Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/6911 K.2023/8210

Taraflar arasındaki hizmet tespitine ilişkin davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin davalı ... İnşaat San. Tic. Ltd. Şti.'ne ait işyerinde 01.05.2000-28.08.2005 tarihleri arasında sürekli ve kesintisiz çalıştığını, davalı işverenin, davacının 01.05.2000 tarihinde sigortalı işe giriş bildirgesini kuruma ibraz etmiş ve tescil yapılarak davacıya sigorta sicil numarası verildiğini, davacının prim tahakkuk belgesinde görüleceği üzere giriş-çıkış yapılmak suretiyle eksik işçilik bildirildiğini, davacının 01.05.2000 tarihinden 28.08.2005 tarihine kadar sigortaya bildirilmeyen sürelerinin asgari ücret karşılığı sigortalı olarak çalıştığının tespitine ve sigortalı günlerine eklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Fer'i müdahil Kurum vekili, zamanaşımı itirazında bulunduklarını, davacının talep edilen dönemde çalışması bulunmadığından bu hususta herhangi bir bilgi ve belge sunamadıklarını, sosyal güvenlik hakkı kamu düzenini ilgilendirdiğinden hakkın doğumunun ispatının zorunlu olduğunu, bu nedenle gerekli kamu araştırma yapılması gerektiğini, bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için işe giriş bildirgesinin verilmesinin yeterli olmadığını, 506 sayılı Kanun'un 79/1 inci maddesine göre çalıştırılan işçilerin sigorta primlerinin hesabına esas tutulan kazançlar toplamı, prim ödeme gün sayıları ile sigorta primlerini gösteren kayıt ve belgelerin kuruma bildirilmesinin mecburiyetinin işverene ait bir yükümlülük olduğunu, davacının davasının reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, davanın süresinde açılmadığını, hak düşürücü sürenin dolduğunu, davacı işçinin çalışmasının tam ve kesintisiz olarak bildirildiğini, aksi yöndeki iddialarının haksız olduğunu, davacının dava dilekçesinde belirttiği 2000, 2001 ve 2002 yıllarında kesintili çalışmasının mevcut olup fiili çalışmasına paralel biçimde primleri eksiksiz yatırıldığını, 2003 ve 2005 yılları arasında davacının şirkette çalışmasının söz konusu olmadığını, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Somut olayda davacı; davalı iş yerinde 01.05.2000-28.08.2005 yılları arasında sürekli ve kesintisiz olarak çalıştığını, işveren tarafından bu süre içerisinde işe giriş, çıkış yapmış gibi gösterildiği, aralıklarla sigorta bildirimlerinin ve prim ödemelerinin eksik yapıldığını iddia etmiştir.

Davalı işverene ait iş yeri tescil bilgileri ve dönem bordroları, davacıya hizmet döküm cetveli, işe giriş- çıkış bildirgeleri dosya arasına alınmıştır.

Davacının bildirdiği tanıklar ve dönem bordrolarından tespit edilen Bordro tanıkları dinlenmiştir.

Davacı tanıklarından Ferhat Koçak 1997-2003 yılları arasında, İsmail Çelebi 1998-2002 yılları arasında, Ahmet Kaya 1995-2004 yılları arasında, davacının davalı iş yerinde kesintisiz ve sürekli inşaat teknikeri, sekreter olarak çalıştığını beyan etmiştir. Mahkememizce resen dinlenen bordro tanıklarından ... davacının 2000-2002 yıllarında kesintisiz ve sürekli olarak çalıştığını beyan etmiştir.

Kolluk araştırması ile tespit edilen ve mahkeme huzurunda dinlenen komşu iş yeri tanıklarından ..., ..., davacıyı iş yerinde gördüğünü fakat ne iş yaptığını tam bilmediğini, beyan etmişlerdir. Komşu iş yeri tanığı ...; tam tarihlerini hatırlamasa da davacının 2-3 yıl kadar kesintisiz olarak davalı iş yerinde sekreter olarak çalıştığın beyan etmiştir.

Dinlenen diğer komşu iş yeri tanıklarının davacıyı tanımamasına ilişkin beyanlarının çalışmanın üzerinden uzun yıllar geçmesi ve iş yerlerinin başka iş kollarında faaliyet göstermesi nedenleri ile davacının talebinin aleyhine olarak değerlendirilmemiştir.

Dosya arasına alınan belgeler ve dinlenen tanıkların beyanları ile davacının 2005 yılına kadar davalı iş yerinde kesintisiz ve sürekli olarak çalışmaya devam ettiğine kanaat getirilmiştir. Davacının çalışmalarına yönelik hizmet süresi bilirkişi marifetiyle hesaplanmıştır. Davacının davasının kabulü ile 01.05.2000-28.08.2005 yılları arasında günlük asgari ücret karşılığı sürekli ve kesintisiz olarak çalışmalarının hizmetinin tespitine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Fer'i müdahil kurum vekili, gerekçeye esas alınan tanık beyanlarında çelişkiler olduğunu, davacının fiili çalışmasını ispatlayamadığını, davacının gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde 506 sayılı Kanun'un 2, 6, 9 ve 79/10 maddeleri gereğince kanıtlandıktan sonra karar verilmesi gerektiğini, kurum davanın açılmasına sebebiyet vermediğinden aleyhe yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmediğini, feri müdahil konumunda olan kurumun yargılama giderine hükmedilmemesini beyan ederek istinaf isteminde bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "somut davada; dinlenen bordro tanıkları, komşu işyeri tanıkları, davacı tanıklarının beyanları ve davacının Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2006/139 Esas ve 2010/296 Karar sayılı dosyasındaki davalı işyerinde 2000 yılından 2005 yılı eylül ayına kadar davalı işyerinde çalıştığına ilişkin beyanı, aynı dosyada tanık olarak dinlenen işveren ...'ın davacının işyerinde çalıştığına dair beyanları birlikte değerlendirildiğinde mahkemece verilen kararın isabetli olduğu anlaşılmıştır.

Dosyadaki yazılara, hükmün dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere, bu delillerin takdirinde isabetsizlik görülmemesine, usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşılan hükme yönelik fer'i müdahil kurum vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK 'nın 353/1-b-1. maddesi gereğince esastan reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2. Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3. Değerlendirme Eldeki dava, davacının, 26807.05.01 sicil numaralı Akın İnş. San. Tic. Ltd. Şti. adlı iş yerinde 01.05.2000-28.08.2005 yılları arasında sürekli ve kesintisiz olarak, asgari ücrete denk prime esas kazanç ile çalıştığının tespiti istemine ilişkin olup davanın kabulüne karar verilmiş ise de verilen hükmün eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır.

Tüm dosya kapsamı incelendiğinde, davacının çalıştığı şirketin dava konusu dönemde birden fazla adres değişikliği yaptığı, komşu işyeri tanıklarının belirlenmesinde ve beyanları alınırken, adres değiştirme tarihleri belirlenmeksizin beyanları alındığından beyanlarının denetlenemediği anlaşılmakla; öncelikle davalı işyerinin hangi tarihlerde hangi adreslerde çalıştığı belirlenmeli, tespit edilecek tanıkların beyanları bu kapsamda alınmalı, çelişki varsa giderilmeli, yeterli görülmediği takdirde komşu işyeri tanıkları belirlenerek beyanları alınmalı, davalı işyerinin vergi kayıtları ve adresleri belirlenerek sonucuna göre karar verilmelidir.

VI. KARAR

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,