Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/14133 K.2024/1013

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen aksine işlemin iptali ile yaşlılık aylığının bağlandığı ilk tarih şartlarında bağlanması gerektiğinin tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı, 24.11.2008 tarihli yaşlılık aylığı tahsis talebine istinaden bağlanan yaşlılık aylığının Almanya’dan işsizlik ödemesi alması nedeniyle talebi üzerine durdurulduğunu, kesin dönüş şartlarının gerçekleşmesi üzerine de yine talebini takiben bağlandığını, bağlanan aylığın düşük olması nedeniyle Kuruma yaptığı başvuruda aylığın son talebe göre bağlandığından düşük olduğunun belirtildiğini beyanla yaşlılık aylığının ilk bağlanma tarihi esas alınarak hesaplanıp bağlanmasını ve aksine işlemin iptalini talep etmiştir.

II-CEVAP

Davalı Kurum vekili, davacı hakkında yapılan Kurum işlemlerinin usul ve yasaya uygun olduğunu, iptale konu bir hususun bulunmadığını beyanla davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 13.02.2020 tarih, 2019/136 E, 2020/41 K sayılı kararıyla davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekilince istinaf başvurusunda bulunulması ve Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi üzerine davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Daire kararında "...dosya kapsamından, davacının 01.12.2008 tarihinden itibaren bağlanan yaşlılık aylığının davacının talebi üzerine durdurulduğu, davacının kesin dönüş şartını yerine getirmesi nedeniyle durdurulan yaşlılık aylığının devam etmesi için 1.5.2013 tarihinde yeniden talepte bulunduğu, davalı Kurumca aylığın yeni bir yaşlılık aylığı tahsis talebi gibi değerlendirilerek aylık bağlandığı, ancak yargılama devam ederken davalı Kurum tarafından 13.11.2019 tarihli yazıyla dava konusu talep gibi yaşlılık aylığının ilk tahsis talep tarihi koşullarında bağlanarak fark aylıkların ödendiği bildirilmiştir.

Bu çerçevede; davanın konusuz kalıp kalmadığı araştırılmalı ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 331/1 inci maddesinde, davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan durumlarda, hâkimin, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmedeceği hususu gözetilerek varılacak sonuca göre bir karar..." verilmesi gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozmaya uyularak, "... yazı cevabı ile ödenen ve ödenmesi gereken aylık dökümleri dikkate alındığında, 05/2013 döneminden 11/2019 dönemine kadar ödenen aylık miktarının Kurum tarafından yeniden hesaplandığı, davanın konusuz kaldığı anlaşılmıştır. Davanın açılmasına Kurum sebep olduğundan davacı lehine yargılama giderlerine hükmedilmesi gerektiği anlaşılmış, aşağıda yazılı şekilde karar verilmiştir." gerekçesi ile dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

C. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozmaya uyularak verilen karar hakkında davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

Adana Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 21.09.2023 tarih, 2023/1167 Esas, 2023/586 Karar sayılı kararı ile davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, aksine işlemin iptali ile yaşlılık aylığının bağlandığı ilk tarih şartlarında bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.6100 sayılı HMK'nun 373/4 üncü maddesi; ''Yargıtay'ın bozma kararı üzerine İlk Derece Mahkemesince bozmaya uygun olarak karar verildiği takdirde, bu karara karşı temyiz yoluna başvurulabilir.'' hükmünü içermekte olup düzenleniş amacı, Yargıtayın verdiği bozma kararları üzerine verilen kararların tekrar Yargıtay denetiminden geçmesi, başka bir deyişle Yargıtay kararının istinaf yolu ile denetlenmesinin önüne geçilmesi amaçlanmıştır.

Eldeki davada, temyiz incelemesi sonucu İlk Derece Mahkemesi kararının bozulduğu, Mahkemece bozmaya uyularak verilen kararın yeniden istinaf incelemesine gönderilmesi üzerine karar verildiği anlaşıldığından, Adana Bölge Adliye Mahkemesinin 21.09.2023 tarih, 2023/1167 E, 2023/586 K sayılı kararının ortadan kaldırılması gerekmiştir.

3.Temyizen incelenen İlk Derece Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, Yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan İlk Derece Mahkeme kararının ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, karın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,