Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/5802 K.2023/6201

Taraflar arasındaki (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davalı Er-Kul İnş Ltd.Şti’nin ...-Suşehri Kılıçkaya baraj inşaatının bir kısım işini üstlendiğini, davacının da davalı şirketin işçisi olarak 15.06.1986 yılında işe başladığını ve ...sigorta sicil numarası ile işe giriş bildirgesi verilmesine rağmen sigorta priminin ödenmediğini, priminin ödenmemesi nedeniyle yaşlılık aylığı tahsis işlemlerinde ilk işe giriş tarihinin 1986 yılı olarak dikkate alınmadığını, bu nedenle davacının 15.06.1986 tarihi itibariyle 1 gün sigortalı sayılması gerektiğinin tespitine ayrıca yargılama giderleri ve vekalet ücretinin de davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı kurum vekili cevap dilekçesinde, açılan davanın haksız ve yersiz olduğunu, kurum bünyesinde yapılan incelemede 15.06.1986 tarihli sigortalı ilk işe giriş bildirgesinin sunulmuş olduğunu, kurum tarafından düzenlenen prim tahakkuk cetveli ile davacının işe giriş tarihinin 15.06.1986 olduğunu ancak iş yerine ait bordro kayıtlarında ismine rastlanılmadığını, Yargıtay Hukuk Genel kurulunun 1999 tarihli kararında eylemli ve gerçek çalışmanın varlığının tespit edilmesi, aksi takdirde ise hizmet akdine dayanarak sigortalılıktan söz edilemeyeceğini, hizmet tespit davalarının kamu düzenine ilişkin olduğunu, davaya ilişkin hususların resen araştırılması gerektiğini, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı şirketin tasfiye sürecinde olmasından bahisle tebligat yapılamamış olup, ... 3.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/637 Esas, 2018/891 Karar sayılı kararı ile şirketin ihyasına karar verildiği, şirket adına cevap dilekçesi sunulmadığı tespit edilmiştir

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının Davalı Er-Kul. Tic. San. Ltd. Şti. bünyesinde 15.06.1986 tarihinde işe başladığının tespiti ile 1 gün sigortalı sayılmasına, davacının yaşlılık aylığı tahsis işlemlerinde 15.06.1986 tarihinin esas alınması gerektiğinin tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde, kamu düzenine ilişkin hizmet tespiti davalarının özenle yürütülmesi gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... Talep edilen dönemde davalı şirketin kanun kapsamında olması, davacıya verilen sicil numarasının 1986 yılı serilerinden olması, askerlik - yaş engelinin bulunmaması, tanıkların tutarlı beyanları ve usul ekonomisi de dikkate alınarak davacının sigortalılığının başlangıcına yönelik hüküm isabetli olup, istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir. .." gerekçesiyle davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık davacının 15.06.1986 tarihinde 1 gün süreyle sigortalı çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2 inci, 6 'ıncı, 9 uncu, 79 uncu,108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 inci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ıncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme 1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada,mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

2.Eldeki davada, mahkemenin hükmü eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Baraj ve Hes İnşaat yapımı mahiyetli davalı iş yerinin 1986/2. dönemine ilişkin dönem bordosunun dosyaya sunulduğu, bu dönemde iş yerinden 1031 kişinin bildirildiği, ancak bunlardan sadece 1 kişinin o da, davacının talep konusunda çalışması bulunmayan 14.04.1986 giriş olmak üzere 10 gün süre ile sigortalılığı bulunan davacı tanığı Ziyaettin Taştan olduğu,bu kişi dışında da işyerinde çalışması olmayan iki davacının dinlenmek suretiyle yazılı şekilde karar verildiği anlaşılmaktadır.

Bu nedenle Mahkemece,davacının da beyanı alınarak çalışmasını bilebilecek 1986/2.dönem bordrosunda dava konusu dönemde çalışması olan bordro tanıkları belirlenerek bilgi ve görgülerine başvurulmalı, böylelikle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,