Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/10094 K.2024/10171

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde rücuan tazminat davasında davanın kısmen kabulüne dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, sigortalı ...'nın 15.12.2010 tarihinde meydana gelen iş kazasında vefat ettiğini, sigortalının hak sahiplerine gelir bağlandığını, iş kazasında davalıların kusurlu olduklarını; bu nedenle fazlaya ilişkin hak, talep ve dava hakları saklı kalmak üzere sigortalının mirasçılarına bağlanan peşin sermaye değerine esas olmak üzere 20.000,00 TL'nin onay tarihinden itibaren, yapılan cenaze yardımına esas olmak üzere 100,00 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Sentez Sağlık Hizmetleri Anonim Şirketi 21.05.2013 havale tarihli (bozma öncesi ilk esas 2013/188 Esas üzerinden) cevap dilekçesinde özetle, iş kazasında müvekkili şirketin herhangi bir kusurunun bulunmadığını, dava dilekçesindeki iddia ve talepleri kabul etmediklerini, belirtilen hususların gerçek dışı olduğunu bu nedenle davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 25.06.2014 tarih, E.2013/188, K.2014/321 sayılı kararıyla; davalı ...'in %100 kusurlu olduğu, kazazede işçinin ve davalı Sentez Sağlık Hizmetleri A.Ş'nin (Van Medikal Park Hastanesi) kusursuz olduklarını kabul ile davanın davalı Sentez Sağlık Hizmetleri Anonim Şirketi yönünden subut bulmadığından reddine, davacının davalı ...'e karşı cenaze yardımı istemi sübut bulmadığından reddine, davacının davalı ...'e karşı peşin sermaye değerli gelir isteminin kabulü ile dava konusu toplam 42.661,39 TL'nin onay tarihi olan 12.08.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'den alınarak davacıya verilmesine, karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum avukatı ile davalılardan ... tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 04.04.2016 tarih ve E.2014/23058, K.2016/4858 sayılı kararında; "...Eldeki davada ise, aldırılan kusur raporunda meydana gelen kazada davalı şirketin herhangi bir kusurunun bulunmadığı kabul edilerek yazılı şekilde karar verilmiş ise de, aslen ilaç mümessili olarak davalı şirketin işletmekte olduğu hastane içerisinde birinci katta davalı ...’in mensubu olduğu aile ile hasım olan diğer bir ailenin silahla çatıştığı esnada,

davalı şirketin güvenliği sağlama konusundaki yükümlülüklerine aykırı davranıp davranamadığı veyahut bu işin başka şirketlere verilmesi halinde o şirketlerle birlikte davalı şirketin kusurunun olup olmadığı hususlarında herhangi bir irdeleme yapılmadığı anlaşılmakta olup, yetersiz kusur raporuna dayalı olarak yazılı şekilde kararverilmesi usul ve yasaya yakırı olup, bozma nedenidir.

...Mahkemece, öncelikle tüm davalılar bakımından davanın yasal dayanağının 5510 sayılı Kanun'un 21 inci maddesinin dördüncü fıkrası olduğu dikkate alınmalı, bu kapsamda olay nedeniyle Ceza Mahkemesinde olay hakkında kesinleşmiş Ceza Mahkemesi kararındaki maddi olguların hukuk Mahkemesini de bağlayacağı ilkesini dikkate alacak şekilde ve yukarıdaki ilkeler kapsamında davalıların kusur durumlarını irdeleyen oluşa ve hukuka uygun bir kusur raporu alınmalı, sigortalının hak sahiplerine bağlanan gelirler kesilmiş veya fiili ödeme söz konusu ise ilk peşin değerli gelirlerin yarısı ile fiili ödemeler karşılaştırılmak suretiyle düşük olan tutarın kusur karşılığına hükmedilmeli ve sonucuna göre bir karar verilmelidir." gereğine işaret edilerek söz konusu karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 07.02.2019 tarih, E.2016/673, K.2019/40 sayılı kararı ile davalı ...'in %80, davalı Sentez Sağlık Hiz. A.Ş'nin %10, ihbar olunan FGM Güvenlik ve Eğitim Hizmetleri A.Ş.'nin %10 kusurunun olduğu, ... (sigortalı) ... ve diğer ihbar olunan Yaralı Sağ. Hizm. San. ve Tic. Ltd.

Şti'.nin ise kusurunun olmadığına dair rapor esas alınarak davacının davalı Sentez Sağlık Hizmetleri Anonim Şirketi, FGM Güvenlik ve Eğitim Hizmetleri A.Ş., ...'e karşı peşin sermaye değerli gelir isteminin kabulü ile dava konusu toplam 42.661,39 TL'nin onay tarihi olan 12.08.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., Sentez Sağlık Hizmetleri Anonim Şirketi, FGM Güvenlik ve Eğitim Hizmetleri A.Ş.'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

C. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum ve davalılardan Sentez Sağlık Hizmetleri A.Ş. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 09.06.2020 tarih ve E.2019/3411, K.2020/2952 sayılı kararında; "1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-... davalı Sentez Sağlık Hizmetleri A.Ş.’ye ait hastaneye ilaç mümessili olan kazalının arızi olarak geldiği ve davalı Sentez Sağlık Hizmetleri A.Ş.’nin çalışanı olmadığı hususu açıkça belirgin olup, meydana gelen olay nedeniyle uygulanması gereken yasal mevzuat 5510 sayılı Kanun'un 21 inci maddesinin 4 üncü fıkrası iken, yazılı şekilde uygulanma imkânı olmayan 506 (10 uncu madde) ve 5510 sayılı Kanun'un 21 inci maddesinin ilk fıkrasının uygulanması ile gerekmediği halde gerçek zarar hesabına ilişkin rapor aldırılması usul ve yasaya aykırı olduğu gibi, davacı Kurum tarafından,

davalılar hakkında 5510 sayılı Kanun'un 21 inci maddesinin 4 üncü fıkrası kapsamında talepte bulunulduğunun dikkate alınması ile anılan düzenleme kapsamında ve davalı tarafların 3. kişi konumunda oldukları dikkate alınarak, ilk peşin sermaye değerinin yarısının kusur karşılıkları ile davacı Kuruma karşı müteselsilen sorumlulukları bulunduğu hususunun gözetilmemesi de isabetsiz olup, bozma nedenidir.

3-Mahkemece ihbar olunan konumunda olarak kabul edilen FGM Güvenlik ve Eğitim Hizmetleri AŞ. hakkında da diğer davalılar gibi karar tesis edilmesi esaslı bir hata olduğu gibi, davalılardan ...’in 16.01.2017 tarihinde vefat etmesine ve mahkemece ... mirasçılarına HMK’nın 124 üncü maddesi hükümlerine husumet yöneltilmesine rağmen ölü kişi hakkında hüküm kurulamaz ilkesine aykırı olarak yazılı şekilde ... hakkında da tahsile dair karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

4-Kabule göre de, taraflar hakkında rücu edilecek tutara/kaybedilen tutara göre nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken, yazılı şekilde maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir." gereğine işaret edilerek söz konusu karar bozulmuştur.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 25.05.2021 tarih, 2020/711 E.,2021/692 K. sayılı kararıyla; davalı ...'in %80, davalı Sentez Sağlık Hiz. A.Ş'nin %10, ihbar olunan FGM Güvenlik ve Eğitim Hizmetleri A.Ş.'nin %10 kusurunun olduğu kabul ile davanın kısmen kabulüne, 38.395,15 TL ilk peşin sermaye değerinin onay tarihinden (12.08.2011) itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsil olunarak davacıya ödenmesine, cenaze ve defin taleplerinin reddine karar verilmiştir.

E. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum ve davalılardan Sentez Sağlık Hizmetleri A.Ş. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 22.11.2022 tarih ve E.2022/317 K.2022/14641 sayılı kararında;

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Eldeki davada, Kurumca, iş kazası sonucu vefat eden sigortalının hak sahiplerine bağlanan gelirler ile yapılan cenaze yardımı ödemelerinden oluşan Kurum zararının dava dilekçesi ile 20.000,00 TL gelir ve 100,00 TL cenaze yardımı olmak üzere 20.100,00 TL'sinin yasal faiziyle davalılar murisi ... ve davalı şirketten tahsilinin talep edildiği, Kurumca sunulan ıslah dilekçesiyle 42.661,39 TL Kurum zararının ise yasal faiziyle davalılar murisi ...'den tahsilinin talep edilmesi karşısında, Mahkemece, davalı şirket yönünden talep aşılarak yazılı şekilde karar verilmesi,

Öte yandan, teselsüle dayanılarak açılan eldeki davada, üçüncü kişi olan davalı muris ... mirasçılarının 5510 sayılı Kanun'un 21/4 üncü maddesi uyarınca vefat eden sigortalının hak sahiplerine bağlanan gelirin yarısının %100 kusur karşılığından sorumlu olduğu gözetilerek bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

F. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı verilen kararı ile.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 22.11.2022 tarih 2022/317 Esas 2022/14641 Karar numaralı ilamında; "üçüncü kişi olan davalı muris ... mirasçılarının 5510 sayılı Kanun'un 21/4 üncü maddesi uyarınca vefat eden sigortalının hak sahiplerine bağlanan gelirin yarısının %100 kusur karşılığından sorumlu olduğu gözetilerek bir karar verilmesi gerektiği," belirtildiğinden ve 5510 sayılı Kanun madde 21/4 e göre üçüncü kişilerin kusuru nedeniyle olay meydana gelmiş ise ancak o zaman üçüncü kişilere rücu edilebileceğinden;

davalı muris ... mirasçılarının 5510 sayılı Kanun'un 21/4 üncü maddesi uyarınca vefat eden sigortalının hak sahiplerine bağlanan gelirin yarısının %100 kusur karşılığından sorumlu olması karşısında diğer davalı üçüncü kişi şirkete yüklenebilecek bir kusur oranı kalmayacağı gerekçesi ile davanın muris ... mirasçıları olan davalılar yönünden kısmen kabulü ile;

a)42.661,27 TL peşin sermaye değerli gelirin tahsis onay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte muris ...'in mirasçıları olan davalılardan Van 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2023/768 Esas 2023/784 Karar numaralı 26.05.2023 karar tarihli mirasçılık belgesindeki payları oranında alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine, karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili; davanın Sentez şirketi yönünden de kabulüne karar verilmesi gerektiğini, kusur oranının hatalı değerlendirildiğini, usul ve yasaya aykırı kararın bozulmasını talep etti.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 16.12.2010 tarihinde meydana gelen iş kazasında vefat eden sigortalının hak sahiplerine bağlanan peşin değerli gelirler ile yapılan cenaze yardımı ödemelerinden oluşan Kurum zararının rücuan istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 Sayılı Kanun) 428 inci, 438 inci maddesinin yedi, sekiz, dukuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 5510 sayılı Kanun 21/1, 21/4 maddesi,

3. Değerlendirme 1-Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere,uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hakim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre temyiz eden taraf vekillerinin aşağıda kalan paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirir. (09.05.1960 tarihli ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulunun 12.07.2006 tarihli, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı kararı).

Mahkemenin, Yargıtayın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. (Prof. Dr. ... KURU, Usuli Müktesep Hak (Usule İlişkin Kazanılmış Hak) Dr. A. Recai Seçkin’e ..., Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları No. 351 Ankara, 1974, sayfa 395 vd.)

Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli

kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK).

3-Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında Mahkemenin; bozma ilamımız içeriğinin, üçüncü kişi olan davalı muris ... mirasçılarının 5510 sayılı Kanun'un 21/4 üncü maddesi uyarınca vefat eden sigortalının hak sahiplerine bağlanan gelirin yarısının %100 kusur karşılığından sorumlu olduğu gözetilerek bir karar verilmesi gerektiği ve 5510 sayılı Kanun madde 21/4 e göre üçüncü kişilerin kusuru nedeniyle olay meydana gelmiş ise ancak o zaman üçüncü kişilere rücu edilebileceğinden; şeklinde olduğu değerlendirilerek;

davalı muris ... mirasçılarının 5510 sayılı Kanun'un 21/4 üncü maddesi uyarınca vefat eden sigortalının hak sahiplerine bağlanan gelirin yarısının %100 kusur karşılığından sorumlu olması karşısında diğer davalı üçüncü kişi şirkete yüklenebilecek bir kusur oranı kalmayacağından davalı Sentez Sağlık Hizmetleri Anonim Şirketi yönünden açılan davanın reddine dair gerekçesi hatalıdır ve bozmayı gerektirir.

Eldeki davada, davalı Sentez Sağlık Hiz. A.Ş ve diğer davalılar yönünden açılan davanın teselsül talepli açılması karşısında.

Kurumca, iş kazası sonucu vefat eden sigortalının hak sahiplerine bağlanan gelirler ile yapılan cenaze yardımı ödemelerinden oluşan Kurum zararının dava dilekçesi ile 20.000,00 TL gelir ve 100,00 TL cenaze yardımı olmak üzere 20.100,00 TL sının yasal faiziyle davalılar murisi ... ve davalı şirketten tahsilinin talep edildiği, Kurumca sunulan ıslah dilekçesiyle 42.661,39 TL Kurum zararının ise yasal faiziyle davalılar murisi ...

Karadenizden tahsilinin talep edilmesi karşısında, Mahkemece, davalı ... mirasçıları yönünden İlk Peşin Sermaye Değerli gelirin yarısının %100'ü 42.661,39 TL'den sorumlu olduklarına dair kararı yerinde olmakla birlikte, davalı şirket Sentez Sağlık Hiz. A.Ş yönünden İlk Peşin Sermaye Değerli Gelire yönelik talebin ıslah miktarı (ilk PSD için 20.000 TL olduğu, ) gözetilerek yazılı şekilde karar verilmesi, gerekirken aksine hüküm kurulması bozma nedenidir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle, Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,