Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/1047 K.2024/2354

Taraflar arasındaki (1) gün sigortalı çalıştığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, davanın kabulüne, davalı ... Mak. Ltd. Şti. yönünden davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının ...

Makine San ve Tic Ltd Şti bünyesinde 01.02.1989 tarihinde çalışmaya başladığını, işveren tarafından müvekkilinin hizmet dökümünde işe başlama tarihinin geç gösterilmesi sebebi ile emeklilik tarihi geciktiğinden emeklilik işlemlerine esas olmak üzere dilekçe ile Ankara SGK’ya başvurduğunu, Kurum tarafından 28.01.2017 tarihli yazı ile "01.02.1989 tarihli işe girişiniz dosyada mevcut ise de 1989/01 dönem bordrolarında isminize rastlanılmamıştır" diye cevap verildiğini, müvekkilinin 01.02.1989-17.03.1990 tarihleri arasındaki çalışması itibariyle sigorta kaydı yapıldığını ancak primlerinin yatırılmadığını, 17.03.1990 tarihinde ...

Granit Seramik Madencilik İnşaat İthalat İhr. San. ve Tic. A.Ş.'de çalışmaya başladığını, müvekkilinin 01.02.1989 tarihinde sigortalı olarak çalışmaya başladığının tespiti halinde 2017 yılının Kasım ayında emekli olmaya hak kazanacağını iddia ederek müvekkilinin ... Makine San. ve Tic. Ltd. Şti bünyesinde 01.02.1989 tarihinde sigortalı olarak ilk defa işe başladığının tespiti ile kurum kayıtlarının bu şekilde düzeltilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, haksız ve yersiz olarak açılan hukuki dayanaktan yosun davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince,"...Tüm dosya kapsamı, toplanan deliller, dinlenen tanık beyanları, konu ile ilgili yasal mevzuat ve konusunda uzman bilirkişiden alınan bilirkişi raporu hep birlikte değerlendirildiğinde. ATO Ticaret Sicil Müdürlüğünce ... Makine San. ve Tic. Ltd.

Şti.'nin 29.02.1988 tarihinde tescil edildiğinin bildirilmiş olması, davacının 126121.04.21 sicil numaralı işyerinde 01.02.1989 tarihinde işe başladığına ilişkin davacı ve şirket yetkilisi kaşe ve imzalı Kurum 27.02.1989 tarih ve 60875 varide sayılı sigortalı işe ilk giriş bildirgesinin olması, davacının sigorta sicil numarasının ilk işe giriş bildirgesinin verildiği tarihe ait serilerden olması ve ilgili sicil numarasının daha sonraki çalışmalarında da kullanılmış olması, davacı tanığı Mehmet Bağcının davacı ile ...

Elit adlı şirkette 1988-1989 yıllarında birlikte çalıştıkları, kendisinin1988 yılının 7.ve 8.aylarında davalıya ait işyerinde kaynakçı ve elektrikçi olarak çalışmaya başladığı, davacının kendisi işe başladıktan sonra işe başladığı ancak davacının işe başlama tarihini aradan çok zaman geçmesi nedeniyle hatırlamadığı şeklindeki beyanı olması hususları hep birlikte dikkate alındığında; davalı ... Makina San. Tic. Ltd.

Şti.'ye yönelik dava takip edilmediğinden açılmamış sayılmasına, SGK'ya yönelik davanın kabulü ile davacının 01.02.1989 tarihinde 1 gün süreyle ... Makina San. Tic. Ltd. Şti.'ye ait işyerinde günlük brüt asgari ücret üzerinden çalıştığının tespitine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. " gerekçesiyle,

1-Davalı ... Makina San. Tic. Ltd. Şti.'ye yönelik dava takip edilmediğinden açılmamış sayılmasına, 2- SGK'ya yönelik davanın kabulü ile Davacının 01.02.1989 tarihinde 1 gün süreyle ... Makina San. Tic. Ltd. Şti.'ye ait işyerinde günlük brüt asgari ücret üzerinden çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde, Yerel Mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğu, Yerel Mahkemece verilen kabul kararının hatalı olduğunu belirterek Mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili, temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı SGK vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 01.02.1989 tarihinde (1) gün süre ile çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2, 9, 79 uncu,108 inci maddesi hükümleridir. Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Yasalar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme 1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

2.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, dava dışı ... Mak. San. Ltd.

Şti. ünvanlı işverenin 126121 sicil no.lu, Sağlık sok.no:13/23 Sıhhiye-Ankara adresli işyerinden davacı adına 01.02.1989 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, Kurum tarafından anılan sicil.no.da bir işyeri olmadığı belirtilerek davalı işverenin başka bir sicii no.lu 193415 sicil no.lu işyerinin işyeri tescil bilgilerinin gönderildiği, bu işyerinin ise büro mahiyetli Sağlık sok.No:13/23, Sıhhiye-Ankara adresinde kurulu, kanun kapsam döneminin ise 01.12.1989-01.12.1989 tarihleri arasında olduğunun bildirildiği,

ayrıca anılan işyerinin 1989/3 ile 1990/1-3. dönem arası bordrolarının da dosyaya gönderildiği,anılan bordroda 1989/3. dönemden bildirimleri olan iki davacı tanığının dinlendiği,tanıkların beyanlarında, davacı ile birlikte ...

Seramik Sanayi A.Ş. ünvanlı işverene ait ...'de bulunan seramik fabrikasında çalıştıklarını beyan etmiş oldukları, dolayısıyla davacının hangi işveren nezdinde, nerede, ne iş yaptığı, kimlerle çalıştığı açıklığa kavuşturulmadan yazılı şekilde eksik incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

3.Tüm bu açıklamalara göre Mahkemece, davacının da beyanı alınmak suretiyle hangi işveren nezdinde, nerede çalıştığı, ne iş yaptığı, kimlerle çalıştığı yöntemince belirlenmeli,bu kapsamda Kurumdan da sorulmak suretiyle ... sicil no.lu işyerinin ... Seramik Sanayi A.Ş.'ye ait olup olmadığı araştırılmalı ...

Seramik Sanayi A.Ş. ile davalı işveren arasında taşeronluk ilişkisi olup olmadığı araştırılarak dava konusu dönemde aralarında yapılmış bir sözleşme olup olmadığı irdelenmeli,işverenin kim olduğu ve işin niteliği açıklığa kavuşturulduktan sonra varsa dava konusu dönem bordroları istenmeli, varsa başkaca bordro tanıkları da dinlenmeli, dava konusu dönemde belirlenen işverenin işyerine komşu iş yerleri ve sigortalı çalışanları emniyet, SGK, vergi dairesi, belediye nezdinde araştırılarak belirlenmeli, bu kişilerin sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanlarına başvurulmalı,

komşu işyerine ulaşılamaması halinde davacının çalışmasını bilebilecek kişiler davacının da beyanı alınarak belirlenmeli, bu kişiler de çalışma kayıtları getirtilerek dinlenmeli, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

4.Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,