Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/10799 K.2025/746

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalıya ait işyerinde 2013 yılının 5. ayında şoför olarak işe başladığını, davacının işveren tarafından 30.04.2018 tarihinde işten çıkartıldığını, davacının çalışmalarının Kuruma eksik bildirildiğini iddia ederek davacının davalı işyerinde 01.05.2013-30.04.2018 tarihine kadar kesintisiz olarak çalışmış olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Dahili davalı Mars Harf... Ltd. Şti. vekili beyan dilekçesinde özetle; davacının 17.12.2015-19.12.2015 tarih aralığında 3 gün süreyle sigortalı olarak çalıştığını, husumet itirazı bulunduklarını, beyan ederek davanın gerek usulden gerekse de esastan reddini talep etmiştir. Diğer davalılar davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamı, dinlenen tanık beyanları ve yapılan yargılama karşısında; davacı ...’ın hizmet akdine bağlı olarak, davalıya ait işyerinde 01.01.2014-26.01.2015 ile 20.04.2015-31.01.2018 tarihleri aralığında (17.12.2015-19.12.2015 tarih aralığında dahili davalı Turap Harfiyat isimli işyerinde çalışması tespit edildiğinden bu dönem dışlanmak suretiyle), dönemin asgari ücreti ile hizmet akdine bağlı olarak çalıştığı hususunun bir kısım bordro tanıkları, komşu işyeri tanık beyanları ve tüm dosya kapsamından sabit olduğu,

davacı tarafından talep edilen 01.05.2013-31.12.2013, 27.01.2015-19.04.2015 ile 01.02.2018-30.04.2018 tarihleri arası talebe ilişkin çalışmalar yönünden ise dosyamızda herhangi bir bilgi, belge ya da tanık beyanı olmadığından davacının bu dönemler için çalışmasını ispat edemediği anlaşılarak, davanın kısmen kabulü ile davacının hizmet akdine bağlı olarak ... sicil numaralı dosyada işlem gören davalı ... Elektrik Malzemeleri Gıda İnşaat Nak. Pet. Ür. San. Tic. Ltd.

Şirketi ünvanlı işyerinde, 01.01.2014 - 26.01.2015 tarihleri arası ve 20.04.2015-31.01.2018 tarihleri arasında, Kuruma bildirilen hizmetleri dışında.

2015/4 ayında 11 gün, 2015/5 ayında 30 gün, 2015/6 ayında 30 gün, 2015/7 ayında 30 gün, 2015/8 ayında 30 gün, 2015/9 ayında 30 gün, 2015/10 ayında 30 gün, 2015/11 ayında 30 gün, 2015/12 ayında 27 gün, 2016/1 ayında 30 gün, 2016/2 ayında 30 gün, 2016/3 ayında 30 gün, 2016/4 ayında 30 gün, 2016/5 ayında 30 gün, 2016/6 ayında 30 gün, 2016/7 ayında 30 gün, 2016/8 ayında 30 gün, 2016/9 ayında 30 gün, 2016/10 ayında 30 gün, 2016/11 ayında 30 gün, 2016/12 ayında 30 gün, 2017/1 ayında 30 gün, 2017/2 ayında 30 gün, 2017/3 ayında 30 gün, 2017/4 ayında 30 gün, 2017/5 ayında 30 gün, 2017/6 ayında 30 gün, 2017/7 ayında 30 gün, 2017/8 ayında 30 gün,

2017/9 ayında 30 gün, 2017/10 ayında 30 gün, 2017/11 ayında 30 gün, 2017/12 ayında 30 gün ve 2018/1 ayında 30 gün olmak üzere toplam 998 gün daha günlük brüt asgari ücret üzerinden çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebinin reddine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda, davacının davalı işyerinden verilen işe giriş bildirgesi, hizmet bildirimleri, kendi adına şirket ortağı ve yöneticisi olduğu dönem; dinlenen tanık beyanları, dava dilekçesinde dayanılan noter ihtarname içerikleri, Emniyet yazı cevabı, davacının kullandığını beyan ettiği araçlara ait trafik ceza ve HGS/PTT kayıtları;

bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde davacının Kuruma bildirilmeyen hizmetlerinin tespitine ilişkin hükümde bir isabetsizlik görülmemiş olup; dava türünün Bağkur sigortalılığının tespiti olarak belirtilmesi mahallinde düzeltilebilir hata olarak görülmüş, bu halde feri müdahil SGK vekilince ileri sürülen tüm istinaf başvuru sebep ve gerekçeleri yerinde olmayıp, incelenen kararın; dava dosyası kapsamında mevcut maddi delillere uygun, yasal ve hukuksal gerekçelere dayandığı,

delillerin takdirinde herhangi bir isabetsizlik ve kamu düzenine aykırı bir halin varlığının tespit edilemediği dikkate alınmak sureti ile yapılan istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b maddesinin (1) numaralı alt bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili; davanın 5 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılmadığı gerekçesiyle özel dava şartı yokluğundan usulden reddine dair karar verilmesi gerekirken İlk Derece Mahkemesince işin esasına girilmesinin isabetsiz olduğunu, bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için 5510 sayılı Kanun'un 4/1. maddesinin (a) alt bendi uyarınca eylemli olarak çalıştığının ispatlanması gerektiğini, davalıya ait işyerinden sigortalılık bildirimi yapılan bordrolu çalışanlar ile komşu işyeri sahipleri ve bunların müstahdemleri davacı tarafın iddiaları kapsamında kamu tanığı sıfatıyla dinlenildiğini,

dinlenen tanıklardan bir kısmının davacıyı tanımadıklarını yahut hatırlamadıklarını beyan ettiğini, bir kısmının ise davacının, talep ettiği dönemde çalıştığına ilişkin net ifadelerde bulunamadığını, dosyadan toplanan deliller kapsamında davacının; iddia ve tespitini talep ettiği dönemde çalıştığına ilişkin iddiası sübut bulmaması karşısında kararın bozulması gerektiğini belirtmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının 01.05.2013-30.04.2018 tarihleri arasında davalı işyerinde çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Öte yandan 506 sayılı Kanun'un 79/10. maddesi hükmüne göre. Kuruma bildirilmeyen hizmetlerin sigortalı hizmet olarak değerlendirilmesine ilişkin davanın, tespiti istenen hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içinde açılması gerekir. Bu yönde, anılan madde hükmünde yer alan hak düşürücü süre; yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalışmaları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar için geçerlidir.

Bir başka anlatımla; sigortalıya ilişkin olarak işe giriş bildirgesi, dönem bordrosu gibi yönetmelikte belirtilen belgelerin Kuruma verilmesi ya da çalışmaların Kurumca tespit edilmesi halinde. Kurumca öğrenilen ve sonrasında kesintisiz biçimde devam eden çalışmalar bakımından hak düşürücü sürenin geçtiğinden söz edilemez.

Ne var ki sigortalının Kuruma bildiriminin işe giriş tarihinden sonra yapılması, bir başka ifade ile sigortalının hizmet süresinin başlangıçtaki bir bölümünün Kuruma bildirilmeyerek sonrasının bildirilmesi ve Kuruma bildirimin yapıldığı tarihten önceki çalışmaların, bildirgelerin verildiği tarihi de kapsar biçimde kesintisiz devam etmiş olması halinde, Kuruma bildirilmeyen çalışma süresi yönünden hak düşürücü sürenin hesaplanmasında; bildirim dışı tutulan sürenin sonu değil, kesintisiz olarak geçen çalışmaların sona erdiği yılın sonu başlangıç alınmalıdır.

İnceleme konusu eldeki davada davacı, 01.05.2013-30.04.2018 tarihleri arasında davalı işveren nezdinde geçen çalışmalarının tespitini istemiştir. Dosya içinde yer alan davacının hizmet döküm cetveli incelendiğinde; davalıya ait ... sicil numaralı işyerinden 01.01.2014-26.01.2015 tarihleri arasında, dava dışı 1159184 sicil numaralı Turap Hafriyat adli işyerinden 17.12.2015 -19.12.2015 tarihleri arasında bildirimleri olduğu, aynı zamanda 01.01.2001 - 31.08.2014 tarihleri arasında da vergi kaydı bulunduğu anlaşılmıştır.

Mahkemece, hükme esas alınan bilirkişi raporu da değerlendirilmek suretiyle davanın kısmen kabulüne dair hüküm tesis edilmiş ise de Mahkeme hükmü eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

Bu doğrultuda Mahkemece öncelikle, nizalı dönem içerisinde davacının şoför olarak çalıştığını iddia ettiğinden davacı adına düzenlenmiş trafik ceza tutanakları ile ilgili araçlara ait trafik kayıtları ve davacının çalıştığını iddia ettiği davalı şirkete ait araçların uyuşmazlık dönemini kapsar şekilde trafik kayıtları ilgili idari birimden celp edilmeli, ayrıca davacının talep tarihleri içerinde vergi kaydı bulunduğundan Bağ-Kur sicil dosyası da istenerek çalışma olup olmadığı hususu netleştirilmeli ve varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

Yukarıda belirtilen eksikliklerin giderilmeksizin eksik araştırma ve hatalı değerlendirme sonucu karar verilmesi yerinde olmadığından hüküm bozulmalıdır.

VI.KARAR