Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/13775 K.2025/2938

Taraflar arasındaki itibari hizmet primlerinin toptan ödenmesi davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının Orman Genel Müdürlüğü ....

Şube Müdürlüğü nezdinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4/B maddesi uyarınca sözleşmeli pilot olarak çalışıyorken 31.12.2015 tarihinde sözleşmesi yenilenmeyerek ilişiğinin kesildiği, davacının Kuruma başvurarak hizmetlerinin karşılığı olan primlerin toptan ödenmesinin talep ettiği, Kurum tarafından 3946 fiili hizmet süresi karşılığı olarak 26.03.2016 tarihinde 190.696,47 ₺ ödeme yapıldığı, ancak yapılan ödemede sözleşme .... olarak çalışması nedeniyle itibari hizmet süresi primlerinin dahil edilmediği, bu konudaki başvurusuna Kurum tarafından cevap verilmediği,

İdare Mahkemesinde açılan davanın ise yargı yolu gerekçe gösterilerek görevsizlikle reddediliği, davacının daha önce 4/C kapsamında çalışması nedeniyle emekli olduğu ve son işindeki çalışmaları nedeniyle yaşlılık aylığı bağlanmadığı,

5510 sayılı Kanun'un 31 ve 49. maddeleri uyarınca toptan ödemeye hak kazandığı iddiasıyla davacının .... olarak çalışmasının karşılığı olarak davacı adına ait olan ancak sözleşmesinin sona ermesi üzerine istemde bulunmasına rağmen kendisine ödenmeyen itibari hizmet süresi primlerine ilişkin 648 gün karşılığı 34.490,78 ₺ toptan ödemenin 18.01.2016 tarihinden yasal faiziyle tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle.

Kuruma usule uygun bir başvuru olup olmadığının araştırılması gerektiği, davacının Kara Kuvvetleri Komutanlığında kıdemli binbaşı olarak görev yapmakta iken 18.05.1992 tarihinde emekliye ayrıldığı, 15.06.1992 tarihinden itibaren emekli aylığı bağlandığı, bilahare Orman Genel Müdürlüğünde sözleşmeli sigortalı olarak göreve girmesi nedeni ile 01.01.2005 tarihinden itibaren aylıkları kesildiği, davacının sözleşmeli sigortalı görevinden 31.12.2015 tarihinde ayrılması nedeni ile emekli aylığı 01.01.2016 tarihinden itibaren açıldığı,

sözleşmeli geçen sürelerin mevcut hizmeti ile birleştirilmesi mümkün olmadığından söz konusu süreler dikkate alınmadığı, buna göre davacıya ait 5434 sayılı Kanun kapsamında geçen 4/c tabi hizmetleri (01.09.1970 - 14.06.1992 tarihler arası fiili hizmet) belirlenmiş olup, 4/a tabi hizmetleri bulunmadığı, davacının bildirimlerinin "1" numaralı belge türünden yapılması nedeniyle itibari hizmetten yararlandırılmadığı, Kurum işlemlerinin usul ve yasaya uygun olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararla; 5510 sayılı Kanun'un 31 ve 49. maddeleri de gözetilerek Kurum cevabi yazısı gerekçesiyle davanın kabulü ile, davacının ... olarak çalışmasının karşılığı olarak davacı adına yatırılan 648 gün itibari hizmet süresi primlerine ilişkin 34.490,78 TL toptan ödemenin 5510 sayılı yasa 31. ve 49. maddeleri gereği 18.01.2016 tarihinden yasal faiziyle davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A.Temyiz Sebepleri Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; yeterli inceleme ve araştırma yapılmadan hüküm kurulduğu, Kurum işlemlerinde bir hata bulunmadığı iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının fiili hizmet süresi zammına tabi çalışmaları nedeniyle ödenen primlerin toptan ödeme ile iadesi ve davalı Kurumdan faiziyle tahsiline ilişkindir.

1.Somut olayda. 15.11.1951 doğumlu olan davacıya, 30.08.1970 – 18.05.1992 tarihleri arasında 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu iştirakçiliği esas alınarak, herhangi bir hizmet birleştirmesi yapılmaksızın, 18.05.1992 tarihinden itibaren emekli aylığı bağlandığı anlaşılmaktadır.

