Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/8684 K.2023/8486

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 1986/3. yılında 06000... sigorta sicil ve 1987/1. yılında 0101015421521 sigorta sicil numarası ile Mehmet Altuntaş'a ait işyerinde çalıştığını, bu çalışmalarının Kırşehir SGM kayıtlarında görünmediği için sigorta başlangıç tarihinin 1986 yılı olarak kabul edilmeyerek, 1990 yılı olarak kabul edildiğini, 10.09.1986 tarihinin işe giriş tarihi olarak kabul edilmesi gerektiğini belirterek bu yanlışlığın düzeltilmesini, mağduriyetinin giderilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... cevap dilekçesinde zamanaşımı, hak düşürücü süre, derdestlik, husumet, görev ve yetki itirazında bulunduklarını, davacının talebi ile ilgili Kurumun yaptığı işlemin doğru olduğunu, herhangi bir eksiklik bulunmadığını beyanla, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının dava dışı işyerinde 10.09.1986 tarihinde 1 gün süre ile çalıştığının prim ödeme gün sayısına dahil edilmek üzere tespitine, davacının sigortalılık başlangıcı olarak 18 yaşını ikmal ettiği 09.03.1989 tarihinin esas alınması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde, Kurumdan dosya hakkında yeteri kadar bilgi alınamamış kurumun yapmış olduğu işlemler yasal mevzuat gereği olup herhangi bir hukuka aykırılık ve yanlışlık bulunmadığını beyanla davanın reddini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 10.09.1986 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir. Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme

1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

Buna göre eldeki davada, davacı adına Kurum tarafından resen düzenlenen dava dışı...ünvanlı ...sicil no.lu iş yerinden 10.09.1986 tarihli işe giriş bildirgesinin düzenlendiği, resen düzenlendiği, işe giriş bildirgesinin alt kısmında "16.05.2019 tarih ve E.2017/251 K.2019/222 sayılı karar ve bordro kayıtlarına istinaden birimimizce resen düzenlenmiştir" kaydını içerdiği, bildirgede davacınin sigorta sicil no.sunun ... olarak belirtildiği ve davacının dava konusu dönemden sonraki yıllarda kulandığı sicil no.su olduğu,

davacının kuruma başvurusuna verilen cevapta işyerinin 1987/1. dönem çalışmalarınızda bordrosa sicil numaralarının farklı çıkması ve arşiv kayıtlarında dosyanıza rastlanmadığından ilgili dönemlere ait çalışmalar tarafınıza mal edilmemiştir" şeklinde cevap verildiği,

öte yandan davacının mahkeme dosyasına ve evvelinde kuruma sunduğu ...sicil no.lu işyerinin 1986/3. dönem bordrosunda adı ve soyadının yanında sigorta sicil no.su olarak... olarak yazılı olduğu 10.09.1986 (giriş) olmak üzere 83 gün, bu defa aynı iş yerinin 1987/1. dönem bordrosunda ise yine davacı adı soyadı yanında ... sicil no.nun yazılı olduğu,bu dönemde ise 20.02.1987 çıkış olmak üzere 25 gün sigortalılık süresinin bildirildiği, 1986/3. dönem bordrosunda yer alan sigorta sicil no.sunun dava dışı...

1987/1. dönem bordrosunda yer alan sigorta sicil no.sunun ise dava dışı...ya ait olduğu, Kurumun 1986/3. dönem çalışmasını dava dışı... mal etmediğini bildirdiği, ...sicil no.lu işyerinin ekmek fabrikası mahiyetli olup 01.03.1982-31.12.1996 arasında Kanun kapsamında olduğu, ...sicil sayılı işyeri çalışanlarının bir kısmının davacı tanığı olarak dinlendiği, ancak Kurumca resen düzenlenen işe giriş bildirgesinde kayıt olarak belirtilen Mahkeme kararının neye ilişkin olduğu ve resen düzenleme işleminin dayanağının ne olduğu araştırılmadan Mahkemece eksik inceleme ve değerlendirme sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

2. Buna göre Mahkemece, öncelikle davacı adına resen düzenlenen işe giriş bildirgesinin dayanağı işlemin ne olduğu araştırılmalı yine aynı işe giriş bildirgesinde belirtilen Mahkeme kararının neye ilişkin olduğu belirlenmeli, davacı adına düzenlenmiş 10.09.1986 tarihli işe giriş bildirgesinin dava dışı... ait sicil no.su ile davalı işyerinin 1986/3. döneminde yer alan çalışmaya ilişkin olup olmadığı da araştırılmak suretiyle toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,