Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/3751 K.2024/9650

Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklı tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen kararın bozulması üzerine, bozma kararına uyan mahkemece davanın kısmen kabul ve kısmen reddine karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesince verilen kararın davalı ... Ses ve Işık Sistemleri Org. Turz. Dış Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 15.05.2013 tarihinde iş kazası geçirmesi nedeniyle fazlaya ilişkin talep ... saklı kalmak üzere 50.000 TL maddi ve 200.000 TL manevi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir. Islah dilekçesiyle maddi tazminat istemi 155.235,00 TL’ye artırmıştır.

II. CEVAP

1.Davalı ... Ses ve Işık Sistemleri Org. Tur. Dış Tic. Ltd.

Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; kazaya uğrayanın sigortalı olmadığını davacının derdest ceza soruşturma dosyasında yer alan ifadeleri, bilirkişi raporu ve dava dilekçesinden de görüleceği üzere davacının hiçbir davalının işçisi olduğunu iddia etmediğini, davacının hiçbir davalının çalışanı olmadığını, kimin adına ve namına çalıştığı konusunda hiçbir bilgi veya beyanda bulunmadığını, dolayısıyla davalıların hiçbiri ile arasından doğrudan veya dolaylı bir hizmet akdi bulunmadığı gibi davacının hiçbir davalı tarafından bu kazadan evvel tanınmadığını,

davacının dosya kapsamında sunmuş olduğu bilirkişi raporunun sonuç kısmında davacının tali kusurlu olduğunu fakat hangi firmada çalıştığını net olarak belirtmediğinin vurgulandığını, müvekkili şirketin yöneticilerinin kendi işçileri olmayan davacının, yine müvekkilinin kendisine ait olmayan ve kendisinin kurulumunu yapmadığı truss sisteminin rüzgar nedeniyle devrilmesi neticesinde meydana gelen kaza nedeniyle büyük üzüntü duyduğunu ve davacının bu olay nedeniyle meydana gelen tüm zararlarını tek başına karşıladığını, müvekkilinin davacı için tek başına toplam 41.750,00 TL ödeme ve harcama yaptığını,

kusur ve sorumluluğu bulunmayan müvekkili yönünden davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı Pi Sahne Org. Tur. Gıda Ticaret Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirket çalışanları arasında davacının bulunmadığını, davanın bu nedenle Asliye Hukuk Mahkemelerinde görülmesi gerektiğini, görevsizlik sebebiyle davanın reddine, olayın mücbir sebepten kaynaklanması ve kusursuz sorumluluğu ortadan kaldırması sebebiyle müvekkili şirket açısından davanın reddine, mahkeme aksi kanaatte ise tazminat miktarının müvekkili payına düşen kısmının en düşük orandan belirlenmesine ve hakkaniyet indirimi yapılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

3.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin davacıyı tanımadığı gibi davacıya karşı herhangi bir kusuru ve sorumluluğunun bulunmadığını, müvekkilinin ne organizasyonu yapan nede sahnenin tüm kurulumunu üstlenen kişi olduğunu, sahnenin tüm kurulumunun ... (... Ltd. Şti. yetkilisi) tarafından yapıldığını, kabul anlamına gelmemekle üzere müvekkilinin parasıyla davacıya yapılan ödemenin manevi tazminat takdirinde göz önüne alınması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİNİN İLK KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 18.12.2018 tarih ve 2014/126 E. - 2018/1159 K. sayılı kararıyla; “İlk Derece Mahkemesince; “A-) Davacı tarafça davalılar aleyhine açılan maddi tazminat talepli davanın kabulü ile ve talebe bağlı kalınarak; 155.235,00 TL'nin 50.000,00 TL'sinin olay tarihi olan 05.05.2013 tarihinden, bakiyesinin ıslah tarihi olan 05.10.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

B-) Davacı tarafça davalılar aleyhine açılan manevi tazminat talepli davanın kısmen kabulü ile kısmen reddine, Mahkememizce takdir edilen 90.000,00 TL'nin olay tarihi olan 05.05.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine” karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Ses ve Işık Sistemleri Org. Turz. Dış Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 08.01.2020 tarih ve 2019/2439 E. - 2020/14 K. sayılı kararıyla; istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Ses ve Işık Sistemleri Org. Tur. Dış Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 26.04.2022 tarih ve 2021/12553 E. - 2022/6386 K. sayılı ilamıyla;

a- Temyiz eden davalı ... Ses ve Işık Sistemleri Şirketinin maddi tazminattan sorumluluğunun tespitinde, hükme esas alınan 10.09.2018 tarihli hesap raporundan tenzil edilmesi gereken gelirin hesabında, davalılar arasında asıl ve alt işveren ilişkisi olduğunu gözeterek %80 oranındaki ilk peşin sermaye değerli gelirin 5510 sayılı Kanun'un 21/1 inci maddesi kapsamında rücuya kabil olduğunu gözeterek, hesap edilen tazminattan bu orandaki geliri tenzil ederek davalı ...

Ses ve Işık Sistemleri Şirketinin maddi tazminat alacağından sorumlu olduğu miktarı belirlemek öte yandan temyiz başvurusunda bulunmayan diğer davalılar yönünden iş bu kararda davacı lehine oluşan usuli kazanılmış hakları da gözeterek davalıların sorumlu oldukları maddi tazminat miktarında davalı ... Ses ve Işık Sistemleri Şirketinin sorumlu olduğu kısmı belirterek davalıların müştereken ve müteselsilen sorumluluklarına hükmedilmesi,

b- İlk Derece Mahkemesince hükmedilmesi gereken karar ve ilam harcının 16.752,00 TL olup ıslah harcı 1.797,16 TL’nin mahsubu ile 14.954,84 TL karar ve ilam harcı ile davanın adli yardım talepli olarak açılması nedeniyle 35,90 TL başvurma harcının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesi gerekirken.

Islah harcı olarak alınan toplam 1.797,16 TL harçtan alınması gereken 837,60 TL'nin nispi karar harcı olarak mahsubu ile fazla alınan 959,56 TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine karar verilmesi devamla davanın adli yardım talepli olarak açıldığı ve harç yatırılmadığı, adli Yardım talebinin de kabul edilmediği anlaşıldığından,

250.000,00 TL dava değeri üzerinden alınması gereken 853,87 TL peşin harcın ve 35,90 TL başvuru harcı ile toplam 889,77 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline şeklinde karar verilmesi yönlerinden Bölge Adliye Mahkemesi kararının HMK'nın 373/1 inci maddesi gereğince kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne, kısmen reddi ile maddi tazminat talebinin kabulü ile taleple bağlı kalınarak net 155.235,00 TL'den (davalılardan ... Ses ve Işık Sis. Org. Tur. Tic. Ltd. Şti.

139.244,88 TL'sinden sorumlu olmak kaydıyla) 50.000,00 TL'sinin kaza tarihi olan 05.05.2013 tarihinden itibaren, bakiyesine ıslah tarihi olan 05.10.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile net 90.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 05.05.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazla istemin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Ses ve Işık Sistemleri Org. Tur. Dış Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

B.Temyiz Sebepleri

Davalı ... Ses ve Işık Sistemleri Org. Tur. Dış Tic. Ltd.

Şti. vekili temyiz sebepleri olarak özetle; gerekçeli kararda davanın esasına ilişlin ileri sürdükleri ididaların karşılanmadığını gerekçeli kararda davanın esasına ilişlin ileri sürdükleri ididaların karşılanmadığını, ödemelerle ilgili takas defi ileri sürmelerine ve davacının isticvap ile hastane gideri olarak ödeme aldığını kabul etmesine karşın ödemeler değerlendirilmediğini davacıya yapılan 27.500 TL’lik dekonta dayalı ödeme ile banka kanalıyla yapılan toplam 41.750 TL ödemenin maddi ve manevi tazminattan tenzil edilmesi gerektiğini, davacı işvereni ... olup onun kusurunun değerlendirlmememesinin hatalı olduğunu,

müvekkilinin işveren sıfatı olmadığını müvekkili çalışanı olmadığını, SGK tarafından bağlanan gelirin tamamının tenzili gerektiğini, manevi tazminatın fahiş olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, iş kazasında sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk "Temyiz incelemesinin kapsamı" açısından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 366 yollamasıyla uygulanan 348 inci maddesi ve 369, 370 ve 371 inci maddeleri ile "taraf ve dava ehliyeti" açısından aynı Kanun'un 50 ve 51 inci maddeleri "dava şartları ve incelemesi" açısından aynı Kanun'un 114 ve 115 inci maddeleridir.

3. Değerlendirme 1. Dava ehliyeti, kişinin bizzat veya vekili aracılığıyla bir davayı davacı veya davalı olarak takip etme ve usuli işlemleri yapabilme ehliyetidir. Dava ehliyeti, medeni hakları kullanma ehliyetinin usul hukukunda büründüğü şekildir; dolayısıyla, medeni hakları kullanma ehliyetine (fiil ehliyetine) sahip gerçek ve tüzel kişiler dava ehliyetine de sahiptirler.

2.Taraf sıfatına gelince; bir ... dava etme yetkisi (dava ...) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bir hakkın sahibinin kim olduğu, dolayısıyla o ... dava etme yetkisinin kime ait olduğu, (o davada davacı sıfatının kime ait olacağı) tamamen maddi hukuk kurallarına göre belirlenir. Ancak, bir davanın davacısının o dava yönünden davacı sıfatına sahip bulunmadığının belirlenmesi halinde, mahkeme dava konusu hakkın mevcut olup olmadığını inceleyemeyeceği ve sıfat yokluğundan davanın reddine karar vermek zorunda olduğu için, taraf sıfatı usul hukukunun da düzenleme alanındadır.

3.Eş söyleyişle, sıfat, dava konusu sübjektif hak (dava ...) ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir (... Kuru-... Arslan-Ejder ..., Medeni Usul Hukuku, 7. baskı, Ankara 1995, s. 231). Bu nedenle, davanın tarafları, taraf ehliyetine sahip olmalıdır.

Yani bir davada taraf olabilmek için ya hakiki şahıs; ya da hükmi şahıs olmak gerekir. Zira taraf ehliyeti, medeni hukukun haklardan istifade ehliyetine tekabül eder (Saim Üstündağ, Medeni Yargılama Hukuku, C. I-II, 7. Baskı, İstanbul 2000, s.288). Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 06.06.2007 tarih, 2007/10-358 Esas, 2007/337 Karar sayılı kararında da benimsendiği üzere; ticari şirketin tüzel kişiliği ticaret sicilinden silinmesi (terkini) ile sona erer.

Tüzel kişiliğin sona ermesi için tasfiye işlemlerinin eksiksiz yapılmış olması gerekir. Şayet tasfiye işlemleri gerektiği gibi tamamlanmamış ve tasfiyesi gereken hususlar eksik bırakılmış ise, tüzel kişilik ticaret sicilinden silinse bile şirketin tüzel kişiliğinin sona erdiğinin kabulü olanaksızdır. Bu durumda, tüzel kişiliğin yeniden ihyasına gidilerek taraf teşkili sağlanmak suretiyle yargılamanın devamının sağlanması gerekir.

Şu halde yapılması gereken iş; anılan HGK kararı çerçevesinde, tüzel kişiliği sona eren davalı şirketin ihyası için tasfiye memurluğu ile Ticaret Siciline husumet yöneltilerek ayrı bir dava açılması için davacı tarafa uygun bir süre verilmeli, dava açıldığı takdirde bu davanın sonucu beklenmeli, tüzel kişiliğin yeniden ihyası halinde, taraf teşkili sağlanarak, sonucuna göre karar verilmelidir.

4.Somut olayda, internet ortamından da ulaşılabilen Türk Ticaret Sicili Gazetesinin 05.10.2021 tarihli nüshasında İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğünden yapılan ilana göre davalı (Tasfiye Halinde) Pi Sahne Org. Tur. Gıda Ticaret Ltd.

Şti.'nin 31.12.2020 tarihli genel kurul kararına istinaden terkin edildiği ve bu durumun ticaret siciline 05.10.2021 tarihinde tescil edildiğinin anlaşılması karşısında, anılan davalı şirketin bağlı olduğu Ticaret Sicil Müdürlüğünden davalı şirketle ilgili anılan terkin kaydının var olup olmadığı usulünce araştırılıp, söz konusu durumun varlığı halinde yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda davacı tarafa iş bu davalı şirketi ihya etmesi için dava açmak üzere önel vermek, iş bu ihya davası sonucuna göre anılan davalı yönünden usulüne uygun şekilde taraf teşkilinin sağlanarak yargılama yapılması gerekirken,

yazılı şekilde davalı şirketin usulüne uygun olarak temsili sağlanmaksızın, davalı şirketi temsile yetkili olup olmadığı anlaşılamayan vekil huzuruyla yargılama yapılarak karar tesisi hatalı olmuştur.

5. İlk Derece Mahkemesince bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

6. O halde, HMK'nın 369/1 inci maddesi kapsamında kanunun emredici hükmüne aykırı görülen yukarıda işaret olunan hususlar dikkate alınarak temyiz eden davalı ... Ses ve Işık Sistemleri Org. Tur. Dış Tic. Ltd. Şti. vekilinin bu aşamada sair temyiz itirazları incelenmeksizin İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı ... Ses ve Işık Sistemleri Org. Tur. Dış Tic. Ltd. Şti vekilinin temyiz başvurusu gözetilerek bu aşamada sair temyiz itirazları incelenmeksizin İlk Derece Mahkemesince verilen kararın BOZULMASINA,