Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/6782 K.2023/9042

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin Gökova Orman Fidanlığında 05.03.2007 tarihinde çalışmaya başladığını, aralıksız ve kesintisiz olarak bugüne kadar çalıştığını ve halen de çalışmaya devam ettiğini, müvekkilinin çalıştığı bu dönemde sigortalı gösterilmediğini, sigortasız çalıştırıldığını, İş Kur tarafından sigortalı gösterildiği dönemler olduğunu, 03.05.2010 ile 30.06.2010 arası, 01.11.2010 ile 31.12.2010 arası, 01.04.2015 - 31.12.2015 arası sigortalı gösterildiğini, bu dönemler dışında sigortalı gösterilmediğini belirterek 05.03.2007 tarihinden dava tarihine kadar, sigortasının gösterilmediği dönem için aralıksız ve kesintisiz devam eden çalışmasının İşKur tarafından sigortalı gösterildiği dönemler hariç olmak üzere tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ...

Genel Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde; davacının 05.03.2007 tarihinden 01.08.2012 tarihine kadar zaman zaman Gökova Orman Fidanlığında 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 40 ıncı maddesi, ilgili yönetmelik ve 6852 sayılı Tamim esasları kapsamında muhtelif zamanlarda parça başı işlerde birim fiyat esasları ile çalıştığını, davacının ... ve ... köyleri Tarımsal Kalkınma Kooperatifine 05.08.2012 tarihinde ortak olduktan sonra da kendisiyle herhangi bir parça başı iş teslimi yapılmadığından, ... ve ... köylülerinin kurmuş olduğu ... ve ...

Köyleri Kalkınma Kooperaitfince, Kurumdan almış olduğu ve sözleşme imzalarak yapmayı taahhüt ettiği parça başı işlerde birim fiyat esaslarına göre ortağı olan davacı ...'a ne kadar parça başı iş yaptırdığı ve bu parça başı işi kaç günlük sürede yaptırdığının Fidanlık Müdürlüğünce tam olarak bilinmediğini, bu tarihten önceki çalışmalar Bakanlık bünyesinde yapılmış olduğundan sorumluluk da Bakanlığa (Orman ve Su İşleri Bakanlığı'na) ait olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacı ile davalı ... Genel Müdürlüğü arasında hiçbir zaman hizmet akdi olmadığını, Örnek Köy Orman Kalkındırma Kooperatifi ile davalı kurum arasında hizmet alım sözleşmesi olduğunu, Kooperatife üye olan davacıya ödemelerin kooperatif vasıtasıyla yapıldığını, davalı kurum hiçbir zaman davacıyı işçi olarak kabul edip iş sözleşmesi ile iş yaptırmadığını, davacının çalışmaları sürekli olmayıp, çavuş diye tabir edilen kendi köylerinde başka birisinin çağırması sonucu Kooperatife bağlı olarak arada sırada olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davanın kısmen kabulü ile davacının davalı işveren nezdinde 12.09.2007 ile 20.08.2021 tarih aralığında ( davacı hakkında bildirim bulunan 03.05.2010 - 30.06.2010, 01.11.2010 - 31.12.2010, 01.04.2015 - 12.01.2016, 07.05.2018 - 02.11.2018 tarihleri arasındaki dönem ile başka işyerinde kaydı bulunan 17.02.2015 -16.03.2015, 07.10.2016 - 21.06.2017 tarihleri dışında) hizmet akdi ile ve asgari ücretle çalıştığının tespitine , fazla talebin reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı İdare vekili istinaf dilekçesinde.

Gökova Orman Fidanlık Şefliğinin Orman Genel Müdürlüğüne bağlı birim olarak kuruluş tarihinin 16.12.2011 olduğunu, bu nedenle Orman Genel Müdürlüğünün 16.12.2011 tarihinden önceki dönemler yönünden sorumlu olmadığını, önceki dönemin Bakanlığa ait olduğunu, davacı ile davalı arasındaki ilişkinin hizmet akdi olmadığını, istisna akdi olduğunu, iş yerinde kadrolu olarak çalışan işçilerin işe giriş ve çıkışlarda imza attıklarını, davalı İdarenin davacı üzerinde bir gözetim ve denetim hakkı bulunmadığını,

davalı İdare nezdinde çalıştırılarak kadrolu ya da mevsimlik işçilerin çalışma şartlarının Bakanlık veya Genel Müdürlük tarafından belirlendiğini, oysa davacının çalıştığı işteki tek kriterin davacının o köyde ikamet etmesi olduğunu, orman köylülerinin kalkındırılması amacıyla Orman Genel Müdürlüğü tarafından yaptırılacak işlerde 6831 sayılı Kanun'un 40 ıncı maddesi gereğince köy sakinlerine öncelik verildiğini, idarenin davacıyı işe alıp almama hususunda iradesinin mevcut olmadığını, ayrıca işin istenilen kriterlerde yapılmaması halinde idarenin fesih hakkının da bulunmadığını,

yapılan işin niteliği gereği yılın 12 ayı çalışılmasının mümkün olmadığını, davacı ile davalı ... İdaresi veya Tarımsal Kalkınma Kooperatifi ile davalı ... İdaresi arasında imzalanan sözleşmelerin hizmet akdi mahiyetinde olmadığını, istisna akdi olduğunu, davacının yaptığı işin niteliği gereği hizmet akdinde bulunması gereken unsurların oluşmadığını ileri sürmüştür.

Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde; davacının kendi köyündeki ... Orman Köylüleri Kalkındırma Kooperatifinde çalıştığını, anılan Kooperatif ile davalı ... İdaresi arasında sözleşme yapılarak hizmet alımı yapıldığını, faturaların Kooperatife kesildiğini, davacının parça başı iş yaptığını ve ücretini de Kooperatiften aldığını, çalışmaların ... ... ve ... Kalkınma Kooperatifi ile davalı ... İdaresi arasındaki sözleşmeler kapsamında yapıldığını, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Muğla İş Mahkemesince verilen 23.06.2022 tarih, 2021/537 Esas ve 2022/197 Karar sayılı karara yönelik davalı ... İdaresi vekili ve fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı İdare vekili, istinaf dilekçesi ile benzer sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili, istinaf dilekçesi ile benzer sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının kuruma bildirilmeyen hizmet sürelerinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1)6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2) 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun’un 86/9 uncu maddeleri.

3. Değerlendirme

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. 7139 sayılı Kanun'un 33 üncü maddesi ile değişik 31.10.1985 tarihli ve 3234 sayılı Orman Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun'un 33 üncü maddesinde Genel Müdürlüğün 02.07.1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanunu'na göre alınan harçlardan muaf olduğu belirtilmiştir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmesi yerinde ise de, davalı ... Genel Müdürlüğü'nün harçtan muaf olduğu gözetilmeksizin yargılama giderleri arasında olan peşin harcın davalıdan tahsili yönünde hüküm kurulması yerinde değildir

3. Diğer taraftan İlk Derece Mahkemesinin gerekçeli kararı incelendiğinde, davacının dava konusu talebine göre mahkemece talebinin kısmen kabulüne karar verildiği halde, hatalı değerlendirme sonucu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 312 ve 323 üncü maddelerine uygun şekilde, tarafların haklı çıktıkları oranda yargılama giderlerinin paylaştırılarak karar verilmesi gerekirken mahkemece yanılgılı değerlendirme sonucu yargılama giderlerinin tamamının davalı tarafa yükletilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

4. Ne var ki bu yanlışlıkların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; 1. Davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine, 2. Davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (2) numaralı bendinde yer alan "Alınması gerekli 80,70 TL karar ve ilam harcından, peşin alınan 59.30 TL harcın mahsubu ile bakiye 21.40 TL harcın davalı ... İdaresinden tahsili ile hazineye gelir kaydına" cümlesinin silinmesine, yerine "Davalı ... İdaresi harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına", (4) numaralı bendinde yer alan "Davacı tarafça dosyaya yapılan 349,70 TL yargılama giderinin davalı ...

İdaresinden alınarak davacıya verilmesine" cümlesinin silinmesine, yerine "Davacı tarafça dosyaya yapılan 349,70 TL yargılama giderinin davanın kabul/rer oranına göre 174,85-TL.'sinin davalı ... İdaresinden alınarak davacıya verilmesine, bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına", (5) numaralı bendinde yer alan "Davacı tarafından dosyaya yatırılan 50.30 TL peşin harcın davalı ...

İdaresinden alınarak davacıya verilmesine" cümlesinin silinmesine, yerine "Davacı tarafın peşin yatırdığı 59,30 TL harcın karar kesinleştiğinde talep halinde davacı tarafa iadesine", hükme (6) numaralı bent eklenerek "Davalı ... İdaresi davada kendisini vekille temsil ettirdiğinden AAÜT gereğince hesaplanan 5.100,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... İdaresine verilmesine" cümlesinin yazılması suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,