Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/12321 K.2024/64

Taraflar arasında görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkemenin kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının Gölbaşı Atatürk İlköğretim Okulu'nda 07.09.1998 ile 09.02.2011 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı MEB vekili cevap dilekçesinde, davacının müvekkili idare bünyesinde bir takım geçici arızi işlerin gördürülmesi amacıyla yevmiye usulü çalıştığını ve karşılığında da ücretinin ödendiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 02.04.2015 tarihli ve 2012/389 Esas 2015/201 Karar sayılı kararıyla; davacının dava konusu dönemde davalı Bakanlığa bağlı okulda hizmet akdine dayalı tespiti gereken sigortalı çalışmasının bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesince, "davacı ile ilgili şef, amir, müdür gibi yetkili kişileri dinlemek, davacının ücretini nasıl aldığını ortaya koymak, davacıdan bu tarihler arasında ücret ödendiğini kanıtlayan belge olup olmadığını sormak, varsa mahkemeye sunması için süre vermek, bu dönemde çalıştığına ve ücret aldığına ilişkin belgeleri davalı okuldan istemek, çalıştığını gösterir belgelerin ibraz edilememesi halinde bunun nedenini araştırmak ve haklı bir nedene dayanıyor ise ancak bu takdirde tanık sözlerine itibar ederek davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp araştırmayı genişletmek,

talep edilen dönemde okul müdürü, müdür yardımcılığı yapmış kişiler ile bu dönemde çalıştığı bildirilen okul öğretmeni ve hizmetliler arasından re'sen seçilecek başkaca tanıkları dinleyerek davacının çalışmalarının niteliğine, kapsamına, yaz tatillerinde ve sömestr tatillerinde çalışıp çalışmadığına yönelik beyanlarını almak ve tüm deliller birlikte değerlendirilip sonucuna göre karar vermek" gereklerine işaret edilerek karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 07.03.2019 tarihli 2017/437 Esas 2019/42 Karar sayılı kararı ile tanık anlatımlarından davacının sürekli çalışması olmadığı, bazı işlerde yevmiye usulü çalıştırıldığı ve iş bittiğinde parasının ödendiğinin anlaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

A. Bozma Kararı

1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairece, dosya kapsamına göre, davacının davalıya ait işyerinde çalıştığı sabit görülmekle birlikte, davacının davalı işyerinde işin niteliğine göre çalışma durumunun tam zamanlı mı kısmi zamanlı mı olduğu yönünde irdeleme ve belirleme yapılmaksızın ve çalışma başlangıç ve bitiş tarihleri açıklığa kavuşturulmaksızın yazılı şekilde karar verilmiş olmasının isabetsiz bulunduğu belirtilerek "davacının çalışma şeklinin nasıl olduğu, gün içinde hangi işlerle uğraştığı, başka yerlere çalışmaya gidip gitmediği,

tanıkların kalorifer yakma işinin Nisan ile Kasım aylarında devam ettiğine ilişkin beyanına göre davacının bu sürelerde işyerine gitmeye devam edip etmediği, hizmet akdi kapsamında ne gibi işlerle uğraştığı hususlarında beyanı alınarak ve eksik hususlar davacıya açıklattırılarak dava konusu somutlaştırılmalı, okulda tespiti istenen dönemde çalışmış öğretmen, müdür, müdür yardımcısı ve hizmetliler arasından kanaat edinmeye elverişli sayıda tanık dinlenilmeli, çalışma olgusu sabit ise de çalışmanın mevsimlik ve kısmi süreli olduğu anlaşıldığından, başlangıç ve bitiş tarihleri ve çalışma şekli tam olarak belirlenerek,

davacının kısmi zamanlı çalışma durumunun günlük çalışma saatine göre (4857 sayılı İş Kanunu'nun 63 üncü maddesi gereğince 7.5 saat çalışmanın 1 günlük çalışma hesabı ile) haftalık ve aylık çalışma süresinin kaç gün olduğu açıkça belirlenmeli, deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davalı iş yerinde mevsimlik ve kısmi süreli çalıştığı sabit ise de çalışma şeklinin tam olarak tespit edilebilmesi için davacının davalı işyerinde çalıştığı döneme ait kanaat etmeye yeterli tanık (okul müdürü, müdür yardımcıları, öğretmenler, hizmetliler) dinlenmiş olup davacının kış aylarında okulun genel anlamda temizlik ve soba işinde çalıştığı, bunun haricinde başka bir iş olduğunda da davacının çağrıldığı, davacının işi bittiğinde okuldan ayrılıp ayrılmama konusunda serbest olduğu, bazen işini bitirdikten sonra okuldan ayrıldığı ancak iş olup çağrıldığında geri geldiği,

