Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/6172 K.2023/7039

Taraflar arasındaki tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının devlet memuru olarak çalışmakta iken, 1983 yılından itibaren 5434 sayılı Kanuna göre emekli sandığından malulen emekli olduğu ve 1983 yılından bugüne kadar halen de emekli maaşı almaya devam ettiğini, müvekkilinin 1998 yılında vefat eden Bağ-Kur emeklisi babası...'den dolayı 1479 sayılı Bağ-Kur Kanunu'nun 46/3 üncü maddesi gereğince sürekli malul olduğundan dolayı yetim aylığının 1998 yılında bağlandığını, bağlanan yetim aylığının 2013 yılı sonuna karar müvekkiline ödendiğini, 01.11.2014 tarihinde yetim aylığının kesildiğini ve borç tahakkuku yapıldığını,

yetim aylığının ödenmesinin devam edilmesi talebinin kurum tarafından reddedildiğini, kurum tarafından fazla yapılan ödemelere istinaden çıkartılan borçların müvekkilinin emekli maaşından kesinti yapılarak alındığını, konuya ilişkin işlemin iptali istemli idare mahkemesine dava açıldığını, ...

1.İdare Mahkemesinin 2014/2630 esas 2015/671 karar sayılı 03.04.2015 tarihli kararıyla çözüm yerinin iş mahkemeleri olduğuna karar verildiğini kararın Danıştay 12. Dairesi tarafından onandığını, belirterek müvekkilinin babasından dolayı aldığı yetim aylığının kesilmesine ilişkin kurum işleminin iptaline, müvekkilinin babasından dolayı 1479 sayılı Kanun'un 45 inci ve 46 ncı Maddesi kapsamında almakta olduğu yetim aylığının tekrar bağlanmasına,

5434 sayılı Kanuna tabi olarak Emekli Sandığından aldığı emekli maaşından haksız ve yersiz olarak kurum tarafından borç tahakkuk kapsamında yapılan para kesintilerinin müvekkilinin borçlu olmadığının tespiti ile yasal faiziyle birlikte müvekkiline iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK cevap dilekçesinde; davacının, ölüm aylığı bağlanması için intikal eden dilekçelerinde Emekli Sandığı (4/c) kapsamında aylık aldığına dair herhangi bir bilgi ve beyanına rastlanılmadığını, 1479 sayılı Kanunun 45 inci maddesine göre bu kanun ile diğer sosyal güvenlik kanunları kapsamında çalışmayan, bu kanunlar kapsamındaki çalışmalarından dolayı gelir veya aylık almayan çocuklardan.

18 yaşını (veya orta öğrenim yapması halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşını) doldurmamış yahut yaşları ne olursa olsun çalışamayacak durumda malul bulunan çocukları ile geçimini sağlayacak başka bir geliri olmamak kaydı ile yaşları ne olursa olsun evlenmemiş kız çocuklarına aylık bağlanması hükmü yer aldığından davacının babasından aldığı ölüm aylığının iptal edildiğini, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu Kanun kapsamındaki her türlü ödemelerin geri alındığını,

davacıya çıkartılan borcun 4/c kapsamında aldığı aylıklarından 1/4 oranında kesinti yapılarak tahsil edildiği belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Davanın konusu kalmadığından esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri Davalı vekili istinaf dilekçesinde; ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf sebeplerini tekrarla, kurum işlemlerinin doğru olup davanın reddi gerektiği gerekçeleriyle kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, malulen emekli olan davacının ölen babasından ölüm aylığı alıp alamayacacağı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Dosya kapsamından, davacının 01.02.1983 tarihinden itibaren mülga 5434 sayılı Kanun kapsamında malulluk aylığı aldığı, 01.07.1999 tarihinden itibaren de esnaf bağkur emeklisi ölen babasından ölüm aylığı aldığı, kurumca durumun fark edilmesi üzerine babadan aldığı ölüm aylığının kesildiği anlaşılmıştır.

2. Yapılan yargılamada, kurumca mahkemeye verilen cevapta; iptal edilen ölüm aylığının, ... 7. İdare Mahkemesinin iptal kararı ve kararı onayan Danıştay 12. Dairesi kararlarına istinaden tekrar bağlanıp birikmiş aylıkların ve cari dönem aylıklarının ödendiği bildirilmiş, mahkemece de buna istinaden konusu kalmayan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

3. ... 7. İdare Mahkemesi ve bu kararı onayan Danıştay 12. Dairesinin kararları incelendiğinde; İdare Mahkemesince, eldeki davada Bölge Adliye Mahkemesince kaldırılmadan önceki, kurum işlemini iptal eden kararı gerekçe olarak gösterilerek, 5434 sayılı Kanuna göre bağlanan malullük aylığından yapılan kesintilerin iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.

4. Ancak İdare Mahkemesince hükme esas alınan ... 13. İş Mahkemesinin 2020/125 E. - 2020/398 K. sayılı ilamı, İdare Mahkemesince karar verildiği tarihte kesinleşmemiş olup, devamında Bölge Adliye Mahkemesince kaldırılmıştır. Fakat Kurum tarafından İdare Mahkemesi kararı yanlış yorumlanarak davacının babadan almakta olduğu ölüm aylığı idari işlemle yeniden bağlanmıştır.

5. Şu halde; uyuşmazlığın çözümlendiği ve davanın konusuz kaldığından bahsetmek mümkün değildir.

6. Mahkemece davanın konusuz kalmadığı gözetilerek, 1479 sayılı Kanun'un 46/c hükmü karşısında, davacıya babadan dolayı bağlanan ölüm aylığını kesen kurum işleminin yerinde olduğu anlaşıldığından, aylığı kesen kurum işlemi doğrudur ve davanın reddi gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle, 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,