Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/13779 K.2024/312

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde rücuan tazminat davasında davanın kısmen kabulüne dair verilen kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı Kurum ve davalı .... Makarnacılık San. ve Tic. A.Ş. vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, Kurum kayıtlarında işlem gören davalı ... Makarnacılık San. ve Tic.

A.Ş. unvanlı işyeri sigortalılarından ...'ın, çalıştığı işyerinde 24.04.2016 tarihinde geçirdiği iş kazası sonucu vefat ettiğini, davacı Kurum tarafından sigortalının hak sahiplerine 303.484,85 TL peşin sermaye değerli gelir bağlandığını, 489,00 TL cenaze ödeneği sarf edildiğini ve Kurum zararının şimdilik 303.973,85 TL olduğunu, olay nedeni ile düzenlenen 22.11.2016 tarihli, 120654/53/İR/52 sayılı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı raporunda, kaza olayının işveren tarafından verilen ve iş yürütümü sırasında meydana geldiğinden,

5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesinin b fıkrası uyarınca iş kazası olduğunun tespit edildiğini, söz konusu raporda davalı işveren ... Makarnacılık San. ve Tic.

A.Ş.'nin % 70 oranında, davalı ....'nin % 25 oranında, müteveffa sigortalı ...'ın % 5 oranında kusurlu bulunduğunun belirlendiğini, kazadan dolayı başka şahısların da kusurlu olma ihtimallerine binaen meydana gelen zarardan, Türk Borçlar Kanunu'nun ilgili hükükleri gereğince müştereken ve müteselsilen mesul olmalarından ötürü bu şahıslar hakkında dava açma haklarını saklı tuttuklarını belirterek kusur ve miktar bakımından fazlaya dair talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla 303.484,85 TL ilk peşin sermaye değerli gelirin tahsis onay tarihinden itibaren,

489,00 TL cenaze giderinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmektedir.

II. CEVAP

Davalı ... Makarnacılık San. ve Tic.

A.Ş. vekili, meydana gelen kazada davacı şirketin hiçbir kusurunun bulunmadığını, Kurum'un kendi içerisinde düzenlediği taraflı müfettiş raporuna itiraz ettiklerini, kazanın tamamen müteveffanın kendi kusurundan kaynaklandığını, müteveffanın dikkatsiz, özensiz bir şekilde davrandığını, kendi sorumluluğunu yerine getirmediğini, müteveffa işçiye gerekli eğitimlerin 18.09.2015 tarihinde verildiğini, işinde güvenlikle ilgili kullanması gereken her türlü aletin 01.10.2015 tarihinde verildiğini, 01.10.2015 tarihinde müteveffaya oryantasyon eğiminin verildiğini, davalı şirket tarafından bütün önlemlerin alındığını,

davalı şirketin işyerinde meydana gelebilecek iş kazaları sonucunda hukuki sorumlulukların, maddi ve manevi tazminat taleplerinin Groupana Sigorta A.Ş. tarafından sigortalandığını belirterek davanın reddine dair karar verilmesi gerektiğini savunmaktadır.

Davalı .... Şti. vekili, davacı tarafın açmış olduğu davanın haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davacı tarafın iş bu davasını belirsiz alacak davası olarak açtığını, belirsiz alacak davası açılabilmesi için, alacak miktarının yahut değerinin tam ve kesin olarak belirleyememesi veya bunun imkansız olması gerektiğini, rutin dışı ve ana işleyiş süreçlerinden olmayan bu işle ilgili riski tespit etmediği gerekçesi ile davalı ...

OSGB'nin davacı Kurumca ikinci derecede asli kusurlu bulunmasının usule, yasaya ve hakkaniyete açıkca aykırı olduğunu, kazanın olduğu tarihte geçerliliği bulunan başka bir OSGB'ye ait bir risk analiz raporu bulunduğunu, davalı şirkete atfı kabul bir kusurunun bulunmadığının açıkça ortada olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmaktadır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 05.07.2018 tarih, E.2017/154, K.2018/225 sayılı kararıyla; "... davaya konu iş kazasının meydana gelmesinde, işveren konumunda bulunan davalı ... Makarnacılık San. ve Tic. A.Ş.'nin % 70 oranında, üçüncü kişi konumunda bulunan davalı ....

