Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/12251 K.2023/13617

Taraflar arasında görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı .... ve davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

09.01.1998-25.03.2010 tarihleri arasında davalı ....'de ücretli olarak çalıştığını 25.03.2010 tarihinde emekliye ayrıldığını, çalıştığı dönem boyunca garanti ücret+sefer primi ile çalıştığını, ayda 2 defa sefer başına ortalama 500 Euro sefer primi verildiğini ancak emekliye ayrıldığında kıdem tazminatının yalnızca garanti ücret üzerinden ödendiğini, Kartal 2. İş Mahkemesi 2010/531 Esas 2012/256 Karar sayılı dosyasında son brüt maaşının 729,00TL ve 2.057,70TL sefer primiyle birlikte 2.786,70 TL olduğuna karar verildiğini, karar kesinleşmiş olup, bakiye kıdem tazimatının ödendiğini, ancak müvekkilinin emekli aylığı bağlanırken de;

davalı işverenin maaşını garanti ücret üzerinden (729TL) gösterdiğini ve primlerinin buna göre yatırıldığı için düşük emekli aylığı bağlandığını iddia ederek sigorta primlerine esas teşkil eden kazançların tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı .... vekili cevap dilekçesinde özetle; TIR şoförlerine ödenen harcırahların prime esas kabul edilemeyeceğini, yolluk mahiyetinde yapılan ödemelerin gelir vergisinden de müstesna olduğunu, kabul anlamına gelmemek üzere davacının ücret bordrolarını ihtirazi kayıt koymadan imzaladığını davacının açmış olduğu davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının diğer davalıya ait işyerinden bildirilen hizmetlerine ilişkin hizmet dökümünün yazı ekinde olduğunu, davacının son aldığı ücrete ilişkin olarak Kuruma bildirilen prime esas kazancın 1.750,56TL olduğunu, bu itibarla da davacı tarafın iddiasının dayanağının bulunmadığını, prime esas kazançların 5510 sayılı Kanun'un 80 inci maddesinde belirlendiğini, (1) ve (2) numaralı alt bentlerde belirtilen kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin, brüt toplamının esas alındığını, ayni yardımlar ve ölüm, doğum ve evlenme yardımları, görev yollukları,

seyyar görev tazminatı, kıdem tazminatı, iş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödeme, keşif ücreti, ihbar ve kasa tazminatları ile kurumca tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin %30 'unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları, prime esas kazanca tabi tutulmadığını,

(b) bendinde belirtilen istisnalar daşında her ne adla yapılırsa yapılsın tüm ödemeler ile ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemelerin prime esas kazanca tabi tutulduğunu, madde 288'de yazılı sınırları taşan ücret alma iddialarında yazılı delil aranması gerektiğini, ayrıca banka kayıtları yazılı delil başlanıcı olarak kabul edilerek ücretin miktarı, işçinin kişisel özellikleri, işyerindeki veya meslekteki kıdemi,fiilen işyerinde yaptığı iş, emsal ücretler gibi hususların da dikkate alınması gerektiğini, bordrolardaki imzalar davacıya ait ise davanın reddolunması gerektiğini,

Kurumca tamamen işveren tarafından verilen aylık prim ve hizmet belgeleri esas alınmak suretiyle işlem yapıldığından ve ayrıca Kurum tarafından muaraza yaratılmamış olduğundan ve daha da önemli olarak davacının gerçek ücretinin işbu dava ile belirlenebilecek olması nedeniyle işbu davanın davacı talepleri doğrultusunda sonuçlanması durumunda aylığının bağlandığı tarihten itibaren aylık farklarının ödenmesinin mümkün olmadığını, Kurumca dava açılmasına sebebiyle verilmediğinden, davanın kabulü halinde aleyhe vekalet ücretine hükmedilmemesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemenin 14.04.2016 tarihli ve 2013/955 Esas, 2016/187 Karar sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulü ile

a)Davacının davalı işveren yanında çalıştığı, 09.01.1998-25.03.2010 tarihleri arası Kuruma bildirilmeyen prime esas kazancın;

