Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/2305 K.2023/2827

...

MAHKEMESİ

Asliye Hukuk (iş) Mahkemesi

SAYISI

2019/459 E., 2022/430 K. ...

I.DAVA

Davacı dava dilekçesinde özetle; davalılardan işverene ait işyerinde 01.08.1997-01.06.2011 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP

Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; davacının davasını ve iddialarını kabul etmemekle birlikte taleplerinin zaman aşımına uğradığını, davacının 2009 yılında davalı yanında çalışmaya başladığını, davacının iş akdinin devamsızlık sebebi ile 2011 yılında haklı sebeple feshedildiğini, davacının iş akdinin kendisi tarafından haklı sebeple feshedildiğini iddia ederek, Marmara Ereğlisi AHM’nin 2011/104 E. sayılı dosyasında alacak davası açtığını, davacının iddiasının gerçek dışı olduğunu haksız menfaat elde etme çabasında olduğunu, davalı yanında çalışmaya başlamadan önce Bağ-Kur'a kayıtlı olarak çiftçilik yaptığını, iddianın resmi ve yazılı delillerle ispatlanması gerektiğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle 5 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılmayan davanın reddinin gerektğinin, davacının gerçek ve eylemli bir çalışmayı ve bu çalışmanın sürekli olup olmadığını yazılı belgelerle ispatlaması gerektiğini, eylemli yada gerçek biçimde çalışmanın varlığı saptanmadıkça hizmet akdine dayanılarak dahi sigortalılıktan söz edilemeyeceğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 19.06.2014 tarihli ve 2012/138 E.-2014/147 K. sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunması üzerine (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 20.10.2015 günlü ve 2014/22796 E.-2015/18855 K. sayılı ilamı ile; mahkemece, davanın kısmen kabulü ile hükümde yazılı şekilde karar verilmiş ise de, bu sonuca eksik araştırma ve inceleme ile gidildiği belirtilerek, hizmet akdinin oluşabilmesi için işyerinin varlığı öncelikli koşul olduğundan, yapılacak işin;

davalının işyerinin kanun kapsamına alındığı 25.12.2004 tarihinden önce işyerinin faal ve kapsama alınabilecek nitelikte olup olmadığını titizlikle araştırılıp açıklığa kavuşturmak, bu bağlamda, davalı nın meslek kuruluşları nezdinde kaydının bulunup bulunmadığını tespit etmek, vergi dairesi nezdinde kaydının bulunup bulunmadığı yönünde araştırma yapılıp mükellefiyet kayıtlarını temin etmek, davalı adına kayıtlı süt toplama aracı bulunup bulunmadığı,

var ise hangi tarihler arasında davalı adına kaydının bulunduğunu araştırmak, davalıya ait ihtilaflı dönemde iş yeri olup olmadığı var ise bu işyerinin davaya konu dönemde çalışma izni ve ruhsatı ile elektrik-su-telefon aboneliğinin bulunup bulunmadığını ilgili belediye, PTT müdürlüğünden sormak, davalıya ait işyeri kira ise kira sözleşmesini temin etmek suretiyle ihtilaflı dönemde davalı tarafından kullanılıp kullanılmadığını tespit ederek davalıya ait işyerinin hangi tarihlerde faal olduğunu belirlemek,

işyerinin davalı dönemde faal olduğunun anlaşılması halinde ise dönem bordroları bulunmadığından ve dinlenen tanık beyanları yetersiz olduğundan Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları;

yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak suretiyle davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği de nazara alınıp gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde kanıtladıktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibaret olduğuna işaret edilerek, hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 12.04.2018 tarihli ve 2016/64 E. - 2018/124 K. sayılı kararı ile; bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda, tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; bozma ilamı kapsamında yazılan müzekkere cevapları incelendiğinde, mal müdürlüğüne yazılan müzekkere cevabında; davalının mükellefiyetinin 01.09.1988 tarihinde başladığı ve 31.12.2013 tarihinde sona erdiği, belediye başkanlığı zabıta müdürlüğüne yazılan müzekkere cevabında; ... isimli şahsın geçmiş yıllarda köyde herhangi bir iş yeri olmadan süt toplama işi yaptığı, SUYAD ...Kültür Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği'nin 10.04.2017 tarihli cevabı müzekkeresinde;

...'nin ...

Umum Gezici ve ...Esnaf odasında kaydının bulunduğu, davalının teftiş dosyasında bulunan beyanından işyerinin 20 yıldan beridir faaliyette olduğunu beyan ettiği, dinlenen kamu tanıklarından ...'in de davalının süt işi yaptığını beyan ettiği, bozma öncesinde dinlenen tüm diğer tanıkların beyanlarıyla da bu hususların örtüştüğü, böylece gerçek çalışma olgusunun somut ve inandırıcı delillerle ispatlandığı anlaşıldığından, 29.04.2014 tarihli bilirkişi raporunun usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından, Davanın kısmen kabul kısmen reddi ile;

Davacının davalı ... Sevgiye ait iş yerinde 01.08.1997 ile 10.11.2008 tarihleri arasında asgari ücret ile çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.

C. Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil ... vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunması üzerine (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 18.11.2019 günlü ve 2018/5501 - 2019/7000 E.K. sayılı ilamı ile; dosyadaki kayıt ve belgelerden, bozma ilamından sonra M.Ereğlisi Mal Müdürlüğü'nün 17.08.2016 tarihli yazısı ve eki olan yoklama fişinde davalı ...'nin vergi mükellefi olarak mükellefiyetinin 01.09.1988 tarihinde başladığı 31.12.2013 tarihi itibariyle sona erdiğinin bildirildiği, ...

Umum Gezici Sütçü ve Yoğurtçular Esnaf Odası'nın 10.04.2017 tarihli yazısı ile davalı ...'nin oda kaydının bulunduğunun belirtildiği, davalı adına elektrik, su, telefon gibi aboneliklerin bulunup bulunmadığının ilgili Kurumlardan sorulduğu, yapılan kolluk araştırması neticesi düzenlenen tutanağın dosyaya sunulduğu,

somut olayda, bozma kararına uyma doğrultusunda karar verilmiş ise de, davalı işverene ait işyeri 25.12.2004 tarihinde kapsama alındığı halde öncesinde faal olup olmadığı araştırılmadan, davacının çalıştığı süreye ilişkin yeteri kadar tanık dinlenerek çalıştığı hizmet süreleri netleştirilmeden eksik araştırma ve inceleme sonucu verilen karar isabetsiz olduğu belirtilerek, yapılacak işin; davalı ...’nin süt topladığı Yakuplu köyü civarındaki köylerin hangileri olduğunun kendisine açıklattırılarak,

anılan köylerin tespit edilmesi halinde, bu köylerin muhtar ve azalarından, süt üretimi yaparak davalıya kimlerin süt sattığına ilişkin beyanlarını almak, işyerinin davalı dönemde faal olduğunun anlaşılması halinde ise dönem bordroları bulunmadığından ve dinlenen tanık beyanları yetersiz olduğundan Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları;

yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak suretiyle davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp araştırma genişletilmek suretiyle tüm deliller birlikte değerlendirilip, sonucuna göre bir karar vermekten ibaret olduğuna işaret edilerek, hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 10.11.2022 tarihli ve 2019/459 E. - 2022/430 K. sayılı kararı ile; tüm dosya kapsamı, her iki bozma ilamı sonrası yazılan müzekkereler ve dinlenen tanık anlatımları ile; müzekkere cevapları incelendiğinde, mal müdürlüğüne yazılan müzekkere cevabında; davalının mükellefiyetinin 01.09.1988 tarihinde başladığı ve 31.12.2013 tarihinde sona erdiği, belediye başkanlığı zabıta müdürlüğüne yazılan müzekkere cevabında; ... isimli şahsın geçmiş yıllarda köyde herhangi bir iş yeri olmadan süt toplama işi yaptığı, SUYAD ...Kültür Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği'nin 10.04.2017 tarihli cevabı müzekkeresinde; ...'nin ...

Umum Gezici ve ...Esnaf odasında kaydının bulunduğu, davalının teftiş dosyasında bulunan beyanından işyerinin 20 yıldan beridir faaliyette olduğunu beyan ettiği, dinlenen kamu tanıklarından ...'in de davalının süt işi yaptığını beyan ettiği, bozma öncesi ve her iki bozma sonrası dinlenen tanıkların beyanlarıyla da bu hususların örtüştüğü, böylece gerçek çalışma olgusunun somut ve inandırıcı delillerle ispatlandığı anlaşıldığından, davacının davalı ...'ye ait iş yerinde 01.08.1997 ile 10.11.2008 tarihleri arasında ayda 20 gün asgari ücret ile çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı ... vekili; davalının işyerinin 25.12.2004 tarihinde yasa kapsamına alındığını, dolayısıyla davacının çalışma iddialarının hiçbir şekilde kabul anlamına gelmemekle beraber, 25.12.2004 tarihinden öncesine ilişkin olan iddiaların talebi mümkün olmayıp bu tarih öncesindeki taleplerin her halükarda reddinin gerektiğini, dosya kapsamında ifadesi alının tanıkların beyanları incelendiğinde, tanıkların tamamına yakınının olaya ilişkin açık ve net bir görgüsünün bulunmadığı, duyuma ve tahmine dayalı olan tanık beyanlarının kabul edilemeyeceğini, davalının ...

Umum Gezici Sütçü ve ...

Esnaf Odası'nda kaydının bulunmasının hizmet tespitine ilişkin herhangi bir delil ihtiva etmediğini, ... 'tan gelen cevabi yazıda davalı adına ticarethane aboneliğine rastlanılmadığı, Teski'den gelen yazı cevabında abonelik başlangıç tarihinin 04.11.2014 olarak görüldüğü, PTT'den gelen yazı cevabında telefon aboneliğine ilişkin bir bilginin bulunmadığının bildirildiği, açıklanan nedenlerle gerçek çalışma olgusunun somut ve inandırıcı delillerle ispatlanamadığı sabit iken, verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, bozulmasını istemiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili; verilen kararın hatalı olduğunu, çalışma olgusunun şüpheye yer vermeyecek şekilde ispatlanmadığını belirterek, bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının davalı nezdinde 01.08.1997-01.06.2011 tarihleri arasında geçen ve Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 79/10 uncu maddesi, 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddesi.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

21.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

... · ...