Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/581 K.2023/4675

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen istirdat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Tuzla Sosyal Güvenlik Merkezinin 24.03.2016 tarih ....... sayılı yazı ile müvekkilinden talep ettiği 120.354,37 TL asıl 43.307,81 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 163.662,18 TL asgari işçilik prim tahsilatının yersiz olarak tahsil edildiğini, ilgili müfettiş raporunun yasal dayanaktan yoksun olduğunu, Kurum işleminin ve bu işlemin dayanağı olan müfettiş raporunun hatalı olduğunu, ihale konusu işe ait asgari işçilik oranının prosedüre ve mevzuata aykırı olarak yüksek belirlendiğini, alt işveren firmaların kestiği salt işçilik faturalarının dikkate alınmadığını ileri sürerek; Kuruma ödemiş olduğu bu meblağın faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi talep ve dava edilmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 26.05.2017 tarihli ve 2016/198 Esas, 2017/220 Karar sayılı kararıyla; davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 05.12.2018 tarihli ve 2017/2756 Esas, 2018/2081 Karar sayılı kararıyla; davacı vekilinin istinaf isteminin reddine, karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı SGK vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin 18.06.2019 tarihli 2019/1937 Esas, 2019/5142 Karar sayılı ilamı ile "...Eldeki davada ise, mahkemece aldırılan heyet raporunda, davalı kurum müfettişince yapılan inceleme ve özellikle tespit edilen asgari işçilik oranının yerinde olduğu bu kapsamda işin tamamı için belirlenen %11,5 oranının da isabetli olduğu kabul edilmiş ve buna göre yazılı şekilde karar verilmiş ise de; 5510 sayılı Kanun kapsamında Kurum müfettişince asgari işçilik oranı belirleme yetkisinin bulunmadığının gözetilmemesi isabetsizdir.

Asgari işçilik oranı, inceleme konusu dönemde yürürlükte ve idare mahkemesi kararı ile iptal edilmedikçe geçerli olan, önceden belirlenmiş listelere göre belirlenmeli, bu listelerde mevcut değil ise, Asgari İşçilik Tespit Komisyonu tarafından belirlenmelidir.

Belirlenen orana itiraz halinde ise, oran belirlenirken esas alınan tüm belge ve dayanak verileri getirtildikten sonra, gerektiğinde yapılan iş keşfen ve inceleme konusu olan iş kolunda uzman kişilerden oluşan heyet tarafından yerinde gözlemlenmeli, sonucuna göre, özellikle uygulanması gereken oran somut verilere dayalı olarak tespit edilmeli ve dava konusu olmakla belirlenen oran üzerinden %25 (indirim) eksiltme yapılmaksızın, Kurum müfettişince yapılan belirlemelerden ayrılma yönlerini açıklıkla belirtir şekilde ve hesaplama içerir bir rapor aldırmak suretiyle bir karar verilmelidir.

Kabule göre de; açılan davanın niteliğine göre, istirdat istemine ilişkin olan davada, nispi vekâlet ücreti tayini yerine maktu vekâlet ücreti verilmesi isabetsizdir." gerekçesi ile karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen tarih ve sayılı kararı ile; "Davacı vekili tarafından davalı kurum aleyhine açılan istirdat davasının kabulü ile; taleple bağlı kalınarak davacı tarafından ödenen 120.354,37 TL ana para ve 43.307,81 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 163.662,18 TL'nin 11.04.2016 tarihinden itibaren ödeme tarihine kadar işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı tarafa ödenmesine, "karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararın hukuka aykırı olduğu, Kurum işlemlerinin yerinde olduğu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, resen tahakkuk ettirilen fark işçilik prim borcunun iptali ve ödenen tutarın istirdadı istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun 85 inci maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,