Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/7964 K.2024/1796

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali ile yaşlılık aylığı bağlanması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekilinin tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulüne, kararın kaldırılmasına, yeniden karar vermek suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizce yapılan inceleme sonunda kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi tarafından Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

Direnme kararı davacı tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan gündem ve dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı asil dava dilekçesinde özetle.

18165417 sigorta sicil numarası ile ilk olarak sigortalı olduğu 01.04.1990 tarihini müteakip çeşitli işyerlerinde çalıştıktan sonra 30.11.2008 tarihine kadar isteğe bağlı sigortalı olarak Kuruma prim ödediğini, toplam prim gününün 3858 güne ulaştığını, ödemiş olduğu prim günlerinin 3671 gününün 23.05.2008 tarihinden önce ödendiğini, 506 sayılı Kanunun geçici 81/C maddesi kapsamında emekli olabilmek için 04.06.2021 tarihinde başvuruda bulunduğunu, Kurumun cevabi 22.06.2021 tarihli yazısı ile 58 yaşında emekli olabileceği gerekçesi ile reddedildiğini,

506 sayılı Kanun'un Geçici 81/C maddesinin “bb” fıkrası gereği doğum tarihi olan 02.06.1967 tarihine göre 54 yaş şartına tabi olup bu şartı yerine getirdiğini, davalı Kuruma başvuru tarihi itibariyle yaşlılık aylığına hak kazandığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ...

Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 6552 sayılı Kanun'un 64 üncü maddesi ile 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 7 nci maddesine eklenen ilk fıkrada yer alan düzenleme gereği dava konusu uyuşmazlık nedeniyle Kuruma usulüne uygun bir başvurunun olmadığının tespiti halinde, davanın dava şartı yokluğundan reddi gerektiğini, .... sicil sayılı dosyada işlem gören davacıya ait şahsi sicil dosyasının tetkikinde: 01.04.1990 tarihinde, 66704.41 sicil sayılı iş yerinden bildirilen çalışması nedeniyle ilk kez 506 sayılı Kanuna tabi olarak sigortalılığının başlatıldığını,

bu tarihten 30.11.2008 tarihine kadar 18 yıllık sigortalılık süresi olduğunu ve bu tarihler arasında 3858 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi ödediğini, sosyal güvenlik mevzuatına göre emekliliğe hak kazanabilmek, yaş, sigorta prim ödeme gün sayısı ve sigortalılık süresi olmak üzere, üç kriterli olarak hesaplandığını, 506 sayılı Kanun'un 4447 sayılı Kanun ile değişik 08.09.1999 tarihinde yürürlüğe giren Geçici 81 inci maddesinin 4759 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesiyle değiştirilen birinci fikrasının (B) ve (c) bentlerinde yapılan değişiklikle kademeli geçiş süreci öngörüldüğünü, buna göre.

506 sayılı Kanun'un Geçici 81 inci Maddesinin (C) bendinde; "....C) (Yeniden düzenleme: 4759 - 23.05.2002 m.3) a) 23.05.2002 tarihinde 15 yıllık sigortalılık süresini kadın ise 50, erkek ise 55 yaşını doldurmuş ve 3600 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş bulunanlara istekleri halinde yaşlılık aylığı bağlanır. b) 23.5.2002 tarihinde (a) bendinde öngörülen şartları yerine getiremeyenlerden bu şartları;

ba) 24.5.2002 ile 23.5.2005 tarihleri arasında yerine getirenler kadın ise 52, erkek ise 56 yaşını doldurmuş olmaları, bb) 24.5.2005 ile 23.5.2008 tarihleri arasında yerine getirenler kadın ise 54, erkek ise 57 yaşını doldurmuş olmaları,..şartı ile yaşlılık aylığından yararlanabileceklerinin düzenlendiği, davacının yasanın aradığı 58 yaş şartını yerine getirmediğini, haksız açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 08.03.2022 tarihli ve 2021/202 Esas, 2022/132 Karar sayılı kararıyla; davacının 01.04.1990 ilk işe giriş tarihine göre.

15 yıllık sigortalılık süresini 01.04.2005 tarihinde yerine getirdiği, 3600 prim ödeme gün sayısı şartını ise 12.03.2008 tarihinde yerine getirdiği, bu haliyle 506 sayılı Kanun'un Geçici 81 inci maddesinin C-b bendinin “bb” alt bendine tabi olup 54 yaş şartına tabi olduğu, tahsis talep tarihi olan 04.06.2021 tarihinde 02.06.1967 doğum tarihine göre 54 yaşını doldurduğu görülmekle.

