Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/11011 K.2025/16544

Taraflar arasında Mahkemede görülen iş kazasından kaynaklı maddi ve manevi tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davalı ... Şirketi yönünden davanın reddine, diğer davalılar yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı ... Ambalaj ve Matbaacılık San. Tic. Ltd. Şti. tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili özetle; müvekkillerinin murisi sigortalının iş kazası nedeniyle vefat ettiği, kazanın davalıların kusurlarından kaynaklandığından bahisle anne ... için 21.339,36 TL maddi, 10.000,00 TL manevi, baba ... için 20.309,09 TL maddi, 10.000,00 TL manevi, kardeşler ..., ..., ..., ... ve ... için 10.000,00’er TL manevi, davacı kardeş ... için kardeşi olan sigortalının ölümünden dolayı 10.000,00 TL manevi, aynı kazada kendisi de yaralanmış olduğundan bahisle ayrıca 5.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar özetle; davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuşlardır.

III. MAHKEMESİ KARARI

Mahkemenin 05.12.2013 tarihli kararıyla davanın reddine karar verilmiştir.

IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Mahkemenin 05.12.2013 tarihli ilk kararına karşı davacılar vekili tarafından temyiz yoluna başvurulması üzerine Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 10.12.2018 tarih, 2017/1264 Esas, 2018/9092 Karar sayılı kararıyla davalı ... Şirketinin işçisi olan ihbar olunan ... tarafından sevk ve idare edilen aracın davalı ...

Şirketine gitmek üzere seyir halindeyken kaza yapması nedeniyle, araç içerisinde yolcu olarak bulunan davacılar murisi ...'in ölümü ve davacı ...'in yaralanmasından kaynaklanan zararlardan, kendi kusurları bulunmasa bile, ihbar olunan ...'in %100 kusurundan dolayı, davalı ... şirketinin adam çalıştıran, davalı ... şirketinin ise ...

Şirketi ile arasındaki organik bağdan dolayı yine adam çalıştıran olarak sorumlu tutulmaları gerektiği gözden kaçırılarak bu iki şirket açısından davanın reddine karar verilmesinin isabetsiz olduğu gerekçesi ile bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak verilen temyiz incelemesine konu 22.03.2022 tarihli kararla davalı ... İnşaat Tic. ve San. Ltd. Şti. yönünden davanın reddine, diğer davalılar yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ SEBEPLERİ

Davalı ... Şirketi vekili temyiz dilekçesinde özetle, Mahkeme kararının hatalı olduğu, müvekkili hakkındaki davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

VI. DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE

Uyuşmazlık, iş kazası nedeniyle vefat eden sigortalının hak sahiplerinin destekten yoksun kalma ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

Dosya kapsamından, tazminatlardan sorumlu tutulan davalı ... Oluklu Mukavva şirketinin Mahkeme kararından önce ticaret sicilinden terkin edildiği yine davacı baba ...'ın Mahkeme kararından yaklaşık 1 ay önce vefat ettiği, müteveffa davacı baba ...’ın ... isimli mirasçısı dışındaki tüm mirasçıları davada asil sıfatıyla kendilerinin de taraf olduğu anlaşılmaktadır.

Dava ehliyeti, kişinin bizzat veya vekili aracılığıyla bir davayı davacı veya davalı olarak takip etme ve usuli işlemleri yapabilme ehliyetidir. Dava ehliyeti, medeni hakları kullanma ehliyetinin usul hukukunda büründüğü şekildir; dolayısıyla, medeni hakları kullanma ehliyetine (fiil ehliyetine) sahip gerçek ve tüzel kişiler dava ehliyetine de sahiptirler.

Taraf sıfatına gelince; bir hakkı dava etme yetkisi (dava hakkı) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bir hakkın sahibinin kim olduğu, dolayısıyla o hakkı dava etme yetkisinin kime ait olduğu, (o davada davacı sıfatının kime ait olacağı) tamamen maddi hukuk kurallarına göre belirlenir. Ancak, bir davanın davacısının o dava yönünden davacı sıfatına sahip bulunmadığının belirlenmesi halinde, mahkeme dava konusu hakkın mevcut olup olmadığını inceleyemeyeceği ve sıfat yokluğundan davanın reddine karar vermek zorunda olduğu için, taraf sıfatı usul hukukunun da düzenleme alanındadır.

Eş söyleyişle, sıfat, dava konusu sübjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir (Baki Kuru-Ramazan Arslan-Ejder Yılmaz, Medeni Usul Hukuku, 7. baskı, Ankara 1995, s. 231). Bu nedenle, davanın tarafları, taraf ehliyetine sahip olmalıdır. Yani, bir davada taraf olabilmek için, ya, hakiki şahıs; ya da, hükmi şahıs olmak gerekir. Zira, taraf ehliyeti, medeni hukukun haklardan istifade ehliyetine tekabül eder (Saim Üstündağ, Medeni Yargılama Hukuku, C. I-II, 7. Baskı, İstanbul 2000, s.288).

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 06.06.2007 tarih, 2007/10-358 Esas, 2007/337 Karar sayılı kararında da benimsendiği üzere; ticari şirketin tüzel kişiliği ticaret sicilinden silinmesi (terkini) ile sona erer. Tüzel kişiliğin sona ermesi için tasfiye işlemlerinin eksiksiz yapılmış olması gerekir. Şayet tasfiye işlemleri gerektiği gibi tamamlanmamış ve tasfiyesi gereken hususlar eksik bırakılmış ise, tüzel kişilik ticaret sicilinden silinse bile şirketin tüzel kişiliğinin sona erdiğinin kabulü olanaksızdır. Bu durumda, tüzel kişiliğin yeniden ihyasına gidilerek taraf teşkili sağlanmak suretiyle yargılamanın devamının sağlanması gerekir.

Somut olayda, tüzel kişiliği sona ermiş davalı ... Oluklu Mukavva San. ve Tic. A.Ş. Hakkında karar verilmiş olması hatalı olduğu gibi davacı baba ...'ın eldeki davada taraf olmayan mirasçıları tespit edilip davaya dahil edilmeden sonuca gidilmiş olması da isabetsizdir.

Mahkemece yapılacak iş;

Davacı tarafa davalı ... Oluklu Mukavva San. ve Tic. A.Ş.'yi eldeki dava nedeniyle ihya etmesi için önel vermek, ihya davası açıldığı takdirde bu davanın sonucunu beklemek, tüzel kişiliğin yeniden ihyası halinde, taraf teşkili sağlandıktan sonra,

Yine aşamalarda vefat eden davacı baba ...'ın eldeki dava dosyasında taraf olmayan diğer mirasçılarının da davaya dahil edilmesi suretiyle yine taraf teşkili sağlandıktan sonra hüküm kurulmasından ibarettir.

VI. KARAR