Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/2231 K.2024/6772

Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun süre yönünden reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı ...'ın, müvekkilinin oğlu olduğunu, ...'ın, ... Yapı Mühendislik Elektromekanik İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. bünyesinde ve işyerinde çalışmakta iken 02.11.2018 tarihinde meydana iş kazası sonucu ağır yaralandığını, kaldırıldığı Darıca Farabi Eğitim ve Araştırma Hastanesinde tedavi altına alındığını, ancak yapılan tüm müdahalelere rağmen 05.11.2018 tarihinde vefat ettiğini, davalı ...

Yapı Mühendislik Elektromekanik İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti.'nin (...) müteveffanın işvereni (alt işveren), diğer davalı ...Ş.'nin (Tekyol) ise asıl işvereni olduğunu, olayın olduğu esnada tavan arası elektrik işlerinin yapıldığı yerde 4 işçi çalışmakta olduğunu, bunlardan ikisinin aşağıda, ... ile işçilerden birinin birlikte menlift vasıtasıyla yerden yaklaşık 6 metre yüksekteki tavan arası elektrik kablo işlerini yapmak üzere çıktığını, menliftin şarjının bitmek üzere olması sebebiyle diğer işçi müteveffayı çatı arasında bırakarak menlifti değiştirmek için indiğini, bu esnada ... dengesini kaybettiğini ve tavandaki demirlerde asılı kaldığını,

müteveffanın asılı kaldığı demirde daha fazla dayanamayıp düştüğünü, aşağıda çalıştırılamayan menlifte başını çarptığını, başından ağır yaralanan müteveffanın 05.11.2018'de vefat ettiğini, her iki işverenin de işyerinde gerekli tedbir ve önlemleri almamış olduğundan söz konusu kazanın gerçekleştiğini, kazanın meydana gelmesinde ve kazaya bağlı gelişen ölüm olayında her iki işveren de asli ve tam kusurlu olduğunu" belirterek; davanın kabulüne, 80.000 TL manevi tazminatın, 510.440,18 TL maddi tazminatın yasal faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen alınarak müvekkile verilmesine,

yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılar üzerine yükletilmesine karar verilmesi talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... Yapı Mühendislik Elektromekanik İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; "davacının maddi tazminat - destekten yoksun kalma tazminatı talebinin kabul edilemeyeceğini, dava konusu ölümlü iş kazasının; ... Mah. TOSB Org. San. Bölg. Ada 269 Parsel 2 Çayırova /İstanbul adresindeki ... Makina İmalat San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin yaptırdığı fabrika şantiyesinde 02.11.2018 günü meydana geldiğini, davalı müvekkili şirketin ...

Makina İmalat San. ve Tic. Ltd.

Şti.’nin yaptırdığı fabrika şantiyesinde alt işveren olduğunu, müvekkili şirketin alt işveren sıfatı ile şantiye şefinin ... ... olduğunu, diğer davalı ...Ş.'nin asıl işveren olduğunu, asıl işverenle, davalı müvekkili şirket arasında hizmet alım sözleşmesi bulunduğunu, iş kazası sonucu ölen sigortalı işçi ...’ın davalı müvekkili şirket yanında 18.06.2018 tarihinden itibaren çalışmaya başladığını, kaza tarihinde işçi ...’ın 23 yaşında olduğunu, iş deneyimin bulunduğunu, davacının kaza geçirmeden önce aldığı iş güvenliği eğitimi ve kendisine teslim edilen KKD (emniyet kemerini) kullanmasını bilebilecek durumda olduğunu,

müvekkilinin 6331 sayılı Kanun'dan kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirdiğini, kaza yerinde yapılan ilk incelemelerde, işçi ...’ın çalışırken, iş sağlığı ve güvenliğinin korunması açısından çekilmiş yaşam hattı bulunduğunu, kazazedenin düştüğü bölgeye emniyet kemerine bağlı olan lanyard mesafesinden geçtiğini, kaza bölgesinde yüksekte çalışmada kullanılması gereken, tavana ulaşması için tesis edilmiş Manlift bulunduğunu, kişisel koruyucu (paraşüt tipi emniyet kemeri ) ve toplu koruma önlemi olarak yaşam hattı bulunduğunun tespit edildiğini, ölen ...'ın kazanın meydana gelmesinde ihmalleri ve kusuru bulunduğunu,

ölen ...’ın iş kazasına ilişkin olarak dava dışı Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından henüz bir inceleme yapılmadığını, Kurum tarafından olaya ilişkin yapılacak soruşturma ve sonuçlarının davada verilecek karar ve yapılacak hesaplamalar açsından önemli olacağını, ayrıca Gebze Cumhuriyet Başsavcılığı 2018/23488 soruşturma dosyası ile ceza soruşturması devam ettiğini, maddi olgunun belirlenmesi ve kusur durumlarının tespiti açısından ceza dosyası sonucunun beklenmesi gerekeceğini" davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle. "Gebze İş Mahkemelerinin yetkili olmadığını, işbu davanın yetkili İstanbul İş Mahkemeleri’ne gönderilmesi gerektiğini, iş kazasının oluşmasında müteveffanın tam kusuru bulunduğunu, iş kazasında kusurun tamamen ... işçiye ait olmasının müvekkili şirketin sorumluluğunu ortadan kaldırdığını, davacı beyanlarının aksine olay günü ifade tutanaklarından da görüleceği üzere söz konusu kazanın,

merhum işçinin kendisine tahsis edilen kişisel koruyucu malzemelerini kullanmaması ve iş arkadaşlarının uyarısına rağmen yüksek bölgelere erişim için kullanılması gereken iş makinesi Manlift (makaslı platformu) kullanmadan ve tarafına zimmet karşılığı verilen kişisel koruyucu donanım (Paraşüt tipi emniyet kemerini) kullanmadan, inşaai olarak kapanmaya başlanan asma tavan içine usulsüz ve uygunsuz bir şekilde ve yapacağı çalışmayı haber vermeksizin çıkması sonucu oluştuğunu, işçinin yaptığı iş konusunda eğitimli olmasına rağmen talimat dışı hareket ederek ve İSG kurallarına uymayarak kazanın oluşmasına sebebiyet verdiğini,

müvekkili ile diğer davalı şirket arasında 28.02.2018 tarihinde ‘’... Makina Tosb Taysad Organize Sanayi Bölgesi Fabrika Binası ve Ofis İnşaatı – Elektrik Tesisat İşleri’’ sözleşmesi tanzim edildiğini, işbu sözleşme gereğince davalı ...

Yapı şirketinin yapımı gerçekleştirilecek olan elektrik tesisat işleri kapsamındaki tüm işleri yerine getirmeyi taahhüt ettiğini, bahsi geçen sözleşmenin Sorumluluklar başlıklı 17 nci maddesi gereğince davalı sözleşme konusu işi eksiksiz ve kusursuz olarak İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili mevzuatlara uygun olarak yapacağını kabul, beyan ve taahhüt ettiğini, devamla, sözleşme madde 26'da davalı ...

Yapı'nın iş süresince şantiyede İş Güvenliği Sorumlusu bulundurma zorunluluğunun olduğu belirtildiğini, söz konusu sözleşme madde 37’de diğer davalı ...

Yapı İnş. ‘in İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, Sosyal Sigortalar Kanunu, İş Kanunu, İş Güvenliği ve İşçi Sağlığı Yönetmeliği ve bilcümle meri mevzuat gereğince emniyet, çevre ve sağlıkla ilgili gerekli tedbirleri zamanında almakla, iş güvenliğinin gerektirdiği güvenlik ekipmanlarını tedarik etmek ve işçilere vermekle ve işçilere gerekli eğitimleri vermekle yükümlü olduğunun belirtildiğini, devamla davalı taşeron şirketin, işlerin yapımı sırasında oluşan her türlü iş kazalarından tek sorumlu olduğunu kabul ve beyan ettiğini, 28.02.2018 tarihli sözleşmeden de görüleceği üzere,

müvekkili şirketin asıl işveren olarak iş sağlığı ve güvenliği kapsamında alınması gereken tüm önlemleri belirttiğini, bu sebepledir ki, işveren tarafa herhangi bir kusur yüklenecek ise dahi sözleşmesel ilişki gereğince diğer davalı ... Yapı İnş. sorumlu bulunduğunu" belirterek; davanın sigorta şirketi Axa Sigorta A.ş.’ye ihbarına, davanın reddine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davacıya teşmiline karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle; Mahkemece davaya konu iş kazasının meydana gelmesinde davalı üst işveren Tekyol Plus Yapı Endüstrisi A.Ş.’nin olayda %10 (yüzde on) oranında kusuru olduğu, davalı alt işveren ... Yapı Mühendislik Elektromekanik İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin olayda %70 (yüzde yetmiş) oranında kusuru olduğu, Kazazede işçi ...’ın olayda %20 (yüzde yirmi) oranında kusuru olduğu kabulünden hareketle; "davanın kabulü ile;

-Maddi tazminat olarak; 510.440,58 TL'nin olay tarihi olan 05.11.2018 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine.

-Manevi tazminat olarak; 80.000,00 TL'nin olay tarihi olan 05.11.2018 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,..." şeklinde karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle;

-Dosya kapsamında aldırılan tüm bilirkişi incelemelerine ücret tespiti haricinde genel olarak katıldıklarını, ücretin belirlenmesi bakımından ... itiraz nedeninin; karar tarihi ile aynı gün (01.07.2022) 31883 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Asgari Ücret Tespit Komisyonu Kararı ile asgari ücret artırıldığını, Mahkemece bu konuda beyanda bulunmak ve 6100 sayılı HMK'nın 107 nci maddesi gereğince, belirsiz alacak davası niteliğinde olan davayı bu yönden açıklamak üzere süre verilmesi gerekirken karar verildiğini, bu sebeple karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan asgari ücrete göre hesaplama yapılamadığını,

kararın bu yönden kaldırılması ile yürürlükte bulunan asgari ücrete göre aktüerya hesabının yeniden yaptırılmasını ve oluşacak sonuca göre karar verilmesini talep ettiklerini,

-Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 08.06.2011 tarih, 2011/17-351 E., 2011/386 K. Sayılı (EK 1'de tam metni sunulmuştur) kararında vurgulandığı üzere; "hüküm tarihindeki duruma göre zarar hesaplanmalı, hüküm tarihine en yakın tarihteki (asgari) ücretin tespiti ile destek tazminatının hesaplanması yönünden bilirkişiden ek rapor alınması alınıp sonucuna göre karar verilmesini gerektiği" içtihat edildiğini, ayrıca (asgari) ücretin kamu düzenine ilişkin olduğu da belirtildiğini,

oysa bilirkişi tarafından tanzim edilen raporun 2. sayfasının "ücret" başlıklı alanına göre "... işçinin almış olduğu son net ücretin aylık 2.200,00 TL olduğu ve 152,21 TL Agi" esas alındığını, söz konusu ücret kazanın ve vefatın gerçekleştiği 2018 yılı ücreti esas alındığını, içinde bulunulan yıl 2022 olup ücret bakımından 01.07.2022 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan asgari ücretin esas alınması suretiyle hesaplama yapılması gerektirdiğini,

-Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 12.11.2019 tarih, 2016/1528 E., 2019/1169 K. sayılı (EK 2'de tam metni sunulmuştur) kararında da yukarıda yer verdiğimiz ilkelere vurgu yapılmış; "iş kazasına uğrayan işçinin gerçek zararlarının hesaplanmasında hükme en yakın tarihte geçerli olan asgari ücretin esas alınması gerektiği" içtihat edildiğini, ayrıca (asgari) ücretin kamu düzenine ilişkin olduğuna yönelik ayrıntılı açıklamalara yer verildiğini, bu kararda ek olarak kazalı işçinin asgari ücretin üzerinde ücret alıyor olması halinde, aldığı ücretin asgari ücrete oranlanmasını,

hesap dönemindeki asgari ücretin üzerine aynı oranda ilave yapılması gerektiği vurgulamakta; "işçinin belli olan net ücreti ile asgari ücret kıyaslanarak asgari ücretin üzerindeki oran belirlenmek suretiyle zarar ve tazminat hesabı yapılması" gerektiği içtihat edildiğini, bu bakımdan 2018 yılı net asgari ücret 1.603,12 TL olduğunu, müteveffanın aylık net asgari ücreti 2.200 TL olduğunu, yani müteveffanın son ücreti;

asgari ücretin (2200 / 1603,12 =) %32,23 oranında üzerinde olduğunu, 01.07.2022 tarihinde 31883 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan asgari ücret net 5.500,35 TL olduğunu, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 12.11.2019 tarih, 2016/1528 E., 2019/1169 K. sayılı içtihadı gereğince %32,23 oranında artırılırsa hesaplamaya konu ücretin 7.273,11 TL olarak esas alınması gerektiğini, oysa bilirkişi söz konusu ücreti 01.01.2022 itibariyle 4.253,40 TL'yi baz alarak hesaplama yaptığını, bu durumda hesaplanan tutara nazaran %170,99 oranında eksik hesaplama söz konusu olduğunu,

bu durum az yukarıda yer verilen Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararları ve bu doğrultuda karar veren Yargıtay Hukuk Dairelerinin içtihatlarına aykırılık teşkil ettiğini, davaya konu olayın gerçekleştiği 2018 yılı asgari ücret tutarı (1.603,12 TL) ile mütevaffanın aldığı son net ücret (2.200,00 TL) oranlanarak (%32,23), rapor tarihi olan 01.07.2022 yılı itibariyle net asgari ücret (5.500,35 TL) ile bulunan oran (%32,23) gözetilerek aktüerya hesabına konu ücretin tespit edilmesi (7.273,11 TL),

sonrasında destekten yoksun kalma tazminatı hesabının belirlenen (7.273,11 TL) ücrete göre revize edilmesi için kararın kaldırılmasını ile yürürlükte bulunan asgari ücret dikkate alınarak göre aktüerya hesabının yeniden yaptırılmasını ve oluşacak sonuca göre karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile"...Eldeki davada İlk Derece Mahkemesince verilen karar, davacı vekiline 30.07.2022 tarihinde tebliğ edilmiş, buna göre iki haftalık istinaf kanun yoluna başvuru süresi 14.08.2022 günü sona ermesine rağmen davacı vekili tarafından istinaf başvuru dilekçesinin 06.09.2022 tarihinde UYAP üzerinden dosyaya sunulduğunun anlaşılması karşısında, istinaf başvurusunun süresinde yapılmadığı anlaşılmakla davacı vekilinin istinaf dilekçesinin 6100 sayılı HMK'nun 346/1 inci ve 352/1-c maddeleri gereğince reddine karar verilmesi gerekmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 18.03.2021 tarih ve 2021/(21)10-13 E. 2021/301 K., Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 2017/5888 E. 2018/3073 K. Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 2018/6475 E. 2019/5668 K. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 2018/5996 E. 2019/10032 K. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 2019/72 E. 2020/1458 K. ve Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 2021/10139 E. 2022/2850 K. sayılı ilamları da bu yönde değerlendirmeyi gerektirmiştir.

Bu nedenlerle davacı vekilinin istinaf dilekçesinin 6100 sayılı HMK'nun 346/1 inci ve 352/1-c maddeleri gereğince süre yönünden reddine karar verilmesi gerektiği,..." gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun süre yönünden reddine karar vermiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili sunmuş olduğu temyiz dilekçesi ile istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazlarını yinelemek ve davanın konusu itibariyle adli tatilde görülemeyecek işlerden olması nedeniyle istinaf başvurusunun süresinde kabul edilmesi gerektiğini beyan etmek suretiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13, 16, 20 ve 21 inci maddeleri ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77 nci maddesi,

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden ilgiliden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,