Kurumun Konak Sosyal Güvenlik Merkezi’nin 22.06.2021 tarihli yazısında; davacının 58 yaş şartına tabi olduğu yönündeki işleminin yerinde olmadığı, davacıya 04.06.2021 tarihli tahsis talebine göre 506 sayılı Kanun'un Geçici 81/C/b- bb maddesi kapsamında, tahsis talep tarihini takip eden aybaşı olan 01.07.2021 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 22.09.2022 tarihli ve 2022/1594 Esas, 2022/1860 Karar sayılı kararıyla; Davalı SGK Başkanlığı vekilinin istinaf talebinin kabulüyle; İzmir 16. İş Mahkemesi'nin, 08.03.2022 tarihli, 2021/202 E, 2022/132 K. sayılı kararının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.2 maddesi uyarınca kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Daire bozma ilamında; 01.04.1990 tarihinde ilk işe girişi bulunan davacının, 15 yıllık sigortalılık süresini 01.04.2005 tarihinde, 3600 prim ödeme gün sayısı şartını ise 12.03.2008 tarihinde yerine getirdiği, 506 sayılı Kanun'un Geçici 81 inci maddesinin C-b bendinin “bb” alt bendine göre 54 yaş şartına tabi olduğu belirgin olup 04.06.2021 tahsis talep tarihinde 54 yaşını dolduran davacıya, takip eden aybaşından itibaren yaşlılık aylığı bağlanmasına karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar tesisi isabetsiz olduğu belirtilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Direnme Kararı

Bölge Adliye Mahkemesi kararı ile 15 yıl sigortalılık ve 3600 gün üzerinden aylık bağlanması, yaşlılık nedeniyle daha uzun prim ödeme süresini gerçekleştirme konusunda zorluk yaşanacak yaşlara gelen sigortalılar için öngörülen kolaylaştırılmış bir aylık bağlama sistemi olup.

15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 gün prim ödeme koşulu yanında yaş şartı da aranan bir durum için koşullardan biri olan yaş şartının göz ardı edilmesi halinde, 23.05.2002 tarihi itibariyle 15 yıl sigortalılık ve 3600 gün koşuluna sahip olan tüm kadın sigortalıların, 50 yaşına geldiklerinde yaşlılık aylığına hak kazanması gereğinin kabulü sonucu doğacaktır ki.

506 sayılı Kanun'un Geçici 81/A maddesinde 1999 yılı için 18 yıl sigortalılık süresi aranırken, Geçici 81/C maddesi ile daha az prim, daha kısa süre sigortalılık ve daha düşük yaşla aylığa hak kazanma olanağı tanınması sonucu doğacak olup, yasal düzenlemenin öngördüğü sistem ve eşitlik ilkesi ışığında yapılan değerlendirme sonucunda da bozma ilamındaki yaklaşımın kabulüne olanak bulunmadığından, sıralanan maddi ve hukuki olgular ile bozmaya konu karar gerekçesi ışığında yapılan değerlendirme sonucunda, bozma gerekçelerine uyulması mümkün olmadığından; oluşan vicdani kanaate dayalı önceki kararda direnilmesine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde davacı temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı dilekçesinde özetle; Mahkemesi kararının hatalı olduğunu, yaşlılık aylığına hak kazandığını belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, yaşlılık aylığına hak kazanıp kazanmadığı noktasında toplandığı anlaşılmaktadır.

D. Gerekçe

1. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370, 371 ve 373 üncü maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un geçici 81 inci madde hükümleridir.

2. Değerlendirme 01.04.1990 tarihinde ilk işe girişi bulunan davacının, 15 yıllık sigortalılık süresini 01.04.2005 tarihinde, 3600 prim ödeme gün sayısı şartını ise 12.03.2008 tarihinde, yaş şartını 02.06.2017 tarihinde yerine getirdiği, 506 sayılı Kanun'un Geçici 81 inci maddesinin C-b bendinin “bd” alt bendine göre 58 yaş şartına tabi olduğu belirgin olup, aylık koşulunun 02.06.2025 tarihinde oluşacağı anlaşılmakta olup bölge adliye mahkemesinin direnme hükmünde dayandığı yasal dayanaklar ile gerekçeye göre Dairemize ait anılan bozma ilamının ortadan kaldırılması gerektiği anlaşılmıştır.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası ve 373 üncü maddesinin beşinci fıkraları uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin ilgilisinden alınmasına,