Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/8062 K.2023/13455

Taraflar arasındaki iş kazası nedeniyle sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacılar ve davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararının davacılar ve davalılar vekilleri tarafından temyiz edildiği; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 17.06.2016 tarihinde meydana gelen iş kazasında sürekli iş göremezliğe uğradığını iddia ederek maddi ve manevi tazminat isteminde bulunmuştur.

II. CEVAP

1.Davalılar ... ve .... Şti. vekili cevap dilekçesi ile ... ve ... Gıda A.Ş açısından davalılar ile organik bir bağ bulunmadığını asıl alt işveren ilişkisinin de bulunmadığını, müvekkillerinin iş kazası sebebiyle sorumluluklarının bulunmadığını, davalı ... ve ...'ın Saruhanlı ilçesi ...

Mahallesinde biber üretim ve kesme işletmesini işlettiklerini, müvekkillerinin davalılar tarafından üretilen ve toplanan biberleri sattıklarını, müvekkillerinin davalılar ile ilişkisinin sadece alım satımdan ibaret olduğunu, husumet yokluğu nedeniyle öncelikle usulden reddini, organik bağ ve asıl-alt işveren ilişkisi de kurulmaması nedeniyle davasının esastan reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesi, Saruhanlı Asliye Ceza Mahkemesinin 2016/541 Esas sayılı dosyasının derdest olduğundan bekletici mesele yapılmasını talep etmiştir.

2.Davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesi ile ...'in davalı ... Gıda A.Ş'nin sorumlusu ve elemanı olduğunu, davacının işveren ... Gıda A.Ş'nin baskısıyla ...'in talimatı ile kesim makinasına geçtiğini, davacı tarafından müvekkillerine bir sorumluluk atfedilmediğini, işçi temini ve çalıştırılmasının ... Gıda A.Ş tarafından yapıldığını müvekkillerinin bir sorumluluğunun bulunmadığını, taşınmazlarına tedbir konulması talebinin reddini, müvekkilleri açısından davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 491.674,05 TL maddi tazminatın davalılardan ... ve .... Şti.'nin sorumluluğu 245.837,02 TL ile sınırlı olmak üzere, davalı ...'nin sorumluluğu 147.502,2 TL ile sınırlı olmak üzere; davalı ...'ın sorumluluğu 98.334,81 TL ile sınırlı olmak üzere; davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'a verilmesine, bu miktara kaza tarihi olan 17.07.2016 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine, 65.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 17.07.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'a verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar ve davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; maddi tazminat olarak davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili yönünde talepte bulunduklarını ancak Yerel Mahkemenin bilirkişi raporu ile hesaplanan bedeli davalıların kusur oranlarına göre bölerek davalılardan alınmasına hükmettiğini, hükmedilen manevi tazminatın çok düşük olduğunu, maddi tazminat hesabı için bilirkişiden alınan raporun ve hesaplamaların hatalı olduğunu belirtmiştir.

2.Davalılar ... ve ....

Şti. vekili istinaf dilekçesinde özetle; kusur oranını kabul etmediklerini, husumet itirazında bulunduklarını, davacının sürekli iş göremezlik zararının hatalı bir şekilde hesaplandığını, raporun sonuç kısmında, davacının olay nedeni ile uğradığı net, gerçek, maddi zararının PMF tablosu ve %10 artırım, %10 iskonto esas alındığında 491.782,38 TL olarak hesaplanmasının tamamen maddi hataya dayalı olup gerçekte hesaplamalar doğru bir şekilde yapıldığında ödenmesi gereken bedelin 474.534,12 TL olduğunu, bu bedelden sorumlu olanın diğer davalılar ... ve ... olduğunu, Saruhanlı Asliye Ceza Mahkemesinin 2020/368E.

2021/257K. sayılı dosyasında müvekkil .... Şti. aleyhine herhangi bir ceza ya da güvenlik tedbirine hükmedilmemiş olup, ... ise yalnızca olay günü orada bulunduğu için kendisine kusur izafe edildiğini, hükmedilen manevi tazminatın fazla olduğunu belirtmiştir.

