Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/13874 K.2024/1687

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılardan ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve .... ile fer'i müdahil ... vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılardan ... ve ... ile fer'i müdahil SGK vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalıların maliki olduğu .... Mah. ... Sk. ... Apt. No:1 adresindeki apartmanda 5 Ocak 2012 tarihinden (apartmanın belediyece riskli yapı olarak tespit edilmesi nedeniyle zorunlu olarak boşaltılması nedeniyle apartmandan ayrıldığı) 17 Ekim 2018 tarihine kadar apartman görevlisi olarak birfiil kesintisiz olarak çalıştığını, ancak çalışmasının Kuruma bildirilmediğini belirterek, Kuruma bildirilmeyen sürelerde hizmet akdiyle çalıştığının tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili; müvekkilinin, davacının çalıştığını iddia ettiği apartmanın 10 no.lu bağımsız bölümünü, 16.03.2018 tarihinde ...,...,...,.adlı kişilerden satın aldığını, daireyi satın aldığında, binadan karot alındığını ve riskli yapı olarak değerlendirildiği için bina hakkında yıkım kararı alındığını, müvekkilinin daireyi aldığı zaman bina yıkılacağı için binada kimsenin ikamet etmemekte olduğunu, binanın boş olduğunu, bina boşaltıldığı için binada hiç kimsenin çalışmasının da mümkün olmadığını beyanla, davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı ...; davacının kira ve giderler karşılığında herhangi bir talepte bulunmamasına karşın apartman işlerinde yardımcı olduğunu, belirtmiş olduğu saatlerde çalışmadığını, çalışma saatleri içinde tam ve kesintisiz olarak hizmet vermediğini, ücret talep etmediğini, kendisine ücret ödenmediğini, kendisi ile hizmet akdine dayalı ilişki söz konusu olmadığını, kira sözleşmesine istinaden apartmanda ikamet ettiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3.Fer'i müdahil Kurum vekili; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya içerisindeki bilgi ve belgeler ile tanık beyanları, denetime elverişli bilirkişi raporu doğrultusunda davacının davalı işyerinde 05.01.2012-17.10.2018 tarihleri arasında kesintisiz fiilen ve asgari ücret ile çalıştığı tespit edilmiş olup, davanın kabulü ile davacının davalılar yanında 05.01.2012-17.10.2018 tarihleri arasında kesintisiz fiilen ve sürekli olarak asgari ücret üzerinden sigortalı olarak çalıştığının tespitine, kayıtların bu şekilde düzeltilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve .... ile fer'i müdahil ... vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davalı ... vekili; müvekkilinin bu davada husumet sıfatının bulunmadığını, müvekkilinin davacının çalıştığını iddia ettiği taşınmazda ki bağımsız bölümü dava tarihine yakın bir tarihte satın aldığını, satın aldığı tarihte taşınmazın boş bir vaziyette olduğunu, fiili çalışmanın ispat edilemediğini, eksik inceleme ile karar verildiğini, davanın reddi gerektiğini belirterek,

2.Davalı ... vekili; müvekkilinin .... Mah. .... Sk. Vardal Apt. 6 no'lu daireyi 26.09.2013 tarihinde satın almış olup taşınmazı 18.03.2019 tarihinde sattığını, davacının kira sözleşmesine istinaden müvekkili ile aynı apartmanın 1 no'lu dairesinde ikamet ettiğini, çalışmasının olmadığını, 2013 Ağustos ayında doğum yapmış olan davacının, doğumdan önce ve doğumdan sonra bebeğini evde yalnız bırakarak apartman görevlisi olmanın gerektirdiği hizmetleri yapmasının imkansız olup hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, davalı tanıklarının özellikle davacının eşi ...'un beyanlarının bilirkişi tarafından dikkate alınmadığını, fiili çalışmanın ispat edilemediğini, eksik inceleme ile karar verildiğini, davanın reddi gerektiğini belirterek,

3.Davalı ... vekili; müvekkilinin, davacının çalıştığını iddia ettiği apartmanın 10 no.lu bağımsız bölümünü, 16.03.2018 tarihinde ...,...,...,adlı kişilerden satın aldığını, daireyi satın aldığında, binadan karot alındığını ve riskli yapı olarak değerlendirildiği için bina hakkında yıkım kararı alındığını, müvekkilinin, hiç görmediği ve tanımadığı davacının hizmet tespit davasına, usul ve yasalara aykırı bir şekilde davalı olarak eklendiğini, bilirkişi raporunun eksik ve hatalı bir şekilde oluşturulduğunu, fiili çalışmanın ispat edilemediğini, eksik inceleme ile karar verildiğini, davanın reddi gerektiğini belirterek,

4.Davalılar ..., ..., ..., ..., ... vekili; davacı ....'un eşi ... ile birlikte yaşamakta olup asıl binanın temizlik ve işlerini gören, bu konuda sorumlu olan kapıcılık hizmeti yapan kişinin ... olduğunu, davacı tarafın 2017 yılında SGK'ya başvurarak binada çalıştığını beyan ettiğini, buna yönelik ilgili SGK müfettişlerinin rapor düzenlediğini, ilgili raporda 2017-2018 yılları arasında ....un çalıştığı yönünde rapor düzenlendiğini, taraflarınca bu raporlara itiraz edildiğini, davacının nüfus kayıtlarından da anlaşılacağı üzere 2013 doğumlu çocuğunun olduğunu, bu halde çalışamayacağı aylarda bile Mahkemece sigortalı olduğundan bahisle karar verildiğini, fiili çalışmanın ispat edilemediğini, eksik inceleme ile karar verildiğini, davanın reddi gerektiğini belirterek,

5.Fer'i müdahil Kurum vekili; hak düşürücü süre yönünden açılan davaya itiraz ettiklerini, fiili çalışmanın ispat edilemediğini, Kurumun resmi ve yazılı beyanları ile çakıştığı halde Mahkemece aksi yönde hüküm kurulduğunu, eksik inceleme ile karar verildiğini, davanın reddi gerektiğini belirterek istinaf yoluna başvurmuşlardır.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yapılan incelemede, İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu görülmekle, davalılar ..., ..., ..., ..., ... vekilinin, davalı ... vekilinin, davalı ... vekilinin, davalı ... vekilinin, feri müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının oy birliği ile esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan ... ve ... ile fer'i müdahil SGK vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı ... temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesini tekrarla kararın bozulmasını istemiştir. 2.Davalı ... temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesini tekrarla kararın bozulmasını istemiştir. 3-Fer'i müdahil ... Başkanlığı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesini tekrarla kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 79 uncu maddesi ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 86 ncı maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

2. Diğer taraftan 4857 sayılı İş Kanunu'nun 13 üncü maddesinde, işçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşmenin kısmî süreli iş sözleşmesi olduğu belirtilmiş, 63 üncü maddesinde, genel bakımdan çalışma süresinin haftada en çok 45 saat olduğu, aksi kararlaştırılmamışsa bu sürenin, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanacağı açıklanmıştır.

Bu tür hizmet tespiti davalarında tam gün üzerinden veya kısmi zamanlı olarak çalışma olgusunun ortaya konulması önem arz etmekte olup, çalışmanın kısmi zamanlı olduğu anlaşıldığı takdirde günde kaç saat hizmet verildiği ve giderek haftalık ve aylık çalışma süreleri belirlenmeli, sonrasında değinilen 63 üncü madde kapsamında 7,5 saatlik çalışmanın 1 iş gününe karşılık geldiğinden yola çıkılarak hüküm altına alınması gereken aylık çalışma süresi belirlenmelidir.

3. Değerlendirme

1.Somut davada, davacının doğum tarihinin 18.08.1981 olup, sigorta hizmet cetveline göre 10.09.2018 tarih 2018/FK-97 sayılı Sosyal Güvenlik Denetmen raporuna istinaden 24.07.2017 - 24.07.2018 tarihleri arasında .... sicil no.lu .... Apartmanı Yönetimi tarafından çalışmalarının Kuruma bildirildiği, apartmanın 5 katlı ve 11 daireli olduğu, kentsel dönüşüm kapsamında yıkıldığı, davacının nüfus adres kayıt bilgilerine göre davaya konu adres olan .... Mah. ... Sk.

No:1/K adresine kaydın davacının eşi ... tarafından 03.01.2012 tarihinde bildirildiği, son adresinin ... Mah. ... Sk. No:3/K adresinde 21.06.2019 tarihinde bildirildiği, davacının eşinin, hizmet cetveline göre talep edilen tarihlerde farklı işyerinden 4/a çalışmasının bulunduğu, İSKİ ile ....arasında 06.02.2012 tarihinde mukavele düzenlendiği, adresin .... Mah. ... Sk.

No:1/K olduğu, aboneliğin 01.12.2018 tarihinde iptal edildiği, .... ve ... tarafından imzalı 05.01.2012 tarihli kira kontratının 5 yıllık olduğu, davacının 05.01.2012 - 17.10.2018 arası çalışmalarının tespitini talep ettiği Mahkemece davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmaktadır.

2.Eldeki davada verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Davacının davalı apartmanda çalıştığı hususu tartışmasız olup, çalışma süresi konusunda yapılan araştırma ve değerlendirme yeterli değildir. Davacının çalıştığını iddia ettiği apartmanın 5 katlı 11 daireli olduğu, davacının özel hayatı ile iş hayatının iç içe geçtiği anlaşılmakla; buna göre çalışmanın tam zamanlı mı kısmi zamanlı mı olduğunun belirlenmesi gerekmektedir. Bu kapsamda tanıklar yeniden dinlenmek suretiyle, davacının kapıcılık hizmetlerinden hangilerini yaptığı, bu hizmetler için günlük ne kadar mesai harcadığı sorularak belirlenmelidir.

3. Yukarıda izah edilen kapsamda araştırma ve belirleme yapıldıktan sonra, davacının çalışma süreleri 7,5 saat bir gün kabul edilmek suretiyle haftalık ve aylık çalışma günleri belirlenerek, sonuca göre karar verilmesi gerekmektedir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,