Şti.'nin % 20 oranında, kazazede müteveffa kazazede ...'ın ise % 10 oranında kusurlu olduğu dikkate alınarak, 5510 sayılı Kanun'un 21/1 ve 21/4 üncü maddeleri uyarınca tazmini gereken Kurum zararının hesabı yönünde alınan bilirkişi raporunun yerinde bulunmaması nedeniyle, Mahkememizce yapılan hesaplama sonucunda rücu edilebilir Kurum zararının, 243.227,97 TL olduğu, bu tutarın 242.787,87 TL'sinin peşin sermaye değerli ilk geliri oluşturduğu ve 136.568,18 TL'sinden her iki davalının müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu, geriye kalan 106.219,69 TL'sinden işveren konumunda bulunan davalı ...

Makarnacılık San. ve Tic. A.Ş.'nin müstakilen sorumlu olduğu, 440,10 TL cenaze ödeneğinden de her iki davalının müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu anlaşıldığından, davanın kısmen kabul kısmen reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı Kurum vekili, Kurum müfettişleri tarafından düzenlenen raporda müteveffa sigortalıya % 5 kusur verilmiş olmasına rağmen, hükme esas alınan raporda müteveffa sigortalıya % 10 oranında kusur verildiğini, rapora yönelik itirazlarının dikkate alınmadığını, her iki davalının tüm kalemlerden müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulması gerekirken Yerel Mahkemece eksik hesaplama yapıldığını, bu suretle taleplerinin bir kısmının reddedilerek aleyhlerine vekalet ücretine hükmedildiğini, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılması istemiyle istinaf yasa yoluna başvurmuştur.

Davalı ...

Makarnacılık... şirketi vekili, kendilerinin meydana gelen kazada herhangi bir kusurlarının bulunmadığını, kazazedenin dikkatsiz ve özensiz davranışları ile verilen eğitimler ile yapılan uyarılara aykırı davranması neticesinde kazanın meydana geldiğini, işverenin sorumlulukları olduğu gibi işçinin de kurallara uyma zorunluluğunun bulunduğunu, işçinin iş yeri kurallarına uymuş olsaydı kazanın meydana gelmeyeceğini, işçiye gerekli eğitimin verildiğini, iş güvenliği ile ilgili gerekli donanımın verildiğini, kendilerinin üzerilerine düşen bütün yükümlülükleri yerine getirdiklerini,

çatıda bulunan fiber glass aydınlatma panellerinin imalatını ve montajını yapan firmanın panellerin üzerine koruyucu kafes yapması gerektiğini, bu panellerin güneş altında dayanıklılığının yitireceği ve üzerine basılmaması gerektiği yönünde yazılı olarak uyarması gerektiğini, bu panellerin imalatını ve montajını yapan firmanın da kusurlu olduğunu, ancak bu yönde herhangi bir araştırma yapılmadığını belirterek kararın kaldırılması istemiyle istinaf yasa yoluna başvurmuştur.

Davalı ... İş Sağlığı...

Şirketi vekili, belirsiz alacak davası şeklinde açılan davanın usulden, kendileri açısından da davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 8 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca hizmet sunan kuruluşlar ile iş yeri hekimi ve iş güvenliği uzmanlarının iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin yürütülmesindeki ihmallerden dolayı hizmet sundukları işverene karşı sorumlu olduklarını, bu nedenle davanın sadece işverene karşı açılması gerektiğini, kendi şirketlerinin diğer davalıya 1,5 aydır hizmet vermekte iken kazanın meydana geldiğini,

daha önceki firmanın 39 ay boyunca hizmet vermiş olmasına rağmen öneri ve tespit yapmadığı hususlar nedeniyle kendi şirketlerinin sorumlu tutulmasının hakkaniyete aykırı olduğunu, bilirkişi raporlarına yönelik itirazlarının dikkate alınmadığını, raporlar arasında çelişkiler bulunduğunu belirterek kararın kaldırılması istemiyle istinaf yasa yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 14.01.2021 tarih ve E.2018/2386, K.2021/26 sayılı kararı ile "davalılar ve davacı Kurum tarafından, ... 1. İş Mahkemesinin 05.07.2018 tarih ve 2017/154 Esas, 2018/225 Karar sayılı ilamına yönelik istinaf başvurusunun, HMK'nin 353/1-b maddesinin (1) numaralı alt bendi uyarınca esastan reddine" karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 27.01.2022 tarih ve E.2021/6689, K.2022/1335 sayılı kararında; "... Eldeki davada, davalı işveren ... Makarnacılık A.Ş.'nin %70, üçüncü kişi konumundaki davalı ... İş Sağl. ve ....Ltd.Şti'nin %20, kazalının %10 kusurlu olduğu tespiti yapılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de yapılan kusur incelemesi yetersiz bulunmuş olup kusur raporunun oluşa uygun olmadığı anlaşılmaktadır.

