Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/12681 K.2025/1940

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı ...'ın ... Lokman Hekim Baharat Şifalı Bitkiler unvanı ile.... Cad.

İncirli .../Ankara adresinde faaliyette bulunduğu işyerinde 10.09.2018 tarihinde fiilen çalışmaya başladığını, sigorta tescili yapılacağı söylendiği halde hiç yapılmadığını, davacının CİMER vasıtası ile başvuruda bulunduğunu, davacının, davalı işveren nezdindeki hizmetini haftada 6 gün, resmi tatil ve dini bayramlarda aralıksız ve kesintisiz olarak sürdürdüğünü, başlangıçta aylık 1.800.-TL aylık ücret ile çalışmaya başladığını, müteakip yıllarda aylık ücretinin 2.000 TL ve 2.200 TL yapıldığını, davacının asgari ücretin altında çalıştırıldığını belirterek,

davacının davalı işveren nezdinde sigorta tescili yapılmaksızın fiilen 10.09.2018 tarihinden 16.07.2021 tarihine kadar hizmetinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının iddia edildiği gibi çalışması olmadığını, davacının boşanmış olup önceki borçlarından dolayı ev adresinin bilinmesini istemediğinden müvekkilinin dükkan adresini kullandığını, adına gelen kargolar için bu adresi verdiğini, adına gelen kargoları almaya gelen davacının bazen çay kahve içtiğini, davacının, müvekkilinin iş yeri ile münasebetinin bundan ibaret olduğunu, müvekkilinin iş yerine iki kez farklı tarihlerde SGK denetimi yapıldığını, yapılan denetlemelerde herhangi bir çalışanın bulunmadığının kamu görevlilerince de tespit edildiğini,

davacının başvurularından sonuç alamama iddialarının gerçek dışı olduğunun SGK tarafından da tespit edilmiş olmasından kaynaklandığını, davacının müvekkili hakkında haksız iddialarda bulunduğunu belirterek, davanın usul ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "1-Davanın kabulüne, davacının davalı işveren nezdinde 10.09.2018 tarihi ile 16.07.2021 tarihleri arasında dönemin asgari ücreti üzerinden ve hizmet akdine tabi olarak çalıştığının tespitine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Fer'i müdahil Kurum vekili, davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. 2.Davalı vekili, davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir. 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3.Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

4.İnceleme konusu eldeki davada, davacının 04.12.2019-20.04.2021 tarihleri arasında davalı işveren nezdinde geçen çalışmalarının Kurum'a bildirildiği, davacının bu tarihlerin öncesi ile sonrası dönemlerdeki sigortalılık sürelerinin eksik bildirildiği iddiası ile davalı işveren yanında 10.09.2018- 16.07.2021 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı çalıştığının tespitini talep ettiği, Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş ise de verilen hükmün eksik araştırmaya dayalı olduğu anlaşılmaktadır.

5. Somut olayda, Mahkemece, dinlenilen tanıklara davacının hangi tarihte işe başladığı hususunun maddi olaylarla desteklenir şekilde sorularak beyanlarının alınması, davacının kurumdaki iş yeri sicil dosyası ve işe giriş bildirgesi celbedilip işe giriş bildirgesinin imzalı olup olmadığının incelenmesi, Vergi Dairesinden vergi yoklama fişleri celbedilip davacının hangi tarihte işe başladığı açıklığa kavuşturularak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken belirtilen hususlar araştırılmaksızın eksik inceleme ile karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR