Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/400 K.2023/4623

Taraflar arasındaki hizmet tespitine ilişkin davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf ve fer'i müdahil kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf ve fer'i müdahil vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, davacının davalı ...

Belediyesinde 24.12.2010 tarihinde çalışmaya başladığını, 14.07.2016 tarihine kadar sürekli ve kesintisiz bir şekilde davalı ... bünyesinde çöp işlerinde çalıştığını, çalışma süresi boşunca çöp toplama işi yaptığını, 14.07.2016 tarihinde davalı ... tarafından iş akdine son verilerek bir daha işe gelmemesinin istenildiğini, davacının belirtilen tarihler arasında sadece davalı bünyesinde çalıştığını, ancak davalı ... tarafından davacının çalışmalarının SGK'ya bildirilmediğini, davacının ilk işe girişinde Has Gümüşler Ltd Şirketi bünyesinde çalışmış gibi gösterildiğini,

daha sonrasında ise çalışmalarının SGK'ya bildirilmediğini bazı zamanlarda ise mevsimlik işçi gibi çalışmış gösterildiğini, davacının başka bir işveren bünyesinde çalışmasının olmadığını, anılan tarihler arasında sadece davalı bünyesinde çalıştığını belirterek davacının 24.12.2010-14.07.2016 tarihleri arasında davalı ... bünyesinde kesintisiz ve sürekli olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili, davacının taleplerinin haksız olduğunu, zamanaşımı itirazında bulunduklarını, davacının davalı ... bünyesindeki çalışmalarının kesintisiz olmadığını, dönemli çalışmalar olduğunu, ilk işe girişinin 12.07.2011 tarihi olduğu,

28.12.2011 tarihinde işyerinden ayrılışının yapıldığını bu tarihten sonra da son olarak iş akdininn askıya alındığı 14.07.2016 tarihine kadar kesintili olarak 5-29 (mevsimlik) çalışmalarının mevcut olduğunu, çalışma süresinin dolması nedeniyle işçinin işten ayrıldığını, beyan edilen hususların sigorta kayıtlarından da belli olduğunu, davacının davalı kurumda 12.07.2011-28.12.2011, 16.01.2012-12.07.2012, 19.10.2012- 28.12.2012, 20.01.2014- 14.07.2014, 173.03.2015- 14.09.2015, 18.01.2016- 14.07.2016 tarihleri arasında dönemlik işçi olarak çalıştığını beyan ederek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kaldırma kararı doğrultusunda davacıya ait ücret tediye bordroları getirtildiği, ihtilaflı dönemde belediye başkanlığı nezdinde çalışan amir şef ve müdürler tanık olarak dinlenildiği, dinlenilen tanıklardan ... nezdinde 2011 yılından beri kadrolu memur olarak çalışan ...ın beyanlarına göre davacının belediye nezdinde 2011-2016 yılları arasında sürekli olarak çalıştığı beyan edildiği, yine mahkemenin 2016/180 esas sayılı dosyasında yapılan yargılamada dinlenen davacı tanıklarının beyanlarına göre de davacının sürekli işçi olarak çalıştığı;

özellikle de ilçede esnaf olan tanık ...'ın ve Mucur belediyesinde temizlik işlerinde çalışan tanıkların beyanlarına göre davacının sürekli işçi olarak çalıştığı kanaatine varıldığı, dinlenilen diğer tanıkların somut bilgiye dayanmayan tahmin içeren beyanlarına itibar edilmediği,

Mahkemece alınan bilirkişi raporunda kuruma yapılan bildirimler dışlanmak suretiyle hazırlanan rapora itibar edilerek davacının davalı ... nezdinde 25.05.2011- 11.07.2011, 29.12.2011- 15.01.2012, 13.07.2012- 18.10.2012, 29.12.2012- 19.01.2014, 15.07.2014- 16.03.2015 ve 15.09.2015-17.01.2016 tarihleri arasında hizmet akdine bağlı olarak tam gün çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili, mahkemenin eksik araştırma ile kısmen ret kararı verdiğini, tanıkların müvekkilinin kesintisiz bir şekilde çalıştığını doğruladıklarını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı ... vekili, resmi kurumlarda asıl olanın yazılı delil olduğunu, tanık

beyanlarına dayanılarak karar verilmesinin doğru olmadığını belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

Feri müdahil Kurum vekili, eksik araştırma ile tanık beyanlarına dayanılarak karar verilmesinin doğru olmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama ile dosya kapsamına göre, davacının 24.12.2010- 24.05.2011 tarihleri arasında Hasgümüşler İnş. San. Ltd.

Şti'ye ait 1010547 sicil numaralı iş yerinden, 12.07.2011-14 07.2016 tarihleri arasında giriş ve çıkışlarla davalı Belediyeye ait iş yerinden hizmet bildirimlerinin yapıldığı, davacıya ait tüm ücret bordroları ile ücret ödeme belgelerinin getirtildiği, Belediye kayıtlarında bulunan ücret ödemelerinin davacının bildirimi yapılan sürelere ilişkin olduğu, davacının maaş hesabına 15.01.2012 ve 15.01.2013 tarihlerinde Mucur Belediyesi tarafından maaş yatırıldığı ancak bu tarihlerde maaş yatırılmasına rağmen bildiriminin yapılmadığı,

Belediyede yazı işleri müdürü, muhasebe müdürü, mali hizmetler müdürü olarak çalışan tanıklar ile bordro tanıklarının davacının dava konusu dönemde Belediyede geçen çalışmalarını doğruladıkları, davacının bildirilen sürelerinin hüküm kurulurken dikkate alındığı,

davacının mahkemece kabul edilen dönemde davalı iş yerinde çalıştığı kanaatine varıldığından kurulan hükme ilişkin mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla davacı vekilinin, davalı vekilinin ve feri müdahil Kurum vekilinin istinaf istemlerinin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf ve fer'i müdahil kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, müvekkilinin bu güne kadar gerekçede yazılı olan Has Gümüşler İnşaat Firmasında yahut başka bir işveren bağlı olarak hiç bir zaman çalışmadığını, bu firma ile müvekkili arasında bu güne kadar yazılı yahut sözlü hiç bir hizmet sözleşmesi de akdedilmediğini, davalı ... aleyhinde Yerel Mahkeme nezdinde açtıkları çok fazla sayıda dava mevcut olduğunu, bu davaların hemen hepsinde Davalı ...

Başkanlığının Kamu Kurumu ciddiyeti ile bağdaşmayacak çok sayıda eylem ve işlerine bizzat Mahkemenin şahit olduğunu, davalı ...

Başkanlığının değişik zamanlarda sigorta bildiriminde bulunmaksızın Belediye Bünyesinde işçi çalıştırmış olduğu, Mahkemece talep edilmesine rağmen Yasa gereği tutması gereken belgeleri tutmayarak açıkça yasalara aykırı hakeret ettiğini, yine Belediye Başkanının talimatı ile Belediye Başkanının en yakınındaki memurlarının bir kısım kayıt dışı çalışan işçilere bizzat Belediye Başkanının eşinin Bankadaki hesabından paralar çekerek ödediği gibi bir çok somut bilgi ve belge bulunmasına,

Mucur Belediyesinin Kamu Kurumu ciddiyetinden çok uzak davrandığı sayın mahkemece diğer dosyaların kapsamından da iyi bilinmesine rağmen Bilirkişi raporunun dışına çıkmaksızın davanın kısmen reddedilmiş olmasının kabul edilemeyeceğini, müvekkilinin yaptığı işlerin, çalışma yerleri ve şartlarının hiç bir zaman değişmediğini, hep aynı işverene bağlı olarak çalıştığını ancak belediye hizmetlerinde çalıştığı bu sürelein başka işveren yanında çalışıyormuş gibi gözüktüğü için hizmet tespitinden dışlandığını beyanla davanın kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Belediyesi vekili, davalı kurumun her şeyden önce kamu kurumu huviyetinde olduğu hususu nazara alındığından davacının iddiasının yersiz olduğu, resmi kamu kurumu niteliğinden olan müvekkil kurumun sigortasız çalıştırma yapmasının hayatın olağan akışıyla dahi bağdaşmayacağı, kaldı ki davalının kamu kurumu olduğu, tüm kayıt ve belgelerin usulüne uygun tutulduğu, yazılı delilin resmi kurumlarda asıl olduğunu beyanla davanın reddi ile İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Fer'i müdahil kurum vekili, Mahkemece eksiklikler giderilmiş ancak önceki kararı değiştirmeye yeterli hiç bir yeni delile de ulaşılamamıştır. Bu hali ile davanın yeniden reddi gerektiği halde kısmen kabul kararı verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla davanın reddi ile İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1) Dava, 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9 uncu maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

2) Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

3. Değerlendirme Eldeki davada Mahkemece verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olup yapılan araştırma hüküm kurmaya yeterli değildir.

Davacının çalıştığı işyerinin resmi kurum niteliğinde Belediye işyeri olup tüm işlem ve eylemlerinin resmi olarak yapılmasının esas olduğu, bu kapsamda davacı ile mevsimlik iş sözleşmesi imzalandığı, bu döneme ilişkin ücret ödemelerinin de Halk Bankası aracılığıyla ödendiği dosya kapsamından anlaşılmış olup davacının sürekli çalıştığı iddiası karşısında ara dönemde davacıya ücret ödenip ödenmediği, ne şekilde ödeme yapıldığı,

resmi kurumdan yapılan ücret ödemelerinin kayıt altına alınmasının zorunlu olduğu hususu gözetilerek çalışma olgusunun tereddütsüz şekilde ortaya konulması kapsamında araştırma yapılmalı, tanık beyanları arasındaki çelişki giderilmeli, davalı Belediyeden bildirim dışı kalan sürelerde Belediye çalışanlarına ve varsa diğer sözleşmelilere yapılan ödemeleriyle ilgili çarşaf bordro gönderilmesi istenilerek ücretlerin ne şekilde ödendiği, davacının ücret bordrolarında adının geçip geçmediği araştırılarak sonucuna göre karar verilmelidir.

VI. KARAR

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,