Dosyanın tetkikinde, 01.10.2015 tarihinden kazanın meydana geldiği 24.04.2016 tarihine kadar davalı ... Makarnacılık A.Ş'de elektirikçi olarak çalışmakta olan kazalının, fabrikanın depo bölümünün çatı kısmında dava dışı ... ile birlikte fiber optik kablo çektikleri esnada, kazalının çatıda bulunan fiber glass aydınlatma paneline basması üzerine panelin kırılmasıyla zemine düşerek vefat ettiği iş kazasında, davalı ...

Makarnacılık A.Ş'nin faaliyet alanı kapsamında diğer davalı ... İş Sağl. ve ..... Ltd.Şti'den aldığı iş güvenliği hizmetine ilişkin yapılan çalışmaların üretime yönelik riskleri kapsamakta olup işyeri çatısına fiber kablo çekilme işinin davalı şirketin faaliyet alanı dışında kendine özgü iş güvenliği tedbirleri alınmasını gerektirecek bir iş olduğu, dolayısıyla fabrika için yapılan risk analiz raporunda bu durumun öngörülmesinin mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.

Yapılan açıklamalar çerçevesinde, davalı ... İş Sağl. ve .... Ltd.Şti. yönünden kusur verilmesinin yerinde olmadığı anlaşılmakla; bu husus gözetilerek işçi sağlığı ve iş güvenliği ile iş kazasının vuku bulduğu iş kolunda uzman iş güvenliği uzmanlarından oluşan bilirkişi heyetinden; kusur oran ve aidiyeti konusunda yeniden rapor alınarak hasıl olacak sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir" gerekçesiyle söz konusu karar bozulmuştur.

B.İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...yargıtay bozma ilamındaki eksikliklerin giderildiği, somut olayda, davaya konu iş kazasının meydana gelmesinde, işveren konumunda bulunan davalı ... Makarnacılık San. ve Tic. A.Ş.'nin % 80 oranında, üçüncü kişi konumunda bulunan davalı ....

Şti.'nin kusursuz, kazazede müteveffa kazazede ...'ın ise % 20 oranında kusurlu olduğu, Mahkememizce Yargıtay bozma ilamı sonrasında aldırılan 17.10.2022 tarihli bilirkişi raporunda, davalı ... Makarna ... A.Ş'nin kazada ağır ihmalinin olduğu, kazazede ... ın ihmali olduğu, davalı ... İş Sağlığı .. Ltd.

Şti.'nin kusuru bulunmadığının tespit edildiği, söz konusu mevzuat hükümleri ile tüm dosya kapsamı, toplanan deliller, yargıtay bozma ilamı, SGK kayıtları ve bilirkişi raporları birlikte değerlendirildiğinde, davaya konu iş kazasının meydana gelmesinde, işveren konumunda bulunan davalı ... Makarnacılık San. ve Tic. A.Ş.'nin % 80 oranında, kazazede müteveffa kazazede ...'ın ise % 20 oranında, davalı ....

Şti.'nin kusuru olmadığı hususları dikkate alınarak, Mahkememizce gerçek zarar yönünde aldırılan 20.12.2022 ve 08.08.2023 tarihli bilirkişi raporlarında herhangi bir tutarsızlık bulunmadığı anlaşılmakla, tazmini gereken kurum zararının 243.179,08 TL olduğu, bu tutarın 242.787,88 TL'sinin peşin sermaye değerli ilk geliri oluşturduğu ve 391,20 TL cenaze ödeneğinden davalı ... Makarnacılık San. ve Tic. A.Ş.'nin sorumlu olduğu anlaşıldığından, davanın, Davalı ...

İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitim Çevre Hizmetleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi yönünden reddine, davanın, davalı ... Makarnacılık Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi yönünden kabulüne" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum ve davalı ... Makarnacılık San. ve Tic. A.Ş. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı Kurum vekili, hükmün eksik araştırmaya dayalı olduğunu, davanın kabulü gerektiğini, delillerin hatalı değerlendirildiğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı ... Makarnacılık San. ve Tic. A.Ş. vekili, davanın reddi gerektiğini, delillerin hatalı değerlendirildiğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, rücuan tazminat ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371; 5510 sayılı Kanun'un 21 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında temyiz sebeplerine göre bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz eden davacı Kurum ve davalı .... Makarnacılık San. ve Tic. A.Ş. vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgiliye yükletilmesine,