Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/12746 K.2023/13044

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı ...'e ait damızlık süt sığırı yetiştirici işletmesinde işletmenin açıldığı 14.12.2011 tarihinden işten ayrıldığı 31.10.2014 tarihine kadar kesintisiz çalıştığını, davalı ...'in davacı ...'in amcası olup işletmesinde kendisinin sigortalı çalışmasını teklif ettiğini, müvekkilinin de 2 yıl 10 ay 2 hafta bu işyerinde çalıştığını, davalının işletmesini müvekkilinin o tarihlerde ikamet ettiği ...

Mahallesindeki evinin yanındaki arsa üzerine inşa ettiğini, müvekkilinin tüm çalışma hayatı boyunca davalı amcasına güvenerek hem ahırdaki büyükbaş hayvanların beslenmesi, sağılması ve bakımı ile ilgilendiğini, hem de davalıya ait tarlalarda büyükbaş hayvanların beslenmesi için gerekli tahıl ürünlerinin ekilmesi, ilaçlanması, gübrelenmesi,

hasat edilmesi gibi işleri yaptığını, davalının müvekkilini sigortalı yapacağını ve her ay düzenli maaş ödeyeceğini tahhüt ettiğini, ancak işletme faaliyete geçtikten sonra sürekli borç içerisinde olduğunu, bu süre zarfında müvekkilinin özellikle çocuklarının okul ihtiyaçları için paraya ihtiyaç duyulduğunda davalıdan para telp ettiğini, davalının da harçlık olarak müvekkili talep ettikçe 50 TL civarında elden ödemeler yaptığını, davalının ayrıca müvekkilinin ailesinin ihtiyaçlarını da kendilerine maaş vermediği için bazen karşılandığını, müvekkiline en fazla hafta veya ongünde bir 50 TL civarı ödemelerde bulunduğunu,

müvekkiline düzenli maaş ödenmediğini, sigorta girişi yapılmaması sebebiyle iş akdini fesih ettiğini belirterek, davanın kabulü ile müvekkilinin 14.12.2011 ve 31.10.2014 tarihleri arasındaki çalışmasının sigortalı çalışma olduğunun tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın davasının haksız olduğunu, davacı ile ... arasında hiçbir zaman hizmet akdi kurulmadığını, müvekkili yanında kesinlikle işçi sıfatıyla çalışmadığını, müvekkili adına kayıtlı büyükbaş hayvanları olduğunu, ancak hayvanların bakılması ve ücret ödenmesi konusunda davalı ile bir konuşmaları veya anlaşmaları olmadığını, davacının kardeşi ... ve yengesi ...'le birlikte oturduğunu, ... ve ...'e ait büyükbaş hayvanlar ile müvekkili ...'a ait büyükbaş hayvanların aynı ahırda bulunduklarını, müvekkili ile ... ve ... arasında sadece hayvanların bakılması konusunda işbirliği bulunduğunu, davacının da ahıra girmişse birlikte oturduğu ağabeyi ... ve yengesi ...'in hayvanları için girdiğini, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Feri Müdahil Kurum vekili; davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile Tekirdağ Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliği'nden gelen cevapta davalı ...'e ait 5917977 işletme numaralı kayıtta, 2011-2014 arası Siyah Alaca-Holstein cinsi çok sayıda hayvanının kayıtlı olduğunun anlaşıldığı,

bu hususta davalı tarafın cevap dilekçesi ve yargılamanın aşamalarında verdiği beyanlarında hayvanlarının davacının yengesi ... ve davacının kardeşi ...'ye ait hayvanlar ile aynı ahırda olduklarını, davacının kendi hayvanlarına değil, davacının kardeşi ve yengesinin hayvanlarına baktığını beyan ettiği, ancak Mahkememizce dinlenen kamu tanıklarının anlatımlarında davalının köyde yaşamadığı, haftanın belirli günlerinde köye uğradığının belirtildiği, bu hali ile davalı tarafça köyde yaşamadığı halde ilgili çekişme konusu dönemde hayvanlarına kimlerin baktığı hususunu açıklayamadığı,

