Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/9552 K.2023/9790

Taraflar arasında görülen hizmet tespiti ve sigorta primine esas kazanç tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkemenin kararının bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Mahkeme kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 05.04.2004 ile 25.08.2008 tarihleri arasında kesintisiz olarak net 940 TL ücretle çalışmalarının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, bu tür davaların kamu düzenine ilişkin olduğunu, çalışma olgusunun hiçbir şüpheye yer vermeyecek şekilde ispatı gerektiğini ileri sürerek davanın reddini istemiştir. Davalı işveren vekili cevap dilekçesinde, hak düşürücü sürenin geçtiğini, davacının kendi imzaladığı belgelerde sigorta kayıtlarına itiraz ileri sürülmediğini, alacak davası sonrası davacı ile mutabakata varıldığını, ödeme yapıldığını, davacının hiçbir taleplerinin olmadığını kabul ve ikrar ettiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 01.06.2016 tarihli 2012/204 Esas 2016/417 Karar sayılı kararıyla davacının davasının kabulü ile davacının davalı işyerinde 05.04.2004 - 25.08.2008 tarihleri arasında kesintisiz olarak çalıştığının, çalışma süreleri içerisinde davacının prime esas kazancının 05.04.2004 - 30.06.2004 arası 30 gün için 867,15 TL, 01.07.2004 - 31.12.2004 arası 30 gün için 910,51 TL, 01.01.2005 - 31.12.2005 arası 30 gün için 1.001,84 TL, 01.01.2006- 31.12.2006 arası 30 gün için 1.088,25 TL, 01.01.2007 - 30.06.2007 arası 30 gün için 1.153,13TL, 01.07.2007 - 31.12.2007 arası 30 gün için 1.199,25 TL, 01.01.2008 - 25.08.2008 arası 30 gün için 1.247,22 TL, olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2. 21. Hukuk Dairesince," dava konusu yapılan çalışma döneminin tamamında, imzalı ücret bordrosu olan dönemlerde imzalı ücret bordrosu kadar, imzalı ücret bordrosu olmayan veya olup da itiraz edilen imzaların davacıya ait olmadığı anlaşılan dönemlerde ise nizalı dönemin tamamında çalışması olan işyeri çalışanı bordro tanıkları res'en tespit edilip dinlendikten sonra toplanan delillerin sonucuna göre karar vermek" gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne, davacının davalı bünyesinde 05.06.2004- 25.07.2005 arası, 30.07.2005- 30.08.2005 arası, 04.09.2005- 21.09.2005 arası, 24.09.2005- 26.09.2005 arası, 01.10.2005- 25.10.2005 arası, 30.10.2005 tarihinde, 02.11.2005-28.11.2005 arası, 03.12.2005-26.12.2005 arası, 31.12.2005- 31.01.2006 arası, 01.06.2006- 30.06.2006 arası çalıştığının tespitine ve prime esas kazancının 2004/5 - 2006/1 ayları arası ve bu aylar dahil ve 2006/6 ayında dönemin asgari ücretinin 2,05 Katı olduğunun tespitine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, Kurum işlemlerinde hata bulunmadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının davalı işverene ait işyerinde 05.04.2004-25.08.2008 tarihleri arasında aylık net 940,00 TL prime esas kazançile geçen çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin 2 nci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin 7, 8, 9 uncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin 2 nci fıkrası ve 506 sayılı Kanun'un 77 inci ve 5510 sayılı Kanun'un 80 inci maddesidir.

3. Değerlendirme

1.Hizmet tespiti istemine yönelik olarak mahkemece verilen karar isabetli bulunmuştur.

2.Prime esas kazanç tespiti yönünden yapılan incelemede; 506 sayılı Kanun'un “prime esas ücretler” başlığını taşıyan 77 nci maddesinin 1 inci fıkrası ile 5510 sayılı Kanun'un “prime esas kazançlar” başlığını taşıyan 80 inci maddesinin 1 inci fıkrasının (a) bendinde, 4/1(a) maddesi kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançlarının hesabında; idare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yukarıdaki (1) ve (2) numaralı alt bentlerde belirtilen kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin, brüt toplamının esas alınacağı öngörülmüştür.

Buna göre, maddenin 1/(b) bendinde sayılan istisnalara girmemesi koşuluyla hizmet akdi karşılığı elde edilen gelirlerden sigorta primi kesilmesi asıldır.

Anılan Kanunun 3. maddesinde ücret, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanlara saatlik, günlük, haftalık, aylık veya yıllık olarak para ile ödenen ve süreklilik niteliği taşıyan brüt tutar olarak tanımlanmış, 4857 sayılı İş Kanunun'un 32 nci maddesinde de genel anlamda ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutar olarak tarif edilmiştir.

5510 sayılı Kanun'un 80 inci maddesinin 1 inci fıkrasının (a)/(1) alt bendindeki “ücretler” kavramı içine asıl ücretle birlikte fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri gibi unsurlar da girmektedir.

(3) numaralı alt bend gereğince, idare veya yargı makamları tarafından belirlenen ücretlerin prim hesabına esas alınabilmesi için bu tür kazançlara hak kazanmak yeterli olmamakta, işçilik alacaklarına ilişkin taraflar arasında çıkan uyuşmazlıkta mahkemece verilen karar sonrasında işçiye (sigortalıya) ödeme yapılmış olması aranmakta, bu durumda, yargı kararı ile hak kazanılan ücret niteliğindeki kazançların primlerinin sigortalı payının infaz sırasında sigortalıya yapılan ödemeden düşülmesi işverenin Kuruma karşı prim yükümlülüğünü kaldırmadığı da dikkate alınmak suretiyle, ödemenin yapıldığı ayın prime esas kazanç matrahına dâhil edilmesi,

hizmet akdi daha önceki bir tarihte sona erdiği takdirde ise yapılan ödemelerin çalışmanın geçtiği son ayın prime esas kazancında gözetilmesi gerekmektedir.

Prime esas kazancın tespitine yönelik eldeki uyuşmazlık bakımından; işçilik alacağına ilişkin davanın varlığı ve neticelenip kesinleşmesi karşısında, işçilik alacağı dosyası sonucu davacıya ödeme yapılıp yapılmadığı hususu açıklığa kavuşturulup işverence sigortalıya ödemenin yapılması halinde sadece hizmetin gerçekleştiği son ayın prime esas kazancına dahil edilebileceği gözetilerek karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve Kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VII. KARAR