3.Davalılar ... ve ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekillerinin kazalının işvereni olmadıklarını, kusur oranlarının hatalı olduğunu, hükmedilen manevi tazminatın fazla olduğunu belirtmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacılar vekilince maddi tazminat hesaplamasının hatalı olduğu ayrıca davalılar yönünden ayrım yapılarak müştereken ve müteselsilen tahsil taleplerine uygun karar verilmediği istinaf nedeni yapılmış ise de hükmün 1 nci maddesinde toplam 491.674,05 TL maddi tazminatın tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'a verilmesine karar verildiği, aynı madde içerisinde her bir davalının kusur oranına yönelik olarak sorumluluklarının da parasal değer olarak belirtildiği,

bu belirtmenin toplam maddi tazminatın tüm davalılardan ayrı ayrı tahsiline engel olmadığı anlaşılmakla bu yöndeki istinaf talebinin yerinde görülmediği, her ne kadar maddi tazminatın hatalı tespit edildiği soyut olarak ileri sürülmüş ise de bilirkişi raporunun dosya kapsamı ve yerleşik uygulamaya aykırı olmadığının görüldüğü, 65.000,00 TL manevi tazminatın dosya kapsamı dikkate alındığında miktarın hakkaniyete uygun olduğu,

davacı ...'in, davalıların hep birlikte organize ettiği kırmızı biber toplama ve doğrama işinde çalıştığı, davalı şirket ve şirketin yetkilisi olan Tamer Çelen'in toplanan biberleri satın alan ve diğer davalıların organize ettiği depoda işleyen taraf olduğu, bu yönüyle asıl işveren durumunda olduğu, diğer davalılar ... ve ...'ın, toplanan biberlerin depolandığı ve makine aracılığı ile işleyen ve yarı mamul haline getiren kişiler olup bu işlemi davalı şirket adına yaptıkları, bu haliyle tüm davalıların olayda sorumlu olduklarından tüm davalılara husumet yönetilmesinde hata bulunmadığı,

kusur oranlarının tespitine yönelik bilirkişi raporunun dosya kapsamı ve olayın oluşuna uygun olduğu gerekçesiyle davacı ve davalılar vekillerinin istinaf başvurularının HMK 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar ve davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği sebeplerle kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalılar ... ve .... Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği sebeplerle kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

3.Davalılar ... ve ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği sebeplerle kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, iş kazasında sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 ncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 nci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 74 üncü ve 417 nci maddesi, 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesi, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77 nci maddesi ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 4 üncü maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Davacılar için hükmedilen ve reddedilen manevi tazminata yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde; Mülga 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 20.07.2016 tarihinden itibaren uygulanan 8 inci maddesinin 3 üncü fıkrasına göre “Bölge Adliye Mahkemesinin para ile değerlendirilemeyen dava ve işler hakkındaki kararları ile miktar veya değeri beşbin lirayı geçen davalar hakkındaki nihaî kararlara karşı tebliğ tarihinden başlayarak sekiz gün içinde temyiz yoluna başvurulabilir.” Bu fıkradaki “beşbin” ibaresi 6763 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi ile “kırk bin Türk Lirası” şeklinde değiştirilmiştir.

Mülga 5521 sayılı Kanun'un, 6763 sayılı Kanun 5 inci maddesi ile değişik beşinci fıkrasına göre parasal sınırların, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere Maliye Bakanlığınca her yıl tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle uygulanacağı öngörülmüştür.

25.10.2017 tarihinde yürürlüğe giren 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 8 inci maddesinde “temyiz edilemeyen kararlar” sayılmış ancak miktar itibariyle kesinliğe bu maddede yer verilmemiş, 7/3 üncü maddede, 6100 sayılı HMK’nın kanun yollarına ilişkin hükümlerinin, iş mahkemelerince verilen kararlar hakkında da uygulanacağı belirtilmiştir.

6100 sayılı HMK’nın 362/1-a maddesi uyarınca, bölge adliye mahkemelerinin miktar veya değeri kırk bin Türk Lirasını (bu tutar dâhil) geçmeyen davalara ilişkin kararların temyiz yoluna başvurulamayacağı hükme bağlanmıştır. HMK Ek madde 1 hükmüne göre de 362 nci maddedeki parasal sınırların, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere, Maliye Bakanlığınca her yıl tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle uygulanacağı belirtilmiştir.

...nın 362/2 nci maddesine göre “Birinci fıkranın (a) bendindeki kararlarda alacağın bir kısmının dava edilmiş olması durumunda, kırk bin Türk Liralık kesinlik sınırı alacağın tamamına göre belirlenir. Alacağın tamamının dava edilmiş olması hâlinde, kararda asıl talebinin kabul edilmeyen bölümü kırk bin Türk Lirasını geçmeyen tarafın temyiz hakkı yoktur. Ancak, karşı taraf temyiz yoluna başvurduğu takdirde, diğer taraf da düzenleyeceği cevap dilekçesiyle kararı temyiz edebilir”

...nın 366 ncı maddenin yollaması ile temyiz yolunda da uygulanan 346 ncı madde uyarınca, temyiz dilekçesi kesin olan bir karara ilişkin olursa, kararı veren mahkeme temyiz dilekçesinin reddine karar verir. Ancak temyiz edilen karar kesin olduğu halde bu konuda inceleme yapılıp karar verilmeksizin dosya Yargıtaya gönderilmiş ise 01.06.1990 tarih, 1989/3 E. - 1990/4 K. sayılı içtihadı birleştirme kararı gereğince dosyanın mahalline çevrilmesine gerek olmaksızın Yargıtay tarafından temyiz talebinin reddine karar verebilecektir.

