Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/8137 K.2023/9890

Taraflar arasındaki hizmet ve prime esas kazanç tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili, davacının davalı işveren yanında 01.08.1990 -02.11.2012 tarihlerinde (askerlik süresi dışında) kesintisiz en son net 1.000 TL ücretle kesimci/makastar yardımcısı olarak çalıştığını ancak davalı şirketin farklı iş yerlerinden giriş çıkış yapılarak çalışmasının ve kazancının eksik bildirildiğini belirterek Kuruma bildirilmeyen sürelerde hizmet akdiyle çalıştığının ve prime esas kazancının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... Tekstil ve Tur. San. ve Tic.

A.Ş. vekili; ilk defa 01.08.1990 tarihinde müvekkili şirkete ait işyerinde çalışmaya başlayan davacının 12.01.1994 tarihinde kendi isteğiyle hizmet akdini feshederek işten ayrıldığını, ikinci defa 15.07.1995 tarihinde yeniden çalışmaya başladığını, 27.11.2002 tarihinde yine kendi isteğiyle işten ayrıldığını, son olarak 01.03.2003 tarihinde tekrar çalışmaya başladığını ve hizmet akdini 02.11.2012 tarihinde feshederek işten ayrıldığını, belirtilen tarihlerde geçen tüm hizmetlerinin gerçek ücretleri üzerinden Kuruma bildirildiğini, bu tarihler dışında geçen herhangi bir çalışmasının bulunmadığını,

davacının bordrosunda görünen ücretlerle çalıştığını, her ne kadar işçilik alacaklarına ilişkin olarak ... 23. İş Mahkemesinin 2013/494 Esas sayılı dosyasında açılan davada bazı işçilik alacaklarının tahsiline karar verilmişse de huzurdaki dava kamu düzenine ilişkin olduğundan işçilik alacağına ilişkin davanın kesin delil niteliği taşımadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Feri müdahil Kurum vekili; Esenyurt Sosyal Güvenlik Merkezinde ... sicil numaralı dosyada işlem gören davalı işyerinin 10.09.2009 tarihinde kanun kapsamına alındığını, davacının işyerinde 01.08.1990 - 02.11.2002 tarihleri arasında bildirimlerinin bulunduğunun tespit edildiğini, davacının tüm hizmet sürelerinin ve prime esas kazançlarının Kuruma bildirildiğini, Kurum kayıtları dışındaki iddia ve taleplerin reddinin gerektiğini, huzurdaki dava ile ileri sürülen iddiaların Kurum kayıtlarına eş değerde belgelerle kanıtlanması gerektiğini, çalışma iddialarının salt tanık anlatımlarına dayalı olarak kanıtlanmasına muvafakat etmediklerini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile; davanın kısmen kabulü ile davacının;

1990 yılı 3. dönem 3 gün günlük 13.800TL,

1991 yılı 1. dönem 5 gün günlük 13.800TL,

1991 yılı 2. dönem 60 gün günlük 15.667TL,

1991 yılı 3. dönem 5 gün günlük 26.700TL,

1992 yılı 1. dönem 30 gün günlük 26.700TL,

1992 yılı 2. dönem 56 gün günlük 26.700TL,

1992 yılı 3. dönem 49 gün günlük 48.300TL,

1993 yılı 1. dönem 41 gün günlük 48.300TL,

1993 yılı 2. dönem 20 gün günlük 48.300TL,

1993 yılı 3. dönem 32 gün günlük 83.250TL,

1996 yılı 2. dönem 1 gün günlük 282.000TL,

1996 yılı 3. dönem 3 gün günlük 567.000TL,

1997 yılı 1. dönem 1 gün günlük 723.775TL,

1997 yılı 2. dönem 3 gün günlük 854.165TL,

1997 yılı 3. dönem 15 gün günlük 1.231.371TL,

1998 yılı 1. dönem 1 gün günlük 1.668.400TL,

1998 yılı 2. dönem 5 gün günlük 2.103.611TL,

1998 yılı 3. dönem 11 gün günlük 2.336.625TL,

1999 yılı 1. dönem 30 gün günlük 3.112.200TL,

1999 yılı 2. dönem 16 gün günlük 3.112.200TL,

1999 yılı 3. dönem 5 gün günlük 3.790.000TL,

2000 yılı 1. dönem 38 gün günlük 4.000.000TL ücretle davalı nezdinde çalıştığının tespitine, aşkın talebin reddine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili, işçilik alacağı davasının kesinleşmesinin beklenmesi ve bu karara göre ücretin belirlenmesi gerekirken yazılı delil bulunmadığından bahisle hatalı değerlendirme ile karar verildiğini, davanın kabulü gerektiğini belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