Mahkememizce dinlenen kamu tanıklarının anlatımlarında davacının, davalının hayvanlarının bakımını yaptığını beyan ettikleri, Mahkememizce aynı ahırda bulunan hayvanlar yönünden davalı, dava dışı ... ve ... yönünden ortaklık olup olmadığı hususunda davalı taraf 22.09.2022 tarihli celsede taraflar arasında ortaklık ilişkisinin bulunmadığını beyan ettiği, yine dosyamız kapsamında dinlenen kamu tanıklarının anlatımlarında davacının, aynı zamanda davalıya ait tarla işleri ile de ilgilendiği, yapılacak işler noktasında emir ve talimatları davalı tarafın davacıya verdiği,

İş Kanunu kapsamında davacı ve davalı arasında İş Hukukundan kaynaklı bağımlı olarak hizmet verme durumunun mevcut olduğu, davacı ve davalı arasında işçi işveren ilişkisinin bulunduğu, dosyanın gelen müzekkere cevapları ve tanık anlatımları doğrultusunda kül halinde bilirkişiye tevdi edildiği, bilirkişi tarafından mahkememiz dosyası içerisine sunulan 25.07.2022 havale tarihli bilirkişi raporunun hukuka uygun ve denetime elverişli olması nedeniyle hükme esas alındığı anlaşılmakla, davacının davasının kabulüne dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... vekili istinafında özetle. "Öncelikle, hayvan bakıcılığı işi İş Kanunu kapsamında sayılmadığı gibi elli ve elliden az kişinin çalıştığı tarım işleri İş Kanunu kapsamında değerlendirilmemektedir. Davacı işçi sıfatıyla çalışmadığı gibi, davalı amcasına yardım amacıyla hayvanlara bakmış olması İş Kanunu kapsamında olmadığından hizmet tespiti yönündeki talep ve davasının reddi gerekir.

Tanıklardan ... davalının hayvanlarının bulunduğu ahırda davacının ağabeyi ve yengesine ait büyükbaş hayvanların da bakıldığını beyan etmiştir. Komşu işyeri sahibi tanık ... ise hayvanların davalı ... davacının ağabeyi ve yengesi tarafından ortak olarak alındığı ve yine ortak olarak aynı ahırda bakıldığını beyan etmiştir. Tanık beyanlarında da vurgulandığı üzere, davacı davalının yeğeni olup, ağabeyi ... ... ile birlikte yaşamaktadır.

Davacının amcası ve eşi ... ...'in çok sayıda büyükbaş hayvanı bulunmakta ve en önemlisi bu hayvanlar davalı müvekkilin hayvanları ile aynı ahırda yer almaktadır. Davacı ağabeyi ve yengesi ile aynı yerde yaşamakta olup hayvanlara da yalnızca yardım amaçlı bakmaktadır. Bunlar göz önüne alındığında taraflar arasında iş ilişkisi ve hizmet akdi bulunmadığı açıktır. " gerekçeleriyle, kararın kaldırılıp, davanın reddini talep etmiştir.

Feri müdahil SGK Başkanlığı vekili istinafında özetle. "Davacının gerçek ve eylemli bir çalışmayı ve bu çalışmanın sürekli olup olmadığını belgelerle ispatlaması gerekir. Bu durumda. Kuruma verilmesi gereken belgelerin, işveren tarafından müvekkil Kuruma verilip verilmediğinin ya da çalışmanın Kurumca tespit edilip edilmediğinin araştırılması gerekir. Bu bağlamda Kurum kayıtlarında herhangi bir çalışma mevcut değildir.

Hizmetin geçtiği iddia olunan tarihte işverenin gerçekten var olup olmadığının 5510 sayılı Kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığının; dava konusunu oluşturan iş akdinin ve bu işin ücret mukabili yapılıp yapılmadığının araştırılması gerekir.

Yine davacının Bağ-Kur kaydının olup olmadığı, Askerlik Şubesine yazılarak çalışıldığı iddia edilen tarihler ile askerliğin çakışıp çakışmadığının araştırılması gerekmektedir." gerekçeleriyle kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi tarafından yeterli inceleme ve araştırma sonucu hüküm kurulduğu anlaşıldığından istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Feri müdahil SGK Başkanlığı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf gerekçelerini tekrarlamıştır. Davalı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf gerekçelerini tekrarlamıştır.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı madde hükümleridir.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,