Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/7334 K.2023/8155

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen Kurum işleminin iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili ve dahili davalı ... tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; 01.06.2011 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı alırken, sahte sigortalılık tespit edilmesi nedeniyle aylığın kesilip, 01.06.2011 – 24.06.2016 tarihleri arasında yersiz ödemeler nedeniyle borç tahakkuk edilen davacının, Kurumca iptal edilen 2010 – 2011 yıllarındaki çalışmalarının Ahmet Çakmak ve İbrahim Uğur Karan adlı işverenlere ait işyerlerinde geçmediğini, bu dönemde ... Konak'da bulunan ...’ye ait işyerinde çalıştığını beyanla, yaşlılık aylığının kesilmesi işleminin iptali ve yeniden bağlanması ile kesilen aylıkların yasal faizi ile tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK Başkanlığı vekili, Kurumca yapılan işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğunu, davacının çalıştığını iddia ettiği tarihte 506 sayılı Kanun'un 2, 6 ncı maddeleri anlamında (5510 sayılı Kanun'un 4, 5 inci maddeleri anlamında) fiili sigortalı olarak adlandırılabilecek çalışmaları bulunduğunu ispatlamak zorunda olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Dahili davalı ...; davada hak düşürücü sürenin geçtiğini, müvekkili ile davacı arasında işçi işveren ilişkisi bulunmadığını, müvekkilinin faaliyeti nedeniyle yanında işçi çalıştırma gereksiniminin olmadığını, davacı tanıklarının dava konusu dönemde işhanında çalışanlar olmadığı gibi davacının arkadaşları olması nedeniyle gerçeğe aykırı beyanda bulunabileceklerini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile, davacının dahili davalı ...'ye ait 1250 sokak No:25/306 Pullukçu iş hanı Kapılar Konak ... adresinde bulunan ve Kurumda tescilsiz çanta imalatı işi iş yerinde 03.08.2010-31.01.2011 tarihleri arasında 179 gün ve 12.05.2011-31.05.2011 tarihleri arasında 20 gün olmak üzere toplam 199 gün fiili olarak çalıştığı ancak 199 gün çalışmasının davacının bilgisi dışında sahte iş yerlerinden Kuruma bildirildiği anlaşıldığından,

davacının aylığının kesilmesine yönelik Kurum işleminin iptali ile kesilen aylığın kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanması gerektiğinin ve ödenmeyen her bir aylığın ödenmesi gereken aylardan itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili ve dahili davalı ... istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde; davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yetersiz tanık anlatımlarına dayanılarak kabulüne karar verilmiş olmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, fer'i müdahil olan Kurum aleyhine yargılama giderine ve vekalet ücretine hükmedilemeyeceğini, yaşlılık aylığı için hizmet süresi, prim gün sayısı ve yaş şartları ile işten ayrılmış olma şartları gerektiğini beyanla İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Dahili davalı ... istinaf dilekçesinde; davada hak düşürücü sürenin geçtiğini, kararda aylığın kesilmesi işleminin iptaline karar verildiğini, husumetin SGK Başkanlığı'nda olduğunu, kararın müvekkili açısından sorumluluk doğurmadığını, yargılama gideri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulamayacağını beyanla İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 12.11.2021 tarih ve 2021/62 E., 2021/1767 K., sayılı kararı ile; dosyada kapsamından, SGK Başkanlığı tarafından davacının, 1369468,35 ve 1401695,35 sicil sayılı işyerlerinden yapılan bildirimlerin iptal edilmesi, dava tarihi itibariyle hak düşürücü sürenin geçmediği, davalı ...'nin vergi kaydına göre, uyuşmazlık, konusu istem döneminde faal olması,

kolluk tarafından tespit edilen komşu işyeri tanıklarının beyanları dikkate alındığında, İlk Derece Mahkemesinin davacının, SGK Başkanlığı tarafından iptal edilen sigortalılık dönemlerinde, davalı ...'nin tescilsiz işyerinde çalıştığına yönelik kabulü yerinde olmakla birlikte, davacının,

davalı ...'nin tescilsiz işyerinde 03.08.2010-31.01.2011 tarihleri arasında 179 gün ve 12.05.2011-31.05.2011 tarihleri arasında 20 gün olmak üzere toplam 199 gün asgari ücret ile çalıştığının tespit edilmesi ve anılan dönemlerde dava dışı işyerlerinden yapılan bildirimlerin iptaline yönelik davalı SGK Başkanlığının işleminin yerinde olduğu ile yaşlılık aylığının, kesildiği tarih itibariyle bağlanması gerektiğinin tespitine yönelik hüküm kurulması gerekirken, davalı ... işyerinde çalışmanın tespiti yönünde açık ve net hüküm kurulmadan,

HMK 297 hükümlerine aykırı olarak infaza elverişsiz ve tereddüte mahal bırakacak şekilde karar verilmesi isabetsiz olmuş, belirtilen hatanın giderilmesi ise, yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden. HMK 353/1-b.2 nci maddesi uyarınca belirlenen aykırılık düzeltilerek yeniden esas hakkında karar vermek gerektiği belirtilerek;

A-) 1- a) Davalı SGK Başkanlığı vekilinin istinaf talebinin kısmen kabulüne,

b) Dahili davalı ...'nin istinaf talebinin reddine,

... 12. İş Mahkemesinin, 06.10.2020 tarihli, 2016/494 E, 2020/376 K. sayılı kararının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.2 maddesi uyarınca kaldırılmasına,

2- Davanın kabulüne, Davacının, 1369468,35 ve 1401695,35 sicil sayılı işyerlerinden bildirimlerin SGK Başkanlığı tarafından iptalinin yerinde olduğunun, davacının dahili davalı ...'ye ait 1250 sokak No:25/306 Pullukçu iş hanı Kapılar Konak ... adresinde bulunan ve kurumda tescilsiz çanta imalatı işi iş yerinde 03.08.2010-31.01.2011 tarihleri arasında 179 gün ve 12.05.2011-31.05.2011 tarihleri arasında 20 gün olmak üzere toplam 199 gün fiili olarak çalıştığının tespitine,

Davacının, aylığının kesilmesine yönelik Kurum işleminin iptali ile kesilen aylığın kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanması gerektiğinin ve ödenmeyen her bir aylığın ödenmesi gereken aylardan itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesi gerektiğinin tespitine," karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili ve dahili davalı ... temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Daire kararında; "Mahkemece, davacının çalışmasının geçtiği iddia edilen işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinin sahipleri, kapsama alınış tarihleri ve bildirge tarihinde anılan iş yeri çalışanları, davalı Kurumdan sorulmak suretiyle tespit edilerek, bilgi ve görgülerine başvurulmalı, ayrıca işyerinin bulunduğu işhanı yönetiminin de araştırılarak yönetici ve güvenlikçiler dinlenmeli, tanık beyanları arasında çelişki oluşursa giderilmeli, bu konuda yeterli ve gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir. " hususlarına işaret edilerek bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Dosya kapsamındaki kayıtlardan ve bozma gereği yapılan araştırma ve incelemelerden; davalı ...'nin uyuşmazlık konusu dönemde aktif vergi kaydının bulunduğundan işyerinin faal olduğu,

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama aşamasında, kolluk tarafından yapılan araştırmada tespit edilen komşu işyeri tanıkları ... ve ...'un, davacının çalışma iddiasını destekler nitelikteki anlatımları, istinaf aşamasında beyanı alınan tanık ...'nun, " Hayri isimli kişiyi davalının çanta kesim işini yaptığı işyerinde ara sıra kesim yaptığına" yönelik anlatımının, kolluk tarafından tespit edilen komşu işyeri tanıklarının anlatımlarını desteklediği dikkate alındığında, davacının,

davalı ...'nin tescilsiz işyerinde 03.08.2010-31.01.2011 tarihleri arasında 179 gün ve 12.05.2011-31.05.2011 tarihleri arasında 20 gün olmak üzere toplam 199 gün asgari ücret ile çalıştığının tespit edilmesi ve anılan dönemlerde dava dışı işyerlerinden yapılan bildirimlerin iptaline yönelik davalı SGK Başkanlığı'nın işleminin yerinde olduğu ile yaşlılık aylığının, kesildiği tarih itibariyle bağlanması gerektiği anlaşıldığından,

davanın kabulüne davacının, 1369468,35 ve 1401695,35 sicil sayılı işyerlerinden bildirimlerin SGK Başkanlığı tarafından iptalinin yerinde olduğunun, davacının dahili davalı ...'ye ait 1250 sokak No:25/306 Pullukçu iş hanı Kapılar Konak ... adresinde bulunan ve kurumda tescilsiz çanta imalatı işi iş yerinde 03.08.2010-31.01.2011 tarihleri arasında 179 gün ve 12.05.2011-31.05.2011 tarihleri arasında 20 gün olmak üzere toplam 199 gün fiili olarak çalıştığının tespitine, davacının,

aylığının kesilmesine yönelik kurum işleminin iptali ile kesilen aylığın kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanması gerektiğinin ve ödenmeyen her bir aylığın ödenmesi gereken aylardan itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili ve dahili davalı ... tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yetersiz tanık anlatımlarına dayanılarak kabulüne karar verilmiş olmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, fer'i müdahil olan Kurum aleyhine yargılama giderine ve vekalet ücretine hükmedilemeyeceğini, yaşlılık aylığı için hizmet süresi, prim gün sayısı ve yaş şartları ile işten ayrılmış olma şartları gerektiğini belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.

Dahili davalı ..., davada hak düşürücü sürenin geçtiğini, kararda aylığın kesilmesi işleminin iptaline karar verildiğini, husumetin SGK Başkanlığında olduğunu, kararın müvekkili açısından sorumluluk doğurmadığını, yargılama gideri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulamayacağını belirterek temyiz kanun yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, Kurum işleminin iptali ile kesilen yaşlılık aylığının bağlanması ve davacının dahili davalı ... yanındaki hizmetlerinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesidir.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle, Davalı Kurum vekili ve dahili davalı ...'nin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının ilgilisinden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,