okulda 20 tane oda 18 adette soba olduğu, davacının her bir sobayı yakma, okulun genel temizlik işini ve yine kendisine verilen diğer işleri yapma süresi olarak 5'er saat kadar çalıştığı, soba yakma işlemi tanık beyanlarına göre Kasım-Nisan ayları arasında yapıldığı, buna göre Kasım-Nisan ayları arasında yani toplam 6 aylık süreçte günlük 5'er saat çalıştığı, (5*5=25 haftalık çalışma saati, 25*4=100 aylık çalışma saati, 100/7,5=13,33'den 14 gün) bununda ayda 14 gün çalışmaya denk geldiği,

okulun açık olduğu yaz ayları ile okulun açık olupta davacının soba yakmadığı (Eylül, Ekim, Mayıs, Haziran, Temmuz) aylardaki çalışma süresi ise yaptığı işlere göre (okulun genel temizliği ve başkaca verilen işler) günlük 3 saati bulabileceği, (3*5=15 haftalık çalışma saati, 15*4=60 aylık çalışma saati, 60/7,5=8 gün) bununda ayda 8 gün çalışmaya denk geldiği gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, davacının davalı iş yerinde 1998-2011 yılları arasında;

her yılın 1 Kasım-30 Nisan tarihleri arasında ayda 14'er gün, her yılın Eylül, Ekim, Mayıs, Haziran, Temmuz aylarında ise ayda 8'er gün çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebinin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili, davacının kesintisiz ve tam zamanlı çalıştığını, kalorifer yakma, temizlik işleri ve hademelik yaptığını belirterek kararı temyiz etmiştir.

2.Davalı SGK Başkanlığı vekili, davanın reddi gerekirken kısmen kabulünün hatalı olduğunu ve lehine vekalet ücreti verilmesi gerektiğini belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.

3.... vekili, götürü ücretle tamirat işlerinde arizi olarak çalıştığını, 37 yıl okulda hedemelik yapan Şıh Uçar'ın davacının çalışmadığını beyan ettiğini, davanın kısmen reddedilmiş olması nedeniyle lehine vekalet ücreti verilmesi gerektiğini belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin 2 nci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin 7, 8, 9 uncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin 2 nci fıkrası, 506 sayılı Kanun'un 79 ve 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddeleridir.

3. Değerlendirme 6100 sayılı HMK.'nın “yargılama giderlerine hükmedilmesi” başlığını taşıyan 332 nci maddesinde “yargılama giderlerine, mahkemece resen hükmedileceği, yargılama gideri, tutarı, hangi tarafa ve hangi oranda yükletildiği ve dökümün hüküm altında gösterileceği” hüküm altına alınmıştır.

Eldeki davada, davanın Milli Eğitim Bakanlığına izafeten Gölbaşı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne açıldığı anlaşılmakla, karar başlığında Gölbaşı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü açısından bu hususun belirtilmemiş olması; davacının istemi ve Mahkemece verilen hükmün niteliğine göre kısmen kabule karar verilmesi nedeniyle yargılama gideri ile vekalet ücretinin buna göre tayin edilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Ne var ki bu konuların düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanun'unun geçici 3 üncü maddesi atfı ile HUMK'un 438/7 inci maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1-Gerekçeli karar başlığında yer alan "2-..., 3-..." ifadesinin silinerek yerine "2-... (Gölbaşı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne izafeten) yazılmasına,

2-Hüküm bölümüne 6 ncı bendin ilavesi ile "6-Davalılar SGK Başkanlığı ve ... kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 9.200,00-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalılara ödenmesine", yazılmasına ve hükmün bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgilisine iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,