Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/14320 K.2024/2032

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 28.02.2019 tarihinden 30.11.2019 tarihine kadar devamlı olarak davalı işverenin ihale usulü almış olduğu Sivrihisar Devlet Hastanesi Diyaliz Ünitesine hasta taşıma servisi işinde şoför olarak çalıştığını, ancak müvekkilinin sigorta girişinin davalı tarafından hiç yapılmadığını ve sigorta primlerinin ödenmediğini öğrendiğini, müvekkilinin eline geçen son net ücretin 2.500-TL olduğunu, müvekkilinin maaşlarının bir kısmını elden parça parça ve geç olarak aldığını bir kısmını da müvekkilinin oğlunun banka hesabına ödediğini,

müvekkilinin pazar günleri hariç haftanın 6 günü sabah 06:00 akşam 23:00 saatleri arasında 3 sefer yapmak suretiyle Sivrihisar İlçesinin 17 Mahallesinden Diyaliz servisine hasta taşıdığını, müvekkilinin yol,yemek ve mesai ücreti de ödenmediğini, Sivrihisar Devlet Hastanesi Diyaliz Servisine hasta taşıdığı her gün için, Hastane tarafından Taşıt Görev Emri ve diğer evraklar düzenlendiğini, ilgili evraklarda müvekkilinin bilgileri ve imzasının yer aldığını, yine müvekkilinin servis araçlarının yakıtlarını ...

Grup isimli petrol yakıt istasyonundan aldığını ve yakıt alımına ilişkin tüm belgelerin müvekkili adına düzenlediğini, müvekkilinin birden fazla değişik araç kullanmak suretiyle servis taşımacılığı yaptığını belirterek, davacı müvekkilinin 28.02.2019-30.11.2019 dönemi davalı nezdinde çalıştığının tespiti ile prime esas kazancı üzerinden ödenmeyen primlerinin ödenmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının Kuruma bildirilmeyen herhangi bir çalışmasının, hizmetinin mevcut olmadığını, davacının müvekkilinden kaynaklı iş görme edimini yüklendiği yahut aralarında bağımlılık unsuru oluşturacak herhangi bir hal yahut durum da söz konusu olmadığını beyanla, davanın reddini talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; kurum kayıtlarınının incelenmesinde, 04.01.2016 - 31.12.2016 tarihleri arasında, davalı adına kurumda dört adet iş yerinin tespit edildiği, Eskişehir il Sağlık Müdürlüğü ile "4 adet şoförlü taşıt kiralama" ihalesi kapsamında faliyet gösterdiği, 17.12.2018 - 31.12.2028 tarihleri arasında Eskişehir Şehir Hastanesi ile "şoförlü araç kiralama" ihalesi kapsamında faliyet gösterdiği, 01.01.2019 - 02.03.2020 tarihleri arasında Eskişehir Şehir Hastanesi ile "5 adet araç kiralama" ihalesi kapsamında faliyet gösterdiği,

davacının dava konusu 28.02.2011 - 30.11.2019 tarihleri arasında Eskişehir Şehir hastanesi ile "beş adet araç kiralama" ihalesi yaptığı, davalı tarafından kurumlarına ... adına verilmiş herhangi bir işe giriş bildirgesinin bulunmadığını, bu tarihler arasında ... adına 5510 sayılı kanunun 4/a kapsamında herhangi bir sigortalı çalışma kaydının olmadığı bunun aksine bu tarihlerde davacı ...'nun 5510 sayılı kanunun 4/b (Bağ-Kur) kapsamında zorunlu tarımsal faliyetlerinden dolayı 7130839484 4/b sicil nolu adına pirim ödendiği davacının hizmet döküm cetvelinin tetkiki neticesinde tespit edildiğini belirterek, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince; "Davacının davalı ... nezdinde 28.02.2019-30.11.2019 tarihleri arasında hizmet akdine tabi şekilde kesintisiz çalıştığının tespitine, fazlaya dair istemin reddine" dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve feri müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Yerel Mahkemece verilen kararın haksız ve hukuka aykırı olduğunu, davacı müvekkil nezdinde çalıştığını iddia ettiği tarihlerde kendi adına çalıştığını, mahkemece eksik ve yetersiz araştırma ile hukuka aykırı vaziyette hüküm tesis edildiğini, tanık beyanlarının gerçeği yansıtmadığını belirterek, kararın kaldırılmasını, davanın reddini istemiştir.

2.Feri müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece verilen kararın hatalı olduğunu, Kurumca yapılan işlemlerde bir hata bulunmadığını, yasal mevzuata uygun olduğunu, kurum kayıtlarının resmi belge niteliği taşıdığını, kayıtlarda görülmeyen çalışma iddiaları gerçeği yansıtmadığını, mahkemece eksik inceleme neticesinde hüküm kurulduğunu belirterek, kararın Kurum lehine kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Fer'i müdahil Kurum vekili özetle; istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz talebinde bulunmuştur.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri

3. Değerlendirme

5510 sayılı Kanunun, 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren ve sigortalılık hallerinin birleşmesini düzenleyen 53 üncü maddesinin birinci fıkrasına göre, “Sigortalının, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde yer alan sigortalılık hallerinden birden fazlasına aynı anda tabi olmasını gerektirecek şekilde çalışması halinde; öncelikle aynı maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında, (c) bendi kapsamında çalışması yoksa ilk önce başlayan sigortalılık ilişkisi esas alınarak sigortalı sayılır.” düzenlemesine yer verilmiş iken.

53 üncü maddenin birinci fıkrası, 6111 sayılı Kanunun 33 üncü maddesi ile değiştirilerek, “Sigortalının 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde yer alan sigortalılık statüleri ile (c) bendinde yer alan sigortalılık statüsüne aynı anda tabi olacak şekilde Kanun kapsamına girmesi halinde öncelikle aynı maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında, (a) ve (b) bentlerinde yer alan sigortalılık statülerine tabi olacak şekilde Kanun kapsamına girmesi halinde ise aynı maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılır.” şeklinde düzenlenmiştir.

6111 sayılı Kanunun yürürlük tarihlerini düzenleyen 125 inci maddesinin (b) bendinde, 33 üncü maddenin, 25.02.2011 tarihli Resmi Gazetede yayımını takip eden ayın birinci gününde yürürlüğe gireceği belirtilmiştir. Her Kanunun, yürürlükte olduğu dönemdeki uyuşmazlıklara uygulanacağı gözetilmek suretiyle ihtilaflı dönem yönünden yapılacak araştırmada 01.10.2008 öncesi, 01.10.2008-01.03.2011 arası ve 01.03.2011 dönemi sonrası yönünden değerlendirme yapılması gerekmektedir.

Buna göre; a)01.10.2008 tarihinden önce gerçekleşen çalışmalar bakımından, davacının çalışmaları içerisinden baskın çalışmanın hangi sigortalılıkta olduğu belirlenmelidir.

Baskın çalışma, aynı döneme rastlayan gerçek ve fiili çalışmalardan hangisinin kişinin hayatında ekonomik olarak baskın çalışma niteliği taşıdığı hususunda, vergi ve maliye kayıtları getirtilmek, belirtilen dönemde beyan edilen gelirler araştırılmak suretiyle belirlenen ve kişinin emek ve mesaisini ağırlıklı olarak hangi sigortalı çalışmaya tahsis ediyorsa, ekonomik yönden geçimini hangi çalışmadan sağlıyorsa o çalışmaya üstünlük tanınması gereken çalışmadır.

Bu kapsamda; davacının, baskın çalışmasının araştırılarak 506 sayılı Kanun kapsamında (5510 sayılı Kanun'un 4/1-a bendi) geçtiğinin kabulü halinde, 01.10.2008 tarihinden sonraki dönem bakımından da 5510 sayılı Kanun'un 53 üncü maddesinin birinci fıkrasının ilk halindeki düzenleme gereği 25.02.2011 tarihli değişikliğin yapıldığı döneme kadar önce başlayan sigortalılığın esas alınması gerekeceğinden 5510 sayılı Kanun'un, 4/1-a kapsamındaki çalışmalara üstünlük tanınması,

25.02.2011 tarihli değişiklikten sonra ise, her halükarda yasal düzenleme gereği 5510 sayılı Kanun'un 4/1-a bendi kapsamında geçen sigortalılığa üstünlük tanımak gerekecektir. b)01.10.2008 tarihinden önce şayet davacının baskın çalışmasının 1479 sayılı Kanun kapsamında (5510 sayılı Kanun'un 4/1-b) geçtiği kabul edilirse,

01.10.2008 tarihinden sonraki dönem bakımından da 5510 sayılı Kanun'un 53 üncü maddesinin birinci fıkrasının ilk halindeki düzenleme gereği 25.02.2011 tarihli değişikliğin yapıldığı döneme kadar önce başlayan sigortalılığın esas alınması gerekeceğinden 5510 sayılı Kanun'un 4/1-b bendinin esas alınması gerekecektir. c)01.03.2011 sonrası yönünden ise belirtilen mevzuat çerçevesinde 5510 sayılı Yasanın 4/1-a maddesi kapsamında değerlendirme yapılması gerekmektedir.

Eldeki dava dosyası incelendiğinde mahkemece davacının çalışmasına ilişkin kabule yönelik kurulan hüküm isabetli ise de, davacının kabul edilen sürelerle çakışacak şekilde 5510 sayılı Yasanın 4/1-b maddesi uyarınca hizmet bildirimlerinin olduğu da görülmektedir.

Bu nedenle Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki ilkeler nazarında ilgili sigortalılık süreleri yönünden araştırma yapılarak, davacının talebinin belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde irdelenmemesi ve bu suretle yanılgılı değerlendirmeye dayalı yazılı şekilde hüküm kurulması usûl ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,