla, davacının davalıdan hak sahibi ... bağlanan gelirden kaynaklı isteyebileceği alacağının 457.552,29 TL, hak sahibi ... bağlanan gelirden kaynaklı isteyebileceği alacağının 147.036,40 TL ve yapılan cenaze masraflardan kaynaklı isteyebileceği alacağının 531,00 TL olduğu anlaşılmakla birlikte taleple bağlı kalınarak;

Hak sahiplerine bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerinden kaynaklı alacak olarak 64.450,00 TL'nin gelirin onay tarihi olan 22.03.2018 tarihinden itibaren,

Kurum tarafından yapılan cenaze masrafından kaynaklı alacak olarak 50,00 TL'nin sarf tarihinden itibaren yasal faiziyle davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi kararının süresi içerisinde taraf vekillerinin istinafı üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin 09.03.2022 tarihli ve 2021/11877 E. 2022/3317 K. sayılı ilamında, "...Eldeki davada, davalı işverenin Üzülmez TİM Asma -Dilaver Üretim İşletme Müdürlüğüne ait 3 üncü Ocak'ta priç ayakta saat 12.45 de kazalının taşıyıcı makinada oluk kısaltma işleminde yardımcı olduğu sırada makinedeki oluk şeklindeki metal sacın aniden yukarı kalkması sonucunda makine ile tavan arasına kafasının sıkışması sonucu vefat etmesiyle meydana gelen iş kazasında öncelikle kaza ile ilgili düzenlenen 12.02.2018 tarihli Kurum müfettiş raporunda davalı işverenin %100 kusurlu bulunduğu yönünde değerlendirme yapıldığı,

alınan her iki kusur raporunda da davalı işverenin %90, dava dışı mekanizasyon ustası ...’nun %10, kazalının ise kusursuz olduğu nun belirlendiği, öte yandan akıbeti, dosya içinden anlaşılamayan kazaya ilişkin Zonguldak 4. Asliye Ceza Mahkemesinin E.2018/164 Esasa kayden vardiya mühendisi ..., ocak şefi ..., iş güvenliği servis mühendisi ... ve mekanizasyon ustası ... hakkında taksirle ölüme sebebiyet verme suçundan açılan ceza davası dosyası üzerinden alınan kusur raporunda ise mekanizasyon ustası ...’nun asli kusurlu kazalının tali kusurlu olduğu belirlendiği anlaşılmakla,

Mahkemece ceza dosyasının akıbeti ile varsa maddi tazminat dosyasının sonucu araştırılarak ilgili dosyalar celbedilmeli, tüm bu dosyalardan alınan kusur raporları ile birlikte müfettiş raporunda belirlenen kusur oranları da gözetilmek suretiyle tüm raporlarda belirlenen kusur oranları arasındaki çelişkiyi giderecek şekilde ve davacının talebinin teselsül hükümlerine dayandığı hususu gözetilmek suretiyle olayın gerçekleştiği iş kolunda iş güvenliği bakımından uzman kişilerden oluşan bilirkişi heyetinden bu çerçevede yeniden uygun bir kusur raporu alınmalı, varılacak sonuca göre karar verilmelidir...." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B.Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar 1.Bozmaya uyan Mahkemece yukarıda tarih ve sayıları belirtilen karar ile "...Kazada yaşamını yitiren ...'nun Pushpull kumanda cihazını kullanmayı kabul etmesini, kullanımı konusundaki arkadaşı mekanik usta (ajöstör) ...'ya belirtmemesini, kullanımını ile oluşacak ciddi kaçınılmaz tehlike nedeniyle kullanımında kaçınabilme hakkını kullanmamasının da yine kazanın oluşumunda tehlikeli davranış olarak değerlendirilip kusursuz olmadığı %10 oranında kusurlu olduğu anlaşılmıştır.

Kazanın meydana geliş şekli ve işverenin aldığı ve alması gerektiği önlemler dikkate alındığında somut olayın özelliği ile uyumlu olduğu, hakkaniyet ilkesi ile iş güvenliğine ilişkin ilkeleri esas aldığı ve 01.04.2023 tarihli kusur bilirkişi raporu baz alınarak işverenin % 70 kusurlu, 3 üncü kişi ...'nun %20 ve Ölen ...'nun %10 kusurlu olduğu yönündeki rapora itibar edilmiş ve bu kusur oranı üzerinden dosya hesap bilirkişisine tevdi edilerek 21.05.2023 tarihli hesap raporu dosya arasına alınmıştır...kazanın meydana gelmesinde davalı TTK'nın %70, 3 üncü kişi ...'nun %20 kusurlu olduğu ve 3 üncü kişinin sorumluluğunun varlığı halinde,

davalı işverenin müteselsilen sorumlu olacağı tutar, 1 inci fıkra gereğince kendi kusur payı gözetilerek sorumlu tutulacağı miktarın (gelirin ilk peşin sermaye değeri X işverenin kusur oranı), üçüncü kişinin 4 üncü fıkraya göre sorumlu olacağı tutar (gelirin ilk peşin sermaye değerinin yarısı X üçüncü kişinin kusur oranı) ile toplamı kadar olmalı kuralı gözetilerek yapılan hesaplama ile gerçek zarar hesabının karşılaştırılmasında hak sahibi ...'nun işverenden isteyebileceği zarar miktarının daha az olması nedeni ile gerçek zarar hesabının kusur karşılığı olmak üzere davacı SGK' nın davalıdan hak sahibi ...'na bağlanan gelirden kaynaklı

isteyebileceği alacağının 391.623,18 TL, hak sahibi ...'nun işverenden isteyebileceği zarar miktarının daha fazla olması nedeni hak sahibi ...'na bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerinin %70 i ile bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerinin yarısının %20 si toplamı olmak üzere hak sahibi ...'na bağlanan gelirden kaynaklı isteyebileceği alacağının 123.820,13 TL ve yapılan cenaze masrafından kaynaklı isteyebileceği alacağının 477,90 TL olduğu anlaşılmakla birlikte taleple bağlı kalınarak hak sahiplerine bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerinden kaynaklı alacak olarak 515.443,31 TL'nin gelirin 22.03.2018 onay tarihinden itibaren,

Kurum tarafından yapılan cenaze masrafından kaynaklı alacak olarak 477,90 TL'nin sarf tarihinden itibaren yasal faiziyle davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir..." gerekçesiyle davanın kabulü ile davalı TTK'nın % 70 kusurlu, 3.kişi ...'nun %20 kusurlu olduğu anlaşılmakla, davacının davalıdan hak sahibi ...'na bağlanan gelirden kaynaklı isteyebileceği alacağının 391.623,18 TL, hak sahibi ...'na bağlanan gelirden kaynaklı isteyebileceği alacağının 123.820,13 TL ve yapılan cenaze masraflardan kaynaklı isteyebileceği alacağının 477,90 TL olduğu anlaşılmakla birlikte taleple bağlı kalınarak;

Hak sahiplerine bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerinden kaynaklı alacak olarak 515.443,31 TL'nin gelirin onay tarihi olan 22.03.2018 tarihinden itibaren,

Kurum tarafından yapılan cenaze masrafından kaynaklı alacak olarak 477,90 TL'nin sarf tarihinden itibaren yasal faiziyle davalıdan alınarak davacıya verilmesine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı SGK vekili ile davalı TTK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili kararı kusurdan, davalı TTK vekili de kusurlu olmadıkları, hesap raporunda eşin evlenme olasılığının hatalı hesaplandığını belirterek kararın temyizen bozulmasını talep etmişlerdir.

C.Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, iş kazasına dayalı rücuan tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri

2. 5510 sayılı Kanun'un 18 inci, 21 inci maddesinin 1 inci fıkrası hükümleridir.

5510 sayılı Kanun'un 21 inci maddesinin ilgili 1 inci fıkrası şöyledir:

"İş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirilir. İşverenin sorumluluğunun tespitinde kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınır."

Meslek hastalığı işin niteliğine göre tekrarlanan bir sebeple veya işyerinde işin yürütüm şartları yüzünden ortaya çıkan ve sigortalıyı geçici veya sürekli şekilde hasta, sakat veya ruhen arızalı bırakan bir olgu olup, işveren bu konuda her türlü tedbiri almış olsa bile işin ve işyerinin niteliği sebebiyle bu hastalığın ortaya çıkması muhtemel olduğundan, belli orandaki bir kaçınılmazlıktan söz edilmesi gerekeceği tartışmasızdır.

3. Değerlendirme Mahkemece bozma ilamına uyulmasına karşın bozma gerekleri yerine getirilmemiştir. Mahkemece ceza dosyası ile sigortalının hak sahiplerince açılan tazminat dosyasında hükme esas alınan kusur raporları ile birlikte müfettiş raporunda belirlenen kusur oranları da gözetilmek suretiyle tüm raporlarda belirlenen kusur oranları değerlendirilmek suretiyle bu raporlar arasındaki çelişkiyi giderecek şekilde ve davacının talebinin teselsül hükümlerine dayandığı hususu gözetilmek suretiyle olayın gerçekleştiği iş kolunda iş güvenliği bakımından uzman kişilerden oluşan bilirkişi heyetinden bu çerçevede yeniden uygun bir kusur raporu alınmalı, varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,