2.Davalı şirket vekili, 08.09.1999 tarihli 4447 sayılı Kanun öncesinde işverenlerin eksik gün bildirimlerine herhangi bir belge ekleme yükümlülüğü bulunmadığını, işçilik alacağı davasında verilen kararın kesinleşmediğini, denetmen raporunda tanık anlatımı bulunmadığı halde mahkemece denetim raporunda olmayan tanık anlatımlarına dayanıldığını, davanın ispat edilemediğini belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

3.Feri müdahil Kurum vekili, davanın yöntemince ispat edilemediğini, eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile mahkemece, dinlenen bordro tanıklarının beyanlarında davacının davalı iş yerindeki çalışmasının (askerlik hariç) kesintisiz olduğu, ... 23. İş Mahkemesinin işçilik alacağı davasının İlk Derece Mahkemesinin karar tarihinden sonra kesinleştiği, mahkemece inceleme ve araştırmanın hüküm kurmaya yeterli olduğu anlaşılmakla istinaf sebepleri gözetilerek davacı vekili, davalı ... Teks. ve Tur. San. ve Tic. A.Ş. vekili ile feri müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 bendi uyarınca oy birliğiyle esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Taraf vekilleri istinaf dilekçesinde yer verdikleri hususları belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, hizmet ve prime esas kazancın tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2.5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddede (506 s. K m. 79), mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamlarının dikkate alınacağı belirtilmiştir. Bu nedenle sigortalının ücretinin ve davalı Sosyal Güvenlik Kurumuna (Devredilen SSK) davalı işveren tarafından ödenen ve ödenmesi gereken primlerin miktarının belirlenebilmesi amacıyla prime esas kazancın tespitinde, gerçek ücretin esas alınması koşuldur.

Davanın niteliği gereği çalışma olgusunun her türlü delille ispatlanabilmesine karşılık ücretin ispatında bu denli serbestlik söz konusu değildir. Ücretin ispatında Hukuk Genel Kurulu’nun 2005/409-413, 2010/480-523, 2011/608-649 sayılı kararlarında da belirtildiği üzere, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 200. (1086 sayılı HUMK m. 288) maddesinde yazılı sınırları aşan, ücret alma iddialarının, yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır. Ücret miktarı maddelerde belirtilen sınırları aşıyorsa, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliği haiz olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, işçinin imzasının bulunduğu aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, usulüne uygun tutulan ticari defter kayıtları, ücret bordroları gibi belgelerle ispatı mümkündür.

Yazılı delille ispat sınırının altında kalan miktar için veya bu miktar üzerinde olsa bile varlığı iddia edilen çalışma süresine ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgelerin bulunması halinde tanık dinletilmesi mümkündür (1086 sayılı HUMK m. 292; HMK m. 202). Eğer ispat sınırının altında kalan ücretler, yine işçinin imzası bulunan belgelere dayanıyorsa yine aksinin yazılı delillerle ispatlanması gerekecektir (HMK m. 201).

5510 sayılı Kanun 82 nci maddede (506 s. K. m. 78) prime esas günlük kazançların alt ve üst sınırlarının ne olacağı gösterilmiştir. Günlük kazançları alt sınırın altında olan sigortalılar ile ücretsiz çalışan sigortalıların günlük kazançları alt sınır üzerinden, günlük kazançları üst sınırdan fazla olan sigortalıların günlük kazançları da üst sınır üzerinden hesaplanır.

3. Değerlendirme

1-Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere,uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hakim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre temyiz eden taraf vekillerinin aşağıda kalan paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Somut olayda, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda, prime esas kazanç yönünden yapılan hesaplama denetime elverişli değildir.

Prime esas kazanç yönünden yapılan hesaplamanın nasıl yapıldığı tam olarak belirlenememekte, kimi aylarda bildirilen prime esas kazanç miktarından daha düşük prime esas kazancın belirlendiği (1991/2 dönem günlük 15.667 TL belirlenmekle birlikte, davacının bildirilen prime esas kazanç miktarının 1991/2 dönem 30 gün 801.000 TL, 1991/2 dönem 30 gün 419,999 TL gibi), buna göre bildirilen prime esas kazanç miktarından daha düşük miktarın kabulü yine bildirilen miktar yada altındaki miktar yönünden hukuki yarar yönünden davanın reddinin gerektiği, yine bilirkişi raporunda ki 1998/2,3,

1999/3 dönemlerde taban prime esas kazanç tespitinin esas alındığının anlaşıldığı bilirkişi raporuna göre hüküm kurulduğu, mahkemece yukarıda yapılan açıklamalar ışığında, denetime elverişli rapor alınarak eksik sürelere ilişkin olarak prime esas kazanç tespiti yönünden karar verilmesi gerekirken aksi kabul ile hüküm kurulması bozma nedenidir.

Mahkemece yapılacak iş; yukarıda öngörülen yönteme uygun inceleme ve araştırma yapılarak prime esas kazanç belirlenmeli ve sonucuna göre karar verilmelidir.

VI. KARAR