09.01.1998-31.07.1998 arası 172 gün günlük 1,18TL X 0,44= 0,52 TL

01.08.1998-31.12.1998 arası 180 gün günlük 1,59 TL X 0,44= 0,70 TL

01.01.1999-30.06.1999 arası 180 gün günlük 2,60 TL X 0,44= 1,15 TL

01.07.1999-31.12.1999 arası 180 gün günlük 3,12 TL X 0,44= 1,37 TL

01.01-2000-30.06.2000 arası 180 gün günlük 3,66 TL X 0,44= 1,61 TL

01.07.2000-31.12.2000 arası 180 gün günlük. 3,96 TL X 0.44= 1,74 TL

01.01.2001-30.06.2001 arası 180 gün günlük 4,67 TL X 0,44= 2,05 TL

01.07 2001-31.07.2001 arası 30 gün günlük 4,90 TL X 0,44= 2,16 TL

01.08.2001-31.12.2001 arası 150 gün günlük 5,60 TL X 0,44= 2,46 TL

01.01.2002-30.06.2002 arası 180 gün günlük 7,40 TL X 0,44= 3,26 TL

01.07.2002-31.12.2002 arası 180 gun günlük 8,36 TL X 0,44= 3,68 TL

01.01.2003-31.12.2003 arası 360 gün günlük 10,20TLX 0,44=4,49 TL

01.01.2004-30.06.2004 arası 180 gün günlük 14,10 TLX 0,44=6,20 TL

01.07.2004-31.12.2004 arası 180 gün günlük 14,81 TLX 0,44=6,51 TL

0l .01.2005-31.12.2005 arası 360 gün günlük 16,29 TLX 0,44=7,17 TL

01.01.2006-31.12.2006 arası 360 gün günlük 17,70 TLX 0,44=7,79 TL

01.01.2007-30.06.2007 arası 180 gün günlük 18,75 TLX 0,44=8.25 TL

13.07.2007-31.12.2007 arası 180 gün günlük 19,50 TLX 0,44=8,58 TL

01.01.2008-30.06.2008 arası 180 gün günlük 20,28 TLX 0,44=8,92TL

01.07.2008-31.12.2008 arası 180 gün günlük 21,29 TLX 0,44=9,37 TL

01.01.2009-30.06.2009 arası 180 gün günlük 22,20 TLX 0,44=9,77 TL

01.07.2009-31.12.2009 arası 180 gün günlük 23,10 TLX 0,44=10,16 TL

01.01.2010-25.03.2010 arası 85 gün günlük 24,30 TLX 0,44=10,69 TL oldunun tespitine,

B)Fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekillerince temyiz isteminde bulunulmuştur.

2.Bozma ilamında; "Davanın niteliği gereği çalışma olgusunun her türlü delille ispatlanabilmesine karşılık ücretin ispatında bu denli serbestlik söz konusu değildir. Ücretin ispatında Hukuk Genel Kurulu’nun 2005/409-413, 2010/480-523, 2011/608-649 sayılı kararlarında da belirtildiği üzere, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 200. (1086 sayılı HUMK m. 288) maddesinde yazılı sınırları aşan, ücret alma iddialarının, yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır.

Ücret miktarı maddelerde belirtilen sınırları aşıyorsa, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliği haiz olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, işçinin imzasının bulunduğu aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, usulüne uygun tutulan ticari defter kayıtları, ücret bordroları gibi belgelerle ispatı mümkündür.

Yazılı delille ispat sınırın altında kalan miktar için veya bu miktar üzerinde olsa bile varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgelerin bulunması halinde tanık dinletilmesi mümkündür (1086 sayılı HUMK m. 292; HMK m. 202). Eğer ispat sınırının altında kalan ücretler, yine işçinin imzası bulunan belgelere dayanıyorsa yine aksinin yazılı delillerle ispatlanması gerekecektir (HMK m. 201).

5510 sayılı Kanun 82 nci maddede (506 sK. M. 78) prime esas günlük kazançların alt ve üst sınırlarının ne olacağı gösterilmiştir. Günlük kazançları alt sınırın altında olan sigortalılar ile ücretsiz çalışan sigortalıların günlük kazançları alt sınır üzerinden, günlük kazançları üst sınırdan fazla olan sigortalıların günlük kazançları da üst sınır üzerinden hesaplanır.

