Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/5141 K.2023/5430

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili; davacının davalı şirket nezdinde hamal sıfatı ile 01.02.2007 - 01.06.2015 tarihleri arasında çalıştığının tespitini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalı işveren şirket vekili; davacının mesleğinin hamal olduğunu, dönem dönem piyasadan temin edilen ve kamyonla şirkete getirilen malların kamyondan boşaltılması ve depoya taşınması işinde hamala ihtiyaç duyulması durumunda müvekkili şirketin davacıdan ücret karşılığı hamallık hizmeti aldığını, hamala ihtiyaç olunduğunda davacı ile görüşülüp yapacağı işin ücreti hususunda anlaşma sağlanırsa davacıya işin gördürüldüğünü, hiçbir zaman bir iş sözleşmesi akdedilmediğini,

davacının piyasa hamalı olarak tanınan ve bilinen kişilerden olduğunu zaman zaman başka işyerlerinde başka kişilerin çağırmasıyla aynı gün içinde 2 ya da daha fazla işi bile yapabildiğini, müvekkili şirkette sürekli çalışan olmadığı gibi sürekli olarak da işyerinde beklemediği ve kendisine de böyle bir zorunluluk koşulmadığını, bu sebeple müvekkil şirkette kısmi ya da devamlı çalışmadığı da göz önünde bulundurulacak olursa davacının sigortasız çalıştırıldığı iddiası ve buna yönelik hizmet tespiti talebinin haksız ve kötü niyetli olduğunu beyanla; açılan davanın reddini talep etmektedir.

Feri müdahil kurum vekili; hak düşürücü süre geçirildiği için davanın reddi gerektiğini, davacının iddiasının hukuki mesnetten yoksun ve yersiz olduğunu, hizmet tespiti davaları kamu düzenini ilgilendirdiğinden özel bir duyarlılıkla incelenmesi gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

Davacının iddia olunan dönemlerde tam zamanlı olarak iş sözleşmesine bağlı olarak çalıştığının mevcut tanık beyanları ile ispat edilemediği, davacının emir ve talimatları hamal başı olan kişiden aldığı, bu bağlamda davacı ile davalı arasında doğrudan kurulmuş bir iş ilişkisinin bulunmadığı, davacının aralıklı olarak başka iş yerlerinde de çalışmasının mevcut olduğu, tanıkların da davacının iş olmadığı zamanlar iş yerine gelmediğini beyan ettiği, netice olarak davacının davalı nezdinde iddia olunan dönemlerde kesintisiz ve iş sözleşmesine bağlı olarak çalıştığının ispat edilemediği, davacının serbest piyasa hamalı olarak çalıştığı anlaşılmakla; Davanın reddine, karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri: 1.Davacı Vekilinin İstinaf Sebepleri Davacının davalı işyerinde hamal sıfatı ile çalıştığını, davacının dava konusu dönemde davalı şirket bünyesinde çalıştığının tanık beyanları ile de sabit olduğunu, tanıkların hepsinin açıkça davacının ilgili tarihlerde kesintisiz olarak haftanın 7 günü çalıştığını, çalıştıkları süre boyunca iş yerinde gördüklerini ve kendisini iş yerinden tanıdıklarınını açıkça beyan ettiklerini, davacının davalı iş yerinde düzenli bir şekilde, hizmet akdi çerçevesinde, işveren himayesinde ve emri altında hamal sıfatı ile her gün çalıştığının kanıtlandığını belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

C.Gerekçe ve Sonuç

Somut olayda; davacının davalı nezdindeki çalışma sürelerinin 01.02.2007 - 01.06.2015 tarihleri arasında olduğunu beyan ederek dava açmasına karşın 16.12.2010 - 13.03.2011 tarihleri arasındaki hizmetinin başka işyerinden kuruma bildirildiği, 16.12.2010 tarihinden önceki hizmeti hak düşürücü süreye uğradığı gibi dinlenen tanıklarının çoğunlukla davacının piyasa hamalı olduğunu söylemeleri nedeniyle davacı ile davalı şirket ile arasındaki ilişkinin hizmet sözleşmesine dayanmadığı anlaşılmakla; davanın reddine dair incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından;

Lüleburgaz İş Mahkemesi'nin 01.12.2021 tarihli, 2020/377 Esas - 2021/302 Karar sayılı kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan, davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine, karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; istinaf dilekçesinde belirttiği hususlar ile temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; davacının davalı şirket nezdinde hamal sıfatı ile 01.02.2007 - 01.06.2015 tarihleri arasında çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Kanun'un 79 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de, davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır. Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.

Çalışma olgusu her türlü delille ispat edilebilirse de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir. Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.09.1999 gün 1999/21-510-527, 30.06.1999 gün 1999/21-549-555- 03.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.

3.Değerlendirme 1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre; davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2- Mahkemece, 16.12.2010 sonrası her ne kadar davacının piyasa hamalı olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de; davacının piyasa hamalı olduğuna ve başka işveren ya da kişilerin hammaliyeliğini yaptığına dair dosyada yeterli delil bulunmamaktadır. Davalı işverenliğin hazır beton imali iş yeri işinin faaliyet konusu olması karşısında; davalı işverenliğin beton ve çimento indirme- yükleme işi sürekli yapılan bir iştir.

Davacının bazı günler gelmemesi piyasa hamalı olduğunu göstermez. Mahkemece davacı dışında davalı iş yerinin bu tür beton ve çimento indirme- yükleme işlerini yapan çalışan ya da çalışanlarının olup olmadığı, işin iş yeri içinde yapılıp yapılmadığı hususunun yöntemince belirlenmesi gerekmekte olup davacının kendi nam ve hesabına bağımsız çalışıp çalışmadığı,

bu yönde piyasa hamallarının bağlı bulunduğu Serbest Hamallar Odası veya Yük Taşıyıcıları Odası vs. gibi bir oda veya dernek varsa davacının kaydı olup olmadığı sorulmalı, bilahare tarafları bilir, tarafsız başkaca kamu tanıkları tespit edilip, dinlenmeyen bordro tanıklarından resen seçilecek tanıklar dinlenmeli, aynı çevrede komşu işverenler veya bu işverenlerin bordrolu çalıştırdığı kişiler saptanarak tanık sıfatıyla dinlenmeli, taraflar arasında hizmet akdinin unsurlarının mevcut olup olmadığı tespit edilmek suretiyle,

davacının serbest piyasa hamalı şeklinde çalışıp çalışmadığı araştırılmalı ve toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle sonucuna göre bir karar verilmelidir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,