Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/13994 K.2025/2757

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne dair karar verilmiştir. Kararın, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, başvuruların esastan reddine dair karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili özetle; müvekkilinin davalı belediyede 03.1997 ile 03.2003 yılları arasında kesintisiz ve aralıksız olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili, davalı aleyhine açılan davanın esas ve usul yönünden yasa ve hukuka aykırı olduğunu, 5 yıllık hak düşürücü sürenin geçtiğini, beyan ederek, davanın reddini talep etmiştir.

Fer'i Müdahil Kurum vekili; hak düşürücü süre yönünden davanın reddi gerektiğini, prim ödemesi yükümlülüğünün davalı işverende olduğunu, davacının çalışmaları bakımından Kurum kayıtlarının esas olduğunu, iddianın Kurum kayıtlarına eş değerde belgelerle kanıtlaması gerektiğinden davacının çalışma iddialarını salt tanık anlatımlarına dayalı olarak kanıtlamasına muvafakatlarının olmadığını, iş yerinin 506 sayılı Kanun kapsamına girip girmediğinin araştırılması gerektiğini beyan ederek, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, davacının açmış olduğu hizmet tespiti davasının kabulü ile... sicil numarasında kayıtlı .... T.C. kimlik numaralı ...'nın, ... iş yeri sicil numaralı kapatılan .... Belediye Başkanlığı nezdinde (... Belediye Başkanlığına izafeten) işe başlangıç tarihi 15.12.1997 olmak üzere 1998 yılında 108 gün, 1999 yılında 112 gün, 2000 yılında 28 gün, 2001 yılında 34 gün, 2002 yılında 25 gün, 2003 yılında 3 gün olmak üzere 01.01.1998-30.04.2003 tarihleri arasında bildirilen çalışmaları dışında 310 gün daha davalı ...'ye ait (devredilen .... Belediye Başkanlığı nezdinde) işyerinde hizmet döküm cetvelinde yazılı olan ücret karşılığında hizmet akdine bağlı olarak çalıştığının tespitine, bu hizmetlerin diğer hizmetleri ile birleştirilmesine, dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tarafların istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının kuruma bildirilenden fazla çalışması olmadığını beyan etmiştir. 2.Fer'i Müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının kuruma bildirilenden fazla çalışması olmadığını, tanık beyanlarına itibar edilemeyeceğini beyan etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Dava, 506 sayılı Kanunun 79/10. (5510 sayılı Kanun’un m. 86/9.) maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

Somut olay bakımından davacının çalışmalarının bir kısmının geçtiğini ileri sürdüğü iş yeri belediye olup bir kamu kuruluşudur. Kamu kuruluşu olan davalı iş yerinde geçen çalışmaların resmî kayıtlara dayanılması ve ücretlerin yazılı belge ile ödenmesi esastır.

Davacının, kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenle bildirim dışı kaldığı gereğince ve yeterince araştırma konusu yapılmamıştır. Davacının Kamu Kurumu olan belediye bünyesinde ücretsiz çalışması hayatın olağan akışına aykırı olup, Kamu Kuruluşundaki çalışmaların resmî kayıtlara geçirilmesi ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılması asıl olduğuna göre tanık sözlerine dayalı olarak çalışmanın kanıtlandığının kabul edilmesi doğru değildir.

Eldeki davada, davacının dönemler halinde çalıştığı, davacının ne iş yaptığı araştırılmadığı gibi, Kamu Kurumu Belediyedeki vizeler dışında çalışmalarını neye dayandığı, ücretlerinin ne şekilde ödendiğine ilişkin resmi belgelerinin getirtilmediği anlaşılmakla, yapılacak iş, davalı Belediyenin muhasebecisi, müdürleri dinlenerek davacının ücretini nasıl aldığını belirlemek, davacıdan ücret ödendiğini kanıtlayan belge olup olmadığını sormak, varsa Mahkemeye sunması için süre vermek, kamu kuruluşlarında geçen çalışmanın yazılı belge ile kanıtlanması asıl olduğundan ancak ücretin başkaca şekilde ödendiğini fiili ve somut olarak tespit etmek suretiyle gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

VI.KARAR