Tespite karar verilen sürede davacının aldığı aylığın tespitinde, kesinleşen işçi alacağı davasında davacının ücretinin 2.786,70 TL olduğu kabul edilmiş ise de yukarıdaki esaslar dahilindeki deliller celp edilip, değerlendirildikten sonra, sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik araştırma sonucu, yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsizdir. " gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tüm dosya kapsamı içerisindeki bilgi ve belgeler ile tanık beyanları ve bilirkişi raporundaki tespitler birlikte değerlendirildiğinde; davacının kıdemi ve yaptığı işin niteliği dikkate alınarak çalışmasının geçtiği ilgili dönemde davalı işyeri tarafından Kuruma bildirilen ücret miktarının banka kayıtları, emsal ücret araştırması ve işçilik alacaklarına ilişkin dosya kapsamında tespit edilen ücret miktarına aykırı olduğu ve Kurum kayıtlarının bilirkişi raporundaki hesaplama ve tespitler doğrultusunda düzeltilmesi gerektiğine kanaat getirilerek fazlaya ilişkin talep reddedilmek suretiyle davanın kısmen kabul kısmen reddine

Açılan davanın kısmen kabul kısmen reddi ile

Bordrolarda Tahakkuku

Yapılan — Harcırah — (Sefer

Primleri) Tutarları / P.E.K

İlave Edilecek Tutarlar

Mayıs 2006 221,33

Haziran 2006 0,00

Temmuz 2006 119,72

Ağustos 2006 51,31

Eylül 2006 34,21

Ekim 2006 34,21

Kasım 2006 85,51

Aralık 2006 153,92

Ocak 2007 68,51

Şubat 2007 34,26

Mart 2007 222,67

Nisan 2007 17,13

Mayıs 2007 205,54

Haziran 2007 51,39

Temmuz 2007 34,26

Ağustos 2007 34,26

Eylül 2007 411,08

Ekim 2007 0.00

Kasım 2007 68,51

Aralık 2007 0,00

Ocak 2008 85,51

Şubat 2008 0,00

Mart 2008 51,31

Nisan 2008 222,33

Mayıs 2008 0,00

Haziran 2008 0,00

Temmuz 2008 566,40

Ağustos 2008 613,98

Eylül 2008 566,48

Ekim 2008 613,68

Kasım 2008 590,08

Aralık 2008 613,68

Ocak 2009 653,92

Şubat 2009 653,92

Mart 2009 603,62

Nisan 2009 653,92

Mayıs 2009 653,92

Haziran 2009 653,92

Temmuz 2009 653,92

Ağustos 2009 653,92

Eylül 2009 653,92

Ekim 2009 603,62

Kasım 2009 653,92

Aralık 2009 653,92

Ocak 2010 659,71

Şubat 2010 603,99

Mart 2010 545,26 TL olduğunun tespitine,

Fazlaya ilişkin talebin reddine, karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı .... vekili; harcırahın prime esas kazanca dahil edilmemesi gerektiğini, usul ve kanuna aykırı kararın bozulması gerektiğini belirtmiştir.

2.Davalı Kurum vekili; usul ve kanuna aykırı kararın bozulması gerektiğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, prime esas kazanç tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 77 nci, 5510 sayılı Kanun'un 80 inci maddeleridir.

3. Değerlendirme 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalılar vekillerinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.İnceleme konusu davada; dosyanın incelenmesinden davacı ...'ın 11.02.2020 tarihinde vefat ettiği, mirasçılarının ..., ..., ... ve ... olduğu görülmektedir. Davacının 11.02.2020 tarihinde vefat etmesi nedeniyle karar başlığında mirasçıların gösterilmesi gerekirken davacının adının yazılmış olması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

Ne var ki, bu konuların düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesi yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 438 inci maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalılar vekillerinin temyiz itirazlarının reddine, Mahkeme kararının karar başlağında yer alan "..." ifadesinin silinerek yerine " 1- ..., 2-..., 3-..., 4-..." ifadelerinin yazılmasına, ve kararın bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

İstek hâlinde peşin alınan temyiz harcının davalı ....'ye iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,