Yukarıda belirtildiği şekilde, iş mahkemelerinin kararlarının istinaf incelemesi sonucu bölge adliye mahkemelerince verilen kararlarda karar tarihine göre kesinlik sınırı: 20.07.2016 - 01.12.2016 tarihleri arasında 5.000,00 TL; 02.12.2016 tarihi sonrası için 40.000,00 TL; 01.01.2017 sonrası için 41.530,00 TL ve 01.01.2018 tarihi sonrası için 47.530,00 TL; 01.01.2019 tarihi sonrası için 58.800,00 TL, 01.01.2020 tarihi arası için 72.07000 TL, 01.01.2021 tarihi sonrası için 78.630,00 TL, 01.01.2022 tarihi sonrası için 107.090,00 TL’dir.

Bu tür davalarda, 6100 sayılı HMK’nun 110. maddesi kapsamında dava yığılması (objektif dava birleşmesi) kapsamında her bir talebin ayrı bir dava olduğu ve ayrı ayrı hüküm ve sonuç doğuracağı dikkate alınmalıdır.

Belirtilen açıklamalar ışığında somut olay incelendiğinde, temyize konu tutarın yukarıda değinilen temyiz (kesinlik) sınırının altında bulunduğu anlaşılmakla davacı ve davalılar vekillerinin bu kısma yönelik temyiz itirazlarının aşağıdaki şekilde reddine karar verilmiştir.

2. Maddi tazminata yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde; 1.Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle, kanuni gerektirici sebeplere, temyiz kapsam ve nedenlerine göre davacılar ve davalılar vekillerinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki sair temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.

2. İş kazasına dayalı maddi ve manevi zararların giderilmesine ilişkin tazminat davalarında kusuru bulunan işverenler arasındaki sorumluluk müşterek ve müteselsil sorumluluktur.

3.Birden çok kimsenin birlikte neden oldukları zarardan sorumluluklarını düzenleyen 6098 sayılı TBK'nun 61 nci maddesi uyarınca (818 sayılı B.K.’nun 50 ve 51 inci maddesi) ve aynı Kanun'un 163 üncü (818 sayılı B.K.’nun 142 nci) maddesi hükmüne dayanarak davacı, zararının tümünü müteselsil sorumlulardan biri aleyhine açacağı bir dava ile isteyebileceği gibi, sorumluların hepsi aleyhine açacağı bir dava ile de talep edebilir. Ancak, aynı Kanun'un 163 ncü (B.K. 141) maddesi gereğince teselsül, ister yasadan, ister sözleşmeden doğmuş olsun, bu kuraldan yararlanma hakkı sadece zarara uğrayanın, daha geniş bir deyim ile alacaklınındır.

4. Somut olayda, davacı vekili dava dilekçesinde ve talep artırım dilekçesinde hüküm altına alınacak maddi ve manevi tazminatların davalılardan müşterek ve müteselsil sorumluluk esaslarına göre tahsilini talep etmiştir. Davalıların zararlandırıcı sigorta olayına müşterek kusurlu hareketleriyle neden oldukları dosya içerisindeki bilgi ve belgelerden açıkça anlaşılmaktadır. Açıklanan nedenle; hüküm altına alınan tazminatların davalılardan müşterek ve müteselsil sorumluluk esasına göre tahsiline karar verilmek gerekirken, bu yönün göz ardı edilerek davalıların kusurları oranlarında sorumluluklarına karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olmuştur.

5.Öte yandan hükme esas alınan 30.11.2020 hesap raporunda; davacının bakiye ömrünün 50,37 olduğunun göz ardı edildiğinin ve anılan raporda davalı tarafların itiraz dilekçelerinde belirttiği maddi hesap hatalarının olduğunun anlaşılması karşısında denetime elverişli olmayan işbu rapora itibar edilmesi hatalı olmuştur. 6. Yukarıda yapılan açıklamalardan sonra mahkemece yapılacak iş, tarafların usuli kazanılmış hakları gözetilerek denetime elverişli yeni bir hesap raporu almak ve bu raporda belirlenecek maddi zararın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar vermekten ibarettir.

7. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

8. O halde, davacı ve davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve Bölge Adliye Mahkemesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen karar bozulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davacılar için hükmedilen ve reddedilen manevi tazminata yönelik temyiz isteminin miktardan REDDİNE,

2.Davacılar ve davalılar vekillerince temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine, gönderilmesine,