Ardından, 19.05.2000 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile, aralarında davacının da yer aldığı ...., makinist ve teknisyenlerden oluşan 18 kişinin, 01.01.2000 tarihinden itibaren Orman Genel Müdürlüğü’nde sözleşmeli olarak çalıştırılmalarına ve bu sürede emekli aylıklarının 5434 sayılı Kanunun Ek 11 inci maddesi gereğince kesilmemesine karar verildiği görülmektedir.

Bu kapsamda davacının görevlendirilmesi, Yangınla Mücadele Daire Başkanlığı emrinde ... olarak benzer şekilde devam etmiştir. Ancak 01.01.2005 tarihinden itibaren, 5335 sayılı Kanun’un getirdiği düzenlemeler gereği, davacının emekli aylığı kesilmiş ve bu döneme ilişkin sigortalı bildirimleri, ek sigortalı hizmet listelerinde “90” kodu ile, belge türü olarak ise “13A” (işsizlik sigortası primi kesilmeyenler) kodu ile yapılmıştır.

Davacının işten ayrılış bildirgesinde ise meslek kodu olarak “3153 – ...” meslek kodu kullanıldığı anlaşılmaktadır. Davalı Kurum kayıtlarına göre, 31.12.2015 tarihinde sözleşmesinin yenilenmemesi üzerine, davacının 5434 sayılı Kanun kapsamında bağlanmış olan emekli aylığı, yeni çalışmalar dikkate alınmaksızın, ilk bağlandığı süre ve şartlar üzerinden yeniden bağlanmıştır.

Bunun akabinde, 26.03.2016 tarihli Toptan Ödeme Kararı ile, 5510 sayılı Kanun’un Geçici 5. maddesi uyarınca, işten çıkış tarihi olarak 31.12.2015 esas alınmak suretiyle, davacının 3946 gün 4/a kapsamında çalışması karşılığında 190.696,47 TL ödendiği, toptan ödeme işlemine konu edildiği sabittir.

2.Davacı, fiili hizmet süresi zammına tabi olarak çalıştığı dönemde adına ödenen primlerin, kanuna aykırı şekilde toptan ödeme yoluyla kendisine iade edilmesini kabul etmemiş; bu kapsamda yapılan ödemelerin yasal dayanaktan yoksun olduğunu ileri sürerek, ödenen primlerin iadesi ve bu bedelin davalı Kurumdan faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, dava davanın kabulüne karar verilmiştir. Ancak karar eksik araştırma ve inceleme dayalıdır.

3. Mahkemece, öncelikle davacının toptan ödeme işlemine konu edilen çalışmalarının itibari hizmet süresine tabi olup olmadığı hususunda gerekli araştırma yapılmalıdır. Meslek kodu, Sosyal Güvenlik Kurumu ( kayıtlarında, sigortalının yaptığı işin niteliğini göstermek amacıyla kullanılan ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yayımlanan Meslek Kodları Listesi’nde yer alan tanımlamalara uygun şekilde belirlenen bir sistemdir.

Bu kod, işçinin ünvanına ya da pozisyonuna göre değil, fiilen yaptığı işe göre tespit edilmekte olup, itibari hizmet süresine tabi işler için belirlenmiş özel meslek kodları da bulunmaktadır.

Bu doğrultuda, meslek kodu değişikliği ve buna bağlı olarak itibari hizmet süresi tespiti talepleri, işverenin menfaat alanını doğrudan ilgilendirdiğinden, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 124. maddesi uyarınca, davacı tarafa gerekli harcın da yatırılması koşuluyla, davaya işverenin katılımının sağlanması ve bu yönde süre verilmesi gerekmektedir.

Ayrıca, davaya dâhil edilen işverenin göstereceği delillerin toplanması ve tüm bu hususlar değerlendirildikten sonra karar verilmesi gerekirken, mahkemece bu usule ilişkin eksiklikler giderilmeden ve taraf teşkili tamamlanmadan yargılamaya devam edilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR