Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/13738 K.2025/11646

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalılardan .... Limited Şirketi'nin yapımını üstlendiği, diğer davalı .... Yapı Kooperatifine ait iş yerinde 28.01.2008 - 15.04.2010 tarihleri arasında 27.12.2008 - 26.02.20 09... .12.2009 - 26.01.2010 tarihleri arasındaki süreler hariç olmak üzere hizmet akdine dayalı olarak çalıştığını, davalı işverenliğinin davacının işe giriş çıkış tarihlerini davalı SGK'ya yanlış ve eksik bildirdiğini, oysa davacının hizmet bildirimi yapılmayan dönemlerde de .... Konut Şirketine ait inşaatlarda çalıştığını belirterek davacının dava konusu çalışmasının tespitine, bildirim yapılmayan dönemlere ilişkin sigorta primlerinin davalılar tarafından yatırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1- Davalı Kooperatif vekili cevap dilekçesinde; davacının müvekkili kooperatifte çalışmadığını, kooperatifin inşaatı alt müteahhitler aracılığıyla yaptırdığını, diğer davalı ..-Ankara’nın eski çalışanı ... isimli şahsın kooperatiften sürekli iş talebinde bulunduğunu, ancak ...Ankara çalışanı olduğu için bu hususun ilgili firmaya bildirildiğini, ancak buna rağmen şahsın ...Ankara şirketini devre dışı bırakıp tüm işleri kendisine almaya çalıştığını, kendisine iş verilmemesi üzerine bu şahsın etrafındaki akraba, eş,

dost hemşeri vb. 50-60 kişiden oluşan bir grup ile beraber ...Ankara şirketinde 22 ay boyunca çalışmış gibi hem ...Ankara şirketine hem de kooperatife karşı dava ikame ettiğini, ...Ankara isimli alt taşeron şirketin müvekkili kooperatife yaptığı sözleşme konusu işlerin tutarı gözetildiğinde kooperatifte 22 ay boyunca her ay 58 kişi çalıştırmasının akıl ve mantık kurallarıyla bağdaşmadığını, müvekkili kooperatifin ana müteahhidinin dava dışı ...

Şirketi olduğunu dolayısıyla ...Ankara firmasının yaptığı iş gözetildiğinde 53 kişinin çalışmasının mümkün olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

2- Davalı ..... Limited Şirketi vekili cevap dilekçesinde; dava dilekçesinde ileri sürülen iddiaları kabul etmediklerini müvekkili şirketin ...’in taşeronu olduğunu ve sözleşme kapsamı tutarının 1.150.000,00 TL olduğunu, sözleşme kapsamı ve sözleşme tutarı gözetildiğinde kooperatif inşaatında 22 ay boyunca 58 kişinin çalışmasının mümkün bulunmadığını beyanla davanın reddini istemiştir.

3- Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; .... sicil sayılı davalı ... Şirketi’nin 18.01.1994 tarihinde kanun kapsamına alındığını, müvekkili Kurum kayıtlarında davacı adına hizmet akdine bağlı olarak çalışmalarından dolayı söz konusu işyeri dosyasında herhangi bir şikayet dilekçesi ve konuyla ilgili müfettiş raporu/kontrol memuru tutanağı bulunmadığını, bu tür hizmet tespiti davalarının kamu düzenine ilişkin olması nedeniyle fiili çalışma olgusunun Yargıtayın belirlediği kıstaslar çerçevesinde kesin delillerle ispat edilmesi gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ... hakkındaki davanın reddine, diğer davalılar hakkındaki davanın kısmen kabulü ile davacı davalı ...-. Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. işverenliği emrinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen 10.11.20 08... .12.2008 tarihleri arasında asgari ücretle çalıştığı 47 günlük hizmetinin tespitine, fazlaya ilişkin istemlerin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; Mahkemece maddi ve hukuki esaslar gözetilmeden eksik araştırma ve inceleme sonucu karar verildiğini, kurumca yapılan işlemin mevzuata uygun olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının 28.01.20 08... .04.2010 tarihleri arasında davalı işyerinde geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir.

1.Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re'sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

2. Eldeki dava dosyası incelendiğinde, Mahkemece davacının talebinin kısmen kabulüne karar verilmiş ise de, dosyada yer alan bilgi ve belgeler karar vermeye elverişli görünmemektedir. Bu bakımdan, öncelikle davacının talebi somutlaştırılmalı, iddiasına konu işverenler nezdinde nerede çalıştığı, tam olarak ne iş yaptığı, kimlerle çalıştığı, başka işverenler nezdinde çalışıp çalışmadığı ayrıntılı olarak açıklatılmalıdır.

Bunun yanında, davalı şirket ile diğer davalı kooperatif arasında yapılması hususunda anlaştıkları işin kapsamı, kapasitesi, miktarı net olarak ortaya konulmalı, bu kapsamda davalı işveren tarafından anlaşılan işin yapılması için kuruma asgari kaç işçinin bildirildiği ve ne kadar süre ile bildirildiği belirlenmeli, daha sonra teknik bilirkişi marifetiyle de davalılar arasında imzalanan sözleşme kapsamında yapılması gereken her bir iş için kaç işçinin, ne kadar süre ile çalışması gerektiği tespit edilip, bildirilmeyen eksik işçilik bulunup bulunmadığı ortaya konulmalıdır.

Bildirilmeyen eksik işçilik bulunması halinde, Ankara İş Mahkemelerinde seri halde açılan davaların sayısı belirlenip, somut olarak davacının bildirilmeyen çalışmasının bulunup bulunmadığı araştırılmalı, çalışmayı bilebilecek tanıklar ile diğer taşeron işverenler nezdinde çalışan bordrolu tanıkların beyanları alınmalı, beyanlar arasında çelişki oluşması halinde çelişki giderilmek suretiyle gerekli tüm araştırma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip, deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, davacının çalışması ve çalıştığı iddia edilen süreler tereddütsüz belirlenerek,

varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

3. Diğer taraftan, taraflar arasındaki işverenlik ilişkisi irdelenmeden, hangi işverenin asıl işveren olarak primlerden sorumlu olduğu davacının hangi işveren nezdinde çalıştığı belirlenmeksizin hüküm kurulması yerinde görülmemiştir. 4. Kabule göre de davacının uyuşmazlık konusu dönemde 27.12.2008 - 26.02.20 09... .12.2009 - 26.01.2010 tarihleri arasındaki kış dönemi süreleri hariç olmak üzere çalıştığını belirterek eksik sürelerin tespitini talep etmesine karşın, mahkemece davacının talebini aşacak şekilde kış döneminde de çalıştığının tespitine dair hüküm kurulması hatalı olmuştur.

VI.KARAR