Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/13899 K.2024/3736

Taraflar arasındaki hizmet tespitine ilişkin davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin davalı işveren .... halkla ilişkiler departmanında 27.04.2008-05.11.2010 tarihlerinde temizlik işlerinde çalıştığını, bu birimin Fatih Belediye Başkanlığı'na bağlı bir hizmet birimi olduğunu, davacının son brüt ücretinin 754,80 TL olduğunu, davacının kesintisiz çalışmış olmasına rağmen bilgisi dışında işten çıkış ve yeniden giriş yapıldığını, davacının sigorta primlerinin eksik yatırıldığını, bununla ilgili olarak Türkiye İş Kurumuna şikayette bulunduğunu beyanla davacının davalı işyerinde 27.04.2008 ile 05.11.2010 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... Müh. Taah. Mak. San ve Tic. Ltd. Şti. vekili, Kurum hizmet listesinde ve işçi bildirim listesinde davacının işe başlama tarihinin 01.07.2008 olduğunu, davacının dava dilekçesinde davalı işyerinde 05.11.2010 tarihine kadar İş Kurumu'na verdiği şikayet dilekçesinde 15.03.2010 tarihine kadar çalıştığını iddia ettiğini, çelişki bulunduğunu, sigorta kayıtlarından işçinin 01.07.2008-28.02.2009 tarihleri arasında çalıştığının belli olduğunu, davacının primlerinin tam ödendiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... İnşaat Taah. San ve Tic.

A.Ş. vekili, müvekkili şiketin kamu kurum ve kuruluşlarına temizlik hizmeti verilmesi işi ile uğraştığını, bir süre Fatih Belediyesi'nin temizlik işlerini yürüttüğünü, davacının müvekkili şirkette 16.04.2009- 31.08.2009 tarihleri arasında dört buçuk ay süreyle çalıştığını, belirtilen tarihlerden önce veya sonra davacının müvekkili şirket nezdinde herhangi bir çalışmasının bulunmadığını, SGK kayıtlarında belirtildiği üzere davacının müvekkili şirketten önce ihaleyi üstlenmiş olan ...

Mühendislik Taahhüt Makina Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinde çalıştığını, sigortalılığın tespitine ilişkin açılmış olan bu davadaki bilirkişi raporlarında belirtildiği üzere bu iki şirket arasında herhangi bir organik bağın mevcut olmadığını, davalı ...

Mühendislik'in ortaklarının Servet Kara ve Özcan Kara olduğunu, müvekkili şirketin sicil kayıtlarında da görüleceği üzere ortaklarının Süleyman Arslan ve Hasan Arslan olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... Davacı vekili tarafından 18.03.2019 tarihinde Bakırköy 17. İş Mahkemesinin 2019/79 Esas sayılı dosyasında davalı ... İnşaat San. Taah. San ve Tic. A.Ş. (eski unvanı ... İnşaat Taahhüt San ve Tic. Ltd. Şti) aleyhine davacının davalı şirket nezdinde 27.04.2008 - 05.11.2010 tarihleri arasında hizmet aktiyle çalıştığının tespitine karar verilmesi talep edilerek dava açılmıştır. Bakırköy 17. İş Mahkemesinin 2019/79 Esas 2013/93 karar sayılı ilamı ile dosya mahkememiz dosyasıyla birleştirilmiştir. Davalı ... Mühmendislik Taah. Mak. San. Tic. Ltd. Şirketinin ve davalı ... İnş. Tah. San ve Tic. Ltd. şirketinin dava konusu dönem itibariyle dönem bordrosu getirtilerek incelenmiştir.

Ayrıca Fatih Belediye Başkanlığından 2008/4 - 2010/11 tarihleri arasındaki davalı şirketlerde çalışanlara ait listelerin gönderildiği anlaşılmıştır. Davalı şirketlerin Ticaret sicil kayıtları getirtilerek dosyasına konulmuştur. İstanbul Ticaret sicil müdürlüğünden gelen yazı cevabında ... Mühendislik Taahhüt Makina San. ve Tic. Ltd. Şti'nin tescil tarihinin 11.05.1989 olduğu ve şirketin 27.04.2017 tarihinde son tescilini yaptırdığı anlaşılmıştır. Gelen yazı cevabında ...

İnşaat Taah. San ve Tic. Ltd. Şirketinin tescil tarihinin 04.10.2007 olduğu şirketin son tescilinin 04.02.2016 tarihinde yaptırdığı anlaşılmıştır. ... tarafından gönderilen 30.03.2018 tarihli yazı cevabından 1074351- 000 sicil nolu işyerinin ... Mühendislik Asıl işveren.

1074351 - 001 sicil nolu işyerinin Tomucruk İnşaat alt işveren olarak kaydedildiği, Fatih Belediye Başkanlığı ve Çevre Koruma ve Kontrol Müdürlüğünce gönderilen 09.02.2017 havale tarihli yazı ekinde Fatih Belediyesinin temizlik işlerinin yapılması için 01.01.2007 - 31.12.2009 tarihleri arasındaki dönem için ... Mühendislik Taah. Mak. San ve Tic. Ltd. Şirketi ve 01.01.2010 - 27.09.2016 tarihleri arasındaki dönem için ... İnş. Taahhüt San. ve Tic. Ltd.

Şirketi ile sözleşme yapıldığı görülmüştür.

Fatih Belediyesi tarafından gönderilen 26.07.2018 tarihli yazı cevabında her iki şirket tarafından düzenlenmiş SGK prim bildirge ve bordrolarına göre 2008/4 - 12. aylarına ait bordroların davalı ... Mühendislik Taah. Mak. San ve Tic. Ltd. Şirketinin 2009/1- 2010/11. aylarına ait bordrolarının davalı ... Mühendislik şirketinin alt işvereni olan ...

İnşaat Şirketleri tarafından verildiği ve her iki şirketin düzenlediği SGK prim bildirge ve bordroları incelendiğinde 2009/11. aya kadar ... Mühendislik. Taah. Mak. San ve Tic. Ltd. Şirketi tarafından sigortalı olarak gösterilen kişilerinin neredeyse tamamının 2009/12 - 2010/11 tarihleri arasında ... İnşaat Taah. San ve Tic. Ltd. Şirketi tarafından sigortalı olarak gösterildikleri anlaşılmakla bu haliyle davalı şirketler arasında organik bağ olduğu kabul edilmiştir.

Davacının hizmet cetveli incelendiğinde 29.04.2008 - 30/04/2008 tarihleri arasında, 01.07.2008 - 28.02.2009 tarihleri arasında 1068868 sicil numaralı ... Mühendislik. Taah. Mak. San ve Tic. Ltd. Şti. Unvanlı işyerinde; 16.04.2009 - 31.08.2009 tarihleri arasında 1074351 sicil nolu işyerinde ... Mühendislik. Taah. Mak. San ve Tic. Ltd. Şirketi alt işvereni ... İnşaat San ve Tic. Ltd Şirketinde; 04.08.2011 - 05.08.2011 tarihleri arasında 1001907 sicil nolu ... ... unvanlı işyerinde çalıştığı, davacının tespit istediği tarihler itibariyle talebine engel bir durumun olmadığı anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamından toplanan delillerden, dosya kapsamıyla uyumlu bilirkişi raporundan, dinlenen tanıklardan, davacının davalılar nezdinde çalışmış olduğu sürelerin Kuruma eksik bildirildiği anlaşıldığı" davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili, fiili çalışmanın ispat edilemediğini, davalılar arasında organik bağ olmamasına rağmen aynı dava içerisinde hizmet tespiti kararı verilmesinin usule ve yasaya aykırı olduğunu, davanın reddi gerektiğini belirterek,

Davalı ... İnşaat Taahhüt San.ve Tic. AŞ vekili, 5 yıllık hak düşürücü sürenin fazlasıyla geçmiş olduğunu, Müvekkil şirketin davalı belediyeye ihale usulü hizmet verdiği sürelerin belirli olup ve davacının yalnızca 16.04.2009-31.08.2009 tarihleri arasındaki 135 günlük sürede müvekkili şirkette çalıştığını, ihale dönemi içinde sigortasız işçi çalıştırılması mümkün olmadığını, eksik inceleme ile karar verildiğini, davanın reddi gerektiğini belirterek,

Davalı .... vekili, müvekkili şirkette ihale dönemi içerisinde sigortasız işçi çalıştırılmasının mümkün olmadığını, ihalede çalıştırılacak işçi sayısı vs. gibi hususların belirtildiğini, dolayısıyla şirketin kamu ihale kanunu kapsamında ihale usulü iş yürüttüğü de dikkate alındığında sigortasız işçi çalıştırması iddiasının kabul edilemeyeceği gerçeği karşısında haksız ve mesnetsiz davanın reddine karar verilmeliyken aksi yöndeki kararın hatalı olduğunu, davanın reddi gerektiğini belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuşlardır.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının doğum tarihinin 01.01.1960 olup sigorta hizmet cetveline göre dava konusu dönemde;

29.04.2008 - 30.04.2008 tarihlerinde... sicil nolu ...,

01.07.2008 - 28.02.2009 tarihlerinde... sicil nolu ... ..Şti. işyerinden,

16.04.2009 - 31.08.2009 tarihlerinde... sicil nolu .....Şti. işyerinden,

04.08.2011 - 05.08.2011 ... sicil nolu ... ... işyerinden,

16.08.2011- 31.08.2011 tarihlerinde .. sicil nolu ... işyerinden çalışmalarının Kuruma bildirildiği,

Davalı 1074351 sicil nolu .... iş yerinin 01.01.2008-31.08.2009 tarihleri arasında faal ve kapsamda olduğu, faaliyetinin sokak temizliği, çöp toplanma işi olduğu,

Talep edilen döneme ilişkin bordronun Kuruma verildiği,

İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğünden gelen yazı cevabında ... Mühendislik Taahhüt Makina San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin tescil tarihinin 11.05.1989 olduğu ve şirketin 27.04.2017 tarihinde son tescilini yaptırdığı, ... İnşaat Taah. San ve Tic. Ltd. Şirketinin tescil tarihinin 04.10.2007 olduğu şirketin son tescilinin 04.02.2016 tarihinde yaptırdığı,

... tarafından gönderilen 30.03.2018 tarihli yazı cevabından; 1074351- 000 sicil nolu işyerinin ... Mühendislik Asıl işveren; 1074351 - 001 sicil nolu işyerinin ... İnşaat alt işveren olarak kaydedildiği,

Fatih Belediye Başkanlığı ve Çevre Koruma ve Kontrol Müdürlüğünce gönderilen 09.02.2017 havale tarihli yazı ekinde; Fatih Belediyesinin temizlik işlerinin yapılması için 01.01.2007 - 31.12.2009 tarihleri arasındaki dönem için ... Mühendislik Taah. Mak. San. ve Tic. Ltd. Şirketi ve 01.01.2010 - 27.09.2016 tarihleri arasındaki dönem için ... İnş. Taahhüt San. ve Tic. Ltd. Şirketi ile sözleşme yapıldığının belirtildiği,

Fatih Belediyesi tarafından gönderilen 26.07.2018 tarihli yazı cevabında her iki şirket tarafından düzenlenmiş SGK prim bildirge ve bordrolarına göre 2008/4 - 12. aylarına ait bordroların davalı ... Mühendislik Taah. Mak. San ve Tic. Ltd. Şirketinin 2009/1- 2010/11. aylarına ait bordrolarının davalı ... Mühendislik şirketinin alt işvereni olan ...

İnşaat Şirketleri tarafından verildiği ve her iki şirketin düzenlediği SGK prim bildirge ve bordroları incelendiğinde 2009/11. aya kadar ... Mühendislik. Taah. Mak. San ve Tic. Ltd. Şirketi tarafından sigortalı olarak gösterilen kişilerinin neredeyse tamamının 2009/12 - 2010/11 tarihleri arasında ... İnşaat Taah. San ve Tic. Ltd. Şirketi tarafından sigortalı olarak gösterildikleri anlaşılmakla bu haliyle davalı şirketler arasında organik bağ olduğunun kabul edildiği,

Davalı şirketlerin dava konusu dönem itibariyle dönem bordrosunun celp edildiği, Fatih Belediye Başkanlığından 2008/4 - 2010/11 tarihleri arasındaki davalı şirketlerde çalışanlara ait listelerin gönderildiği, Tanıkların dinlendiği... İncelemede; Dosya kapsamı ve mahkemenin gerekçesine göre; HMK'nın 355 maddesi ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede, İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmakla, davalı Kurum vekilinin, davalı ....vekilinin, davalı ... vekilinin istinaf başvurularının oy birliği ile esastan reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü sebeplerle kararın bozulması ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... İnşaat Taahhüt San. ve Tic. AŞ vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü sebeplerle kararın bozulması ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı .... vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü sebeplerle kararın bozulması ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2. Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3. Değerlendirme 1.Eldeki dava, davacının, davalı işyerleri nezdinde 27.04.2008 ile 05.11.2010 tarihleri arası çalıştığının tespiti istemine ilişkin olup davanın kabulüne karar verilmiş ise de tüm dosya kapsamı incelendiğinde, davacının 1068228 sicil numaralı ... şirketinde 29.04.2008-30.04.2008 ve 01.07.2008-28.02.2009 tarihleri arasında ayda 30 gün üzerinden; ... şirketinin 1 numaralı aracı şirketi olan 1074351 sicil numaralı ... şirketi işyerinden ise 16.04.2009-31.08.2009 tarihleri arasında bildirimlerinin bulunduğu, Mahkemece yalnızca iki tanık dinlenilmek suretiyle ara dönemlerde davacının çalıştığına karar verildiği anlaşılmakla söz konusu karar eksik incelemeye dayalıdır.

Mahkemece dinlenilen tanıklardan birinin de bordro tanığı olmadığı anlaşılmakla; dava konusu işyerlerine ait dönem bordroları getirtilmeli ve bu dönemde çalışan bordro tanıkları tespit edilip yeterli sayıda bordro tanığı dinlenilmeli ve davacının çalışmaları tereddütsüz şekilde ortaya konularak karar verilmelidir.

2. Kabule göre de 01.01.2008-31.08.2009 ve 01.09.2009- 31.12.2009 tarihleri arasına ilişkin sözleşmelerin dava dışı Fatih Belediye Başkanlığı ile davalı ... şirketi arasında imzalanmış olmasına rağmen Mahkemece, davacının 01.03.2009-15.04.2009 tarihleri arasında davalı ... şirketinde çalıştığının tespitine karar verilmesi isabetsizdir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine,