Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/13383 K.2024/987

Taraflar arasındaki hizmet tespitine ilişkin davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... Gazetecilik Matbaacılık ve Organizasyon Ltd. Şti. ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı ... Gazetecilik Matbaacılık ve Organizasyon Ltd. Şti. ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne ve duruşmanın düzenlendiği 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinde sayılı ve sınırlı olarak gösterilen hâllerden hiçbirine uymadığından, temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteğin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin 18.11.2005 tarihinde ... şirketine ait Milli İrade Gazetesinde Grafiker olarak çalışmaya başladığını, 28.02.2017 tarihine kadar çalıştığını, Gazetenin 01.01.2017 tarihinde davalı şirket tarafından devralındığını, devir işleminin muvazaalı olduğunu, SGK sorgusunda 10.01.2017 tarihinde işten çıkarıldığını öğrendiğini, 49 gün fiilen sigortasız çalıştırıldığını, ... Gazetecilik Matbaacılık San. Tic. Ltd.

Şti. sahip olduğu Milli İrade Gazetesinin 01.01.2017 tarihinde... Gazetecilik Matbaacılık ve Organizasyon Ltd. Şti.'ne devir edildiğini, ancak söz konusu devir işleminin muvazaalı olup, önceki şirket borçlarından dolayı mal kaçırma maksadıyla gerçekleştirildiğini, şirketi devreden ile devralanın akrabalık ilişkileri ve dahi müvekkilinin alacakları için iki şirkete karşı açmış oldukları işçilik alacakları davasına ve öncesindeki ihtarlarına, iki şirket adına da...

Gazetecilik Matbaacılık ve Organizasyon Ltd. Şti' nin sahibi olan ...'nın cevap vermiş olması şirketler arasındaki organik bağı ispatladığını ileri sürerek açmış oldukları davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili, davacının ... şirketinde çalıştığını, bütün çalışmasının bu şirkette grafiker olarak gerçekleştirdiğini, gazetenin hiçbir şekilde ayrı bir tüzel kişiliği olmadığı için maaşını da ... Gazetcilik Ltd. Şti'den aldığını, Milli İrade Gazetesinin, ... Matbaacılık Ltd.

Şti.'nin içerisinde yer alan iştigal korularından sadece bir tanesi olduğunu, davacının şirket içerisinde yer alan iştigal konularına dair birden fazla iş de yaptığını, sadece gazetede çalışmış olması beklenilemeyeceğini, daha sonra 01.01.2017 tarihinde müvekkili şirket Milli İrade Gazetesini satın aldığını, satın alındıktan sonra davacının ... Gazetecilik Ltd.

Şti. bünyesinde çalışmaya devam ettiğini, müvekkili şirketin davacı taraf uhdesinde çalıştırılmadığını, buna ilişkin herhangi bir SGK kaydının da bulunmadığını, müvekkili şirketin, ... gazetecilik Matbaa San. Tic. Ltd.

Şti.'den farklı bir şirket olduğunu, ayrı tüzel kişiliklerinin olduğunu, iki şirketin tüzel kişiliklerinin farklı olması ve birbirini bağlamaması gerçeğinden hareketle, müvekkili şirketin bu davada herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını ileri sürerek davacı tarafça açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile " ...Yapılan yargılama, toplanan deliller, dinlenen tanık beyanları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının Milli İrade Gazetesinde talep edilen 01.01.2017-28.02.2017 tarihleri arasında sigortalı sayılacak şekilde çalıştığı kanaatine varılmakla ve Milli İrade Gazetesinin 1 Ocak 2017 tarihinde ... Gazetecilik Matbaacılık San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından... Gazetecilik Matbaacılık Organizasyon San. ve Tic. Ltd. Şti. ne devredildiği, ... Gazetecilik Matbaacılık San. ve Tic. Ltd. Şti ve... Gazetecilik Matbaacılık Organizasyon San. ve Tic. Ltd. Şti. arasında organik bağ bulunduğu" gerekçesi ile

"Davanın kabulü ile

1-Davacının 01.01.2017 - 28.02.2017 tarihleri arasında davalı... Gazetecilik Matbaacılık ve Organizasyon Ltd. Şti.'nde (Milli İrade Gazetesinde) asgari ücret ile sigortalı sayılacak şekilde çalıştığının tespitine ve 01.01.2017-10.01.2017 tarihleri arasında ... Gazetecilik Matbaacılık San. Tic. Ltd. Şti'den bildirilen sürenin davalı... Gazetecilik Matbaacılık ve Organizasyon Ltd. Şti.'den bildirilmesi gerektiğinin tespitine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı... Gazetecilik Matbaacılık ve Organizasyon Ltd. Şti. ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı... Gazetecilik Matbaacılık ve Organizasyon Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı şirketler arasında hiçbir bağlantı bulunmadığını, tanık beyanlarının çalışma olgusunun tespiti bakımından yeterli olmadığını belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; eksik araştırma ile karar verildiğini, davacının iddiasını kanıtlayamadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama ile dosya kapsamına göre, davacının 18.11.2005-10.01.2017 tarihleri arasında ... Gazetecilik Matbaacılık San Tic Ltd Şti'ye ait 1030849 sicil numaralı iş yerinden sigortalı çalışmalarının bildirildiği, iş yerinin 13.11.2002-31.10.2017 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, davacının çalıştığı ... Gazetecilik Matbaacılık San. Tic. Ltd.

Şti'.ye ait Milli İrade Gazetesinin 01.01.2017 tarihinde diğer davalı... Gazetecilik Matbaacılık ve Organizasyon Ltd Şti'ye devredildiği, .....Gazetecilik Matbaacılık ve Organizasyon Ltd.

Şti'.ye ait.... sicil numaralı iş yerinin 30.11.2017 tarihinde kanun kapsamından çıkarıldığı, ticaret sicil kayıtlarına göre davalı şirketler arasında organik bağ bulunduğu, bordro tanıklarının davacının dava konusu dönemde de Milli İrade Gazetesinde çalışmaya devam ettiğini doğruladıkları anlaşıldığından Mahkemece kurulan hükme ilişkin Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmakla davalı...

Gazetecilik Matbaacılık ve Organizasyon Ltd Şti vekilinin ve feri müdahil Kurum vekilinin istinaf istemlerinin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı... ... Ltd. Şti. ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı... Gazetecilik Matbaacılık ve Organizasyon Ltd. Şti. vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2.Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun “Taleple bağlılık ilkesi” başlığını taşıyan 26 ncı maddesinde hakimin, tarafların istem sonuçlarıyla bağlı olduğu, ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremeyeceği açıklanmış olmakla, hukuk yargılamasına “istemle bağlılık” ilkesi egemen kılınmıştır.

3. Değerlendirme 1)Eldeki dava, davacının, davalılara ait işyerlerinde çalıştığı sürelerin tespiti istemine ilişkin olup Mahkemece davacının tespitini talep ettiği dönem çalışmaları ile ilgili olarak yapılan araştırmanın yetersiz olduğu anlaşılmaktadır.

Somut olayda, bir kısım tanıklar tarafından davacının 01.01.2017 tarihi sonrasında çalışmadığı beyanlarında bulunulmasına rağmen bu tarih sonrasında devralan... Gazetecilik Matbaacılık ve Organizasyon Ltd. Şti.'de grafiker olarak devam ettiği gerekçesiyle ve davacının 01.01.2017-10.01.2017 tarihleri arasında ... Gazetecilik Matbaacılık San. Tic. Ltd.

Şti.'den bildirilen sürelerin davalı... şirketinden bildirilmesi gerektiğinin tespitine karar verilerek talebi aşar şekilde bu dönemde de... şirketinde çalıştığının kabulüyle 10 günlük süre yönünden de adı geçen davalı şirket aleyhine karar verilmesi hatalı olup Mahkemece, dinlenilmeyen bordro tanıkları dinlenilmeli, davacının çalıştığını iddia ettiği Milli İrade Gazetesi nüshaları da temin edilerek gazetede grafiker olarak kimin gösterildiği belirlenmeli, tanık beyanları arasındaki çelişki giderilmeli ve davacının talebi dikkate alınarak karar verilmelidir.

Açıklanan maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeyle yazılı şekilde hüküm kurulması, usûl ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

1. Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,