Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/13790 K.2024/421

Taraflar arasında görülen sigortalılık başlangıç tespiti ve yaşlılık aylığı bağlanması davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, sigortalılık başlangıç tarihinin 01.03.1985 olduğunun tespiti ile tahsis talebini takip eden aybaşı itibariyle yaşlılık aylığı bağlanmasına ve gecikmeli olarak ödenecek birikmiş yaşlılık aylığına da ödeme tarihine kadar aydan aya yasal faiz uygulanması gerektiğinin tespitine karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP

Davalı SGK Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.

III.MAHKEME KARARI

Mahkemenin 18.06.2012 tarih ve 2010/704 - 2012/620 E.K. sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı SGK Başkanlığı vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunması üzerine Dairemizin 27.11.2012 tarih ve 2012/21600 - 2012/23562 E.K. sayılı ilamı ile ".. somut olayda, davacının ileri sürdüğü çalışmanın gerçek ve fiili olup olmadığı, işyerinin kapsamda bulunup bulunmadığının tespiti amacıyla; davacı adına işe giriş bildirgesindeki kimlik bilgilerinin davacıya ait olup olmadığı nüfus kaydı celp edilmek suretiyle saptanmalı; yaptırılacak grafolojik inceleme sonucuna göre işe giriş bildirgesindeki imzanın davacıya ait olup olmadığı,

davalı Kurumdan alınacak bilgiye göre, davacıya verilen sigorta sicil numarasının hangi yılın serilerinden olduğu, anılan işe giriş bildirgesine istinaden, Kurumca sigortalıya verilen sicil numarasının sigortalının daha sonraki yıllarda gerçekleşen hizmetlerinde kullanılıp kullanılmadığı araştırılmalı; davacının işyerinde hangi işte çalıştığı tespit edilmeli; çalışmanın geçtiği iddia edilen ...

Oteli inşaatı işyerinin, dava döneminde 506 sayılı Yasa kapsamında olup olmadığı, söz konusu otelin, inşaat ruhsatı ve yapı kullanım izni bilgilerinin ilgili Belediye Başkanlığından sorularak araştırılmalı; dava döneminde işverenin bordrolarında kayıtlı kişiler ile gerektiğinde, komşu işyerlerinde çalışan kişiler saptanarak, re’sen bilgi ve görgülerine başvurulmalı; çalışmanın fiili ve gerçek olup olmadığı yöntemince araştırılmalı, kabule göre ise;

davacının, tahsis talebini takip eden aybaşı itibariyle yaşlılık aylığı bağlanması ve gecikmeli olarak ödenecek birikmiş yaşlılık aylığına da, ödeme tarihine kadar aydan aya yasal faiz uygulanması gerektiğinin tespitine karar verilmesi istemine ilişkin, olumlu ya da, olumsuz bir karar verilmesi gerekirken, karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmesi, usul ve yasaya aykırıdır" şeklindeki gerekçeyle hüküm bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 16.02.2021 tarih ve 2013/270 - 2021/172 E.K. sayılı kararı ile bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada, 11.04.2014 tarihli bilirkişi raporu ile 01.03.1985 tarihli işe giriş bildirgesi üzerinde bulunan sigortalı adına atılmış imzanın davacı ... tarafından atılmış olduğu yönünde kanaat bildirdiği, Muratpaşa SGK'nın cevabi yazısında, .... sicil nolu ...

İskele C.Yapı İnşaat ünvanlı işyerince 1985 yılında dönem bordrosu verilmediğinin bildirildiği, davacının çalışmasının geçtiği iddia edilen ... Oteli inşaatına ilişkin müzekkere tarihinde ilgili oteli işleten ... Otelcilik A.Ş tarafından otelin pafta ve parsel numaralarının gönderildiği, ...

Oteli'nin inşaat ruhsatı ve yapı kullanma izin belgelerinin Alanya Belediye Başkanlığından istenildiği, Belediye tarafından gönderilen ruhsatlar ve yapı izin belgelerinde yapı sahibi olarak yer alan şahsın dava dışı ... adlı şahıs ve yapı müteahhitinin adının ise ...

A.Ş. olarak gözüktüğü, ...'ın MERNİS adresinin yurt dışı olması sebebiyle beyanlarına başvurulamadığı, tüm dosya kapsamı itibariyle, her ne kadar davacının imzasını içerir 01.03.1985 tarihli sigortalı işe giriş bildirgesinin mevcut olduğu görülmüş ise de davacının anılan tarihte fiili çalışmasını ortaya koyacak delillerin mevcut olmadığı, davacının çalışma gün sayısı bilgileri ile prim bordrolarının tespit edilemediği, bu haliyle davacının iddialarının ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; kararın eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olduğunu, işe giriş bildirgesindeki imzanın davacıya ait olduğunun tespit edildiğini, dosya kapsamında dinlenen tanık beyanlarıyla davacının çalışmasının doğrulandığını, kararın usul ve yasaya aykırı verildiğini belirterek, temyiz incelemesi neticesinde kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, sigortalılık başlangıç tarihinin tespiti ile tahsis istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleri.

2.Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Yasalar ile Yargıtayın yerleşik içtihatları gereğidir.

3.Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirir.

Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 tarih ve 13/5 sayılı YİBK)

3. Değerlendirme

1.İnceleme konusu eldeki davada, davacı, sigortalılık başlangıç tarihinin 01.03.1985 olduğunun tespiti ile tahsis talebini takip eden aybaşı itibariyle yaşlılık aylığı bağlanmasına ve gecikmeli olarak ödenecek birikmiş yaşlılık aylığına da ödeme tarihine kadar aydan aya yasal faiz uygulanması gerektiğinin tespitini istemiş; mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama ile ispatlanamayan davanın reddine karar verilmiş ise de, hüküm eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalıdır.

2.Dosya kapsamından, 15.04.1957 doğumlu davacı adına dava dışı ...unvanlı işyerinden verilen 01.03.1985 tarihli işe giriş bildirgesinin 64555 varide numarasıyla Kurum kayıtlarına intikal ettiği, bildirgenin sigortalı ve işveren imzalı olduğu, bozma sonrası alınan 11.04.2014 tarihli grafoloji raporunda bildirgedeki imzanın davacıya aidiyetinin tespit edildiği, işe giriş bildirgesindeki bilgiler ile davacının kimlik bilgilerinin uyumlu olduğu, davacının sigorta sicil numarasının 1985 yılı serilerden olduğu ve sigorta sicil numarasının davacının diğer hizmetlerinde de kullanıldığı, Kurumda tescilli .... sicil sayılı .....İskele C.

Yapı İnş. alanı unvanlı işyerinin 01.03.1985 tarihinde kanun kapsamına alındığı, işyeri dosyasının iz imha olduğu, 1985 yılında dönem bordrosu verilmediğinin bildirildiği, davacının çalışmasının geçtiği ileri sürülen ... Oteli inşaatına ilişkin inşaat ruhsatı ve yapı kullanma izin belgelerinin dosyaya getirtildiği, yapı sahibinin ..., yapı müteahhitinin ....

A.Ş. olduğunun görüldüğü, yapı sahibi ...'ın MERNİS adresinin yurt dışı olduğundan bahisle dinlemediği anlaşılmakta ise de dinlenen davacı tanıklarının beyanlarından, davacının dava dışı ...unvanlı işyerinde 01.03.1985 tarihinde 1 (bir) gün süreyle çalıştığı belirgin olup, sigortalılık başlangıç tespiti yönünden davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, davanın reddi doğru görülmemiştir.

3.Mahkemece yapılacak iş; davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 01.03.1985 olduğu kabul edilerek, tahsis koşulları buna göre irdelenmeli ve oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Mahkeme kararının yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine,