Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/6885 K.2023/7205

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen esnaf bağkur sigortalılık tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; zorunlu sigortalı olarak Bağ-Kur kapsamında vergi kaydı başlangıç kaydının 23.08.1996 tarihinden itibaren tespit edilmesi gerektiğini belirterek sigortalılık başlangıç tarihinin vergi kaydı başlangıç tarihi olan 23.08.1996 tarihinden itibaren tespitine dair karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; açılan davanın usule, yasaya ve hukuka aykırı olduğunu, davanın reddi gerektiğini, yeni yasa değişikliği ile kurumun resen fer'i müdahil sıfatını alması gerektiğini, iş bu dava açılmadan şahsın önce kuruma başvurması gerektiğini, açılan davada 5 yıllık hak düşürücü sürenin dolduğunu, ayrıca davanın husumet yönünden reddedilmesi gerektiğini, belirterek; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 30.10.2018 tarihli ve 2017/752 Esas, 2018/1212 Karar sayılı kararıyla; davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 08.04.2021 tarihli ve 2021/290 Esas, 2021/325 Karar sayılı kararıyla; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun 353- 1-b maddesinin 2 inci alt bendi uyarınca kararın kaldırılması ve yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine dair karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce, "...Mahkemece, 1.10.2008 tarihi öncesi yönünden verilen karar isabetli ise de, 1.10.2008 tarihi sonrası dönem yönünden 5510 sayılı Kanun'un 4/b-2 nci maddesi kapsamında araştırılma yapılmaması hatalıdır. Mahkemece, Vergi Dairesi Müdürlüğünden uyuşmazlık konusu 01.10.2008-10.11.2016 tarihleri arasında davacının yaptığı faaliyetinin vergiden muaf olup olmadığının sorularak, vergiden muaf ise oda ve sicil kayıtları gözetilmek suretiyle kendi nam ve hesabına çalışıp çalışmadığı usulüne uygun olarak araştırılarak sonucuna göre karar verilmelidir. .." şeklindeki gerekçe ile Bölge Adliye Mahkemesi kararı bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamından sonra 01.10.2008 tarihi sonrası için davacı tarafa yaptığı işin ne olduğu hususunda açıklama yapması istenmişse de açıklamanın yapılmadığı, bu nedenle davacının yaptığı işin kara yolu ile şehirler arası yük taşımacılığı olduğu kabul edilerek Vergi Dairesi ile yazışma yapıldığı,

bildirilen cevapta kara yolu ile şehirler arası yük taşımacılığı işinin vergiye tabi bir iş olduğunun belirtildiği anlaşılmaktadır.Yargıtay bozma ilamı sonrası yapılan araştırma sonucunda davacının yaptığı işin vergiye tabi bir iş olması nedeniyle 01.10.2008 dönemi yönünden de önceki kararında açıklanan ve yukarıya alıntılanan gerekçede belirtildiği üzere 01.10.2008 ve sonrası için de davacının zorunlu Bağ-Kur sigortalısı sayılmasına olanak bulunmamakta olduğu gerekçesi ile davanın reddine, karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kurum temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili, hizmet tespitinin re'sen araştırılması gerektiğini belirterek, kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, Esnaf Bağ-Kur sigortalılık tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu'nun Geçici 18 inci maddesi, 5510 sayılı sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 4/b-2 nci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,