Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/13037 K.2024/398

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, davacının 01.07.2012 ile 24.10.2017 ve 01.10.2018 ile 24.10.2018 tarihleri arasında Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili, müvekkiline ait işletmenin zeytin işletmesi olup mevsimsel çalıştığını, zeytinin toplanması ve işlenmesinin her yıl Eylül, Ekim ve Kasım ayında yapıldığını, bu sürenin en fazla Aralık ayı sonuna kadar uzadığını, davacının sadece mevsimlik olarak ve yevmiye usulü çalıştığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Dahili davalı . .. Ltd. Şti., davacının okul ihalesine bağlı olarak şirketlerinde fiilen çalıştığını, primlerinin ödendiğini, hizmet tespiti isteminin şirketleri ile bir ilgisi olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili, dava kamu düzenini ilgilendirdiğinden çalışma olgusunun hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ve resen deliller toplanmak suretiyle aydınlatılması gerektiğini, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 06.02.2020 tarihli ve 2018/644 Esas 2020/76 Karar sayılı kararıyla; “Davanın kısmen kabulü ile davacı .... TC.kimlik numaralı ve .... Sigorta Sicil Numaralı ...'ın davalı ...'ya ait .... Sicil sayılı Salamura Zeytin İmalatı işyerinde 01.10.2013-24.10.2017 ve 01.10.2018-24.10.2018 tarihleri arasında devamlı olarak toplam 1488 gün çalıştığı ve bu çalışmalarının Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmediğinin tespitine fazlaya ilişkin talebin reddine, bildirimi yapılmayan günlerde o günlerin asgari ücretini aldığının tespitine” karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 30.03.2022 tarihli 2020/1554 Esas 2022/686 Karar sayılı kararıyla. “Davalı işverenin istinaf başvurusunun vazgeçme nedeniyle 6100 sayılı Yasa'nın 352/1 hükmü gereğince reddine, fer'i müdahil Kurumun istinaf başvurusunun kabulü ile.

Akhisar 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinden verilen 06.02.2020 tarih, 2018/644 Esas ve 2020/76 Karar sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.2 hükmü gereğince kaldırılmasına;davacının davasının kısmen kabulü ile davalı işverene ait, 1073678 sicil sayılı işyerinde, dönemin asgari ücreti ile,

2013/10 uncu dönemde 30 gün, 2013/11 inci dönemde 30 gün, 2013/12 inci dönemde 30 gün, 2014/9 uncu dönemde 30 gün, 2014/10 uncu dönemde 30 gün, 2014/11 inci dönemde 30 gün, 2014/12 inci dönemde 30 gün, 2015/9 uncu dönemde 30 gün, 2015/10 uncu dönemde 30 gün, 2015/11 inci dönemde 30 gün, 2015/12 inci dönemde 30 gün, 2016/9 uncu dönemde 30 gün, 2016/10 uncu dönemde 30 gün, 2016/11 inci dönemde 30 gün, 2016/12 inci dönemde 30 gün, 2017/9 uncu dönemde 30 gün, 2017/10 uncu dönemde 22 gün çalışmasının Kuruma bildirilmediğinin tespitine, davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine, davacının dahili davalı Çıra Medikal ...

Şirketi aleyhine açtığı davanın reddine” karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve feri müdahil vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairece, feri müdahil Kurum vekilinin tüm, davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi ile "Mahkemece, davalı işyerinde mevsimlik çalışma olduğu iddiası hususunda yapılan araştırmanın yetersiz bulunması karşısında; çalışmanın tam süreli mi mevsimlik mi olduğuna yönelik yeniden bordro ve komşu iş yeri tanığı dinlenilmek suretiyle, davacının çalışmalarının hangi bölümde geçtiği, ne iş yaptığı, yıl boyu çalışmayı gerektirecek şekilde görevlendirmenin olup olmadığı tanıklardan daha ayrıntılı sorulup, davacının çalışmalarının tam zamanlı mı yoksa mevsimsel mi olduğu hususu tereddüte yer bırakmayacak şekilde açıklığa kavuşturularak sonucuna göre bir karar verilmesi " gerektiği belirtilerek karar bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma kararı üzerine, bordro tanıklarının tekrar dinlendiği, beyanlar arasındaki çelişkilerin giderilmeye çalışıldığı, komşu işyeri tanığı ve ilgili muhtar ve azalardan yeteri kadar tanık dinlendiği, bordro tanıkları ... ve ...'ın bozma kararı sonrasında tekrar dinlenmesinden ortaya çıktığı üzere davaya konu işyerinin yılın 12 ayında faaliyetini devam ettirdiği,

tanık ...'ın beyanına göre davacının davalı işyerinde yılın 12 ayında çalıştığı, fabrikada zeytin işlemesi yapılmadığı dönemde davalıya ait tarlada çalıştığı, davalının oğlu olduğu anlaşılan tanık Bahadır Kebapçı'nın beyanına göre 70 dönüm civarında zeytinlik arazileri bulunduğu,

bu beyanlar birlikte değerlendirildiğinde davalının zeytin işleme fabrikası yanında zeytinlik tarlası bulunduğu ve yaz döneminde zeytin işleme işinin azaldığı dönemlerde söz konusu tarlanın bakımı, sulaması gibi işlerde davacının çalıştığının ortaya çıktığı, nitekim yılın 12 ayında bildirimi olan bordro tanığı ...'ın da davacının yılın 12 ayında, sürekli çalıştığını belirttiği, dinlenen komşu işyeri tanıklarının davalının fabrikasının yılın 12 ayında faal olduğunu açık bir şekilde belirttiği,

davacının 2012 yılında işe başladığına dair tanık anlatımları bulunmasına karşın davacının İlk Derece Mahkemesinin ilk hükmüne karşı istinaf yasa yoluna başvurmamış olduğu görülmekle 01.10.2013 tarihi öncesine ilişkin ilk ret kararının davacı aleyhine kesinleştiği, bu nedenle iş bu tarih öncesine dair tespit talebinin reddine karar verildiği, davacı 01.10.2018-24.10.2018 tarih aralığına ilişkin tespit talebinde bulunmuş ise de Kurum denetmeni raporuna dayalı olarak iş bu tarih aralığındaki çalışmaların tespit edildiği, dava tarihi itibariyle Kurum kayıtlarına işlendiği,

davalı işveren tarafından Kurum tespitine bir itirazda bulunulmadığı ve bu tespitin kesinleştiği anlaşılmakla iş bu tarih aralığına ilişkin tespit talebinde hukuki yararının bulunmadığı, davacının tespit istediği dönem aralığında dahili davalı ...

Şirketi nezdinde çalıştığı bir dönemin bulunduğu, İlk Derece Mahkemesi tarafından iş bu döneme dair talep hakkında ret kararı verildiği (01.10.2013 öncesi), davacının bu kabul aleyhine istinaf yasa yoluna başvurmadığı görülmekle İlk Derece Mahkemesinin işbu kabulünün (01.10.2013 öncesine dair talebin reddi) aynen esas alındığı,

dahili davalı hakkındaki davanın reddine karar verildiği gerekçesiyle, davacının davasının kısmen kabulü ile davalı ... adına 1073678 sicil numarasıyla tescilli işyerinde, dönemin asgari ücreti ile 01.10.2013-23.10.2017 tarihleri arasında kesintisiz ve tam süreli çalışmasının kuruma bildirilmediğinin tespitine, davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine, davacının dahili davalı ... Şirketi aleyhine açtığı davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, davalı lehine vekalet ücretine ve yargılama giderine hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın düzeltilerek onanmasını istemiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili, Mahkemece davalının vergi matrahları, işyerinin kapasitesi ve büyüklüğüne ilişkin bilgiler, davalının Ticaret ve Sanayi Odasından kapasite raporları gibi davanın esasını etkileyecek belgelerin dosya arasına alınmadığını, eksik inceleme ile yetersiz tanık beyanlarına göre karar verildiğini belirterek temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının 01.07.2012 ile 24.10.2017 ve 01.10.2018-24.10.2018 tarihleri arasında Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesidir.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgiliye yükletilmesine

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,