Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/15789 K.2025/17499

İlk Derece Mahkemesi kararı, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 01.03.1995 - 01.03.2011 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kur sigortalısı ve 01.03.2011 - 01.03.2015 tarihleri arasında Esnaf Bağ-Kur sigortalısı olduğu, 2001 yılından sonra basamak intibak sonucunda Esnaf Bağ-Kur'a yüksek primleri ödediği, 01.03.2015 tarihinde tahsis talebinde bulunduğu, ancak 536 TL den daha az maaş bağlanarak emekli edildiği, emsali sigortalıların daha yüksek maaş aldıkları davacının hesap ekstresi incelendiğinde esnaf son basamağının 1. olduğunun görüldüğü, Kurumca basamağın yanlış tespit edildiği,

en son 21.01.2015 tarihinde hizmet süresinin değişmesi gerekçe gösterilerek basamak fark borcu ve prim borcu adı altında tekrar tahakkuk ettirilen miktarın ödediği, basamak intibakın zorunlu olduğu, Kurum tarafından re'sen yapılması gerektiği iddiasıyla davacının aylık başlangıç tarihindeki net aylığının ek ödeme eklendikten sonra olması gereken gerçek basamağın tespiti ile alması gereken yaşlılık aylığı tespitine ve davacıya eksik ödenen maaşların yasal faizi ile birlikte ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davadan önce Kuruma müracaat gerektiği, Kurum işlemlerinin mevzuata uygun olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEMESİ İLK KARARI

İlk Derece Mahkemesi tarafından 08.04.2021 tarihli ve 2019/369 Esas, 2021/123 Karar sayılı kararla davanın kabulü ile davacının 2926 sayılı Kanun kapsamında sigortalılık basamaklarının tescilden 30.04.2005'e kadar 1. basamak, 01.05.2005'de 2. basamak, 10.05.2006'da 3. basamak, 01.05.2007'de 4. basamak, 01.05.2008'de 5 basamak kabul edilerek, davacıya belirlenen basamaklara esas 175.772.895 TL ağırlıklı ortalamaya göre 01.02.2019 tarihinden itibaren aylık bağlanması, buna göre davacıya 2017 Aralık aylığı ek ödeme hariç 928,39 TL esas alınarak ve sonraki yasal zamlar uygulanarak belirlenecek aylığın ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 08.04.2021 tarihli ve 2019/369 Esas, 2021/123 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Konya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin 21.09.2022 tarihli ve 2021/1992 Esas, 2022/1132 Karar sayılı kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1. Bölge Adliye Mahkemesinin 21.09.2022 tarihli ve 2021/1992 Esas, 2022/1132 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuş ve Dairemizce 14.11.2023 tarihli ve 2022/12664 Esas, 2023/11237 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Bölge Adliye Mahkemesi kararı ortadan kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur:

"...1.Eldeki davada, 2006 yılında tescil edilen 2926 sayılı Kanun kapsamında sigortalılığı nedeniyle 01.04.1995-28.02.2011 arasında kalan dönemdeki sigortalılığı ile 01.03.2011-03.02.2015 tarihleri arasında kalan dönemdeki 5510 sayılı Kanun'un 4-1-b bendi kapsamında sigortalılığının birleştirilmesi ile 12.02.2015 tarihli tahsis talebine dayalı olarak 01.03.2015 tarihinden itibaren davacıya aylık bağlandığı anlaşılmakta olup aylığın miktarına itiraz edildiği anlaşılmaktadır.

2.Uyuşmazlık, davacının, 5510 sayılı Kanun'un 4-1-b bendi kapsamında sigortalılığının öncesinde gerçekleşen 2926 sayılı Kanuna tabi sigortalılık sürelerinin ve basamaklarının, davacıya bağlanan aylığında nazara alınıp alınmayacağı noktasında toplanmaktadır.

3.5458 sayılı Kanun'un 14 üncü maddesi ile 1479 sayılı Kanuna eklenen ve 01.04.2006 tarihinde yürürlüğe giren Geçici 27 nci madde hükmünde, 1479 sayılı Kanuna göre kayıt ve tescilleri yapılan sigortalıların 31.12.2007 tarihine kadar sigortalılık hak ve yükümlülüklerinin tespitine ilişkin her türlü bilgi ve belgeleri Kuruma ibraz etmek zorunda oldukları, bu tarihten sonra bilgi ve belge ibraz edenlerin hizmet süreleri saklı kalmak kaydıyla, ibraz ettikleri bilgi ve belgelerin basamak tespiti ve geriye dönük prim hesabında dikkate alınmayacağı,

anılan tarihe kadar söz konusu bilgi ve belgeleri Kuruma ibraz etmeyen sigortalıların Kurumda mevcut bilgi ve belgelere göre basamak tespitinin yapılarak ve geriye dönük prim borçlarının hesaplanacağı belirtilmiş, 5724 sayılı Kanun'un 28 nci maddesi ile bu maddedeki başvuru süresi 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihine kadar uzatılmıştır.

Geçici 27 nci madde hükmünü göz önüne aldığımızda, 01.10.2008 tarihine kadar sigortalılar tarafından belgelerin ibraz edilmemesi halinde, geçmişteki farklı sosyal güvenlik kurumlarına tabi sigortalılık sürelerinin basamak tespiti ve geriye dönük prim hesabında dikkate alınmayacağı sonucuna varılmaktadır.

Anılan maddede, “bilgi ve belgeleri Kuruma ibraz etmeyen sigortalıların Kurumda mevcut bilgi ve belgelere göre basamak tespiti yapılır ve geriye dönük prim borçları hesaplanır.” hükmüne yer verilmiş ise de,

farklı sosyal güvenlik kurumlarının Geçici 27 nci maddenin yürürlüğünden sonra 20.05.2006 tarihinde yürürlüğe giren 5502 sayılı Kanun ile birleştirilmiş olması ve bu hali ile Geçici 27 nci madde metninde geçen “Kurum” tabirinden 14 79... sayılı Kanuna tabi sigortalıları kapsayan Bağ-Kur’un anlaşılmasının gerektiği açık olup bu halde aynı Kurum bünyesinde bulunan 29 26... sayılı Kanuna tabi sigortalıların sigortalılık sürelerinin basamak intibakında değerlendirilmesi gerekmekte, farklı sosyal güvenlik kurumuna tabi sigortalılık sürelerinin (506, 5434,

2925 sayılı Kanunlar) ise geçici 27 nci maddenin yürürlük tarihi olan 01.04.2006 tarihine kadar Bağ-Kur kayıtlarına geçmiş olması yada anılan maddede öngörülen son başvuru tarihi olan 01.10.2008 tarihine kadar sigortalı tarafından Kuruma bildirilmiş olması halinde basamak intibakında değerlendirilmesi gerekmektedir.

4.Burada intibakı sınırlandıran 5510 sayılı Kanun'un Ek 8 nci maddesi hükmünü de göz önünde bulundurmak gerekir.

6385 sayılı Kanun'un 11 inci maddesi ile 5510 sayılı Kanuna eklenen ve 01.09.2013 tarihinde yürürlüğe giren, '1479 sayılı Kanun ve mülga 2926 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalıların basamak tespiti' başlığını taşıyan Ek 8 inci maddede '1479 sayılı Kanun ve mülga 2926 sayılı Kanun kapsamında 01.10.2008 tarihinden önce Kuruma kayıt ve tescili yapılan sigortalılardan, sigortalılık başlangıç veya bitiş tarihi değişenlerin daha önceden tespit edilmiş gelir basamakları ve bu basamakların yükselme tarihleri değiştirilmez.

Bu sigortalılardan, tescil tarihi daha eski bir tarihe alınanların eski tescil tarihi ile yeni tescil tarihi arasındaki sigortalılık sürelerine ilişkin gelir basamağı, ilk defa tescil edildiği tarih itibarıyla seçtiği veya intibak ettirildiği basamak olarak kabul edilir.

Bu sigortalıların diğer sosyal güvenlik kanunları kapsamında geçen hizmet süreleri basamak tespitinde dikkate alınmaz.' hükmü öngörülmüş olup anılan hükmün gerekçesinden de anlaşıldığı üzere intibak sonucu oluşan prim borcu nedeni ile af, tecil, taksitlendirme ve yapılandırma uygulamalarından yararlanan sigortalıların mağdur olmalarını engelleme amacı ile getirilmiştir.

5.Yukarıda zikredilen her iki Kanun maddesi birlikte değerlendirildiğinde ise 01.10.2008 tarihi sonrasında kesinleşen mahkeme kararı ve benzeri sebeplerle Kurum kayıtlarına geçen anılan tarih öncesi ve farklı kurum bünyesinde geçen sigortalılık sürelerinin basamak tespitinde nazara alınamayacağı sonucuna varılmaktadır. 6.Hal böyle olunca 5510 sayılı Kanun'un Ek 8 inci maddesinin yürürlük tarihi ve anılan yasal düzenlemeler çerçevesinde, Kurumca, farklı sosyal güvenlik kanunlarına tabi sigortalılık süreleri intibak ettirilerek tescil basamağının belirlenmesi ve buna dayalı olarak basamak farkından doğan prim borcu tahakkuku işleminin yapılması gerekir.

7. Eldeki davada ise davacı bakımından geçmişteki sigortalılık süresinin de yukarıdaki açıklamalar ve her iki sigortalılığın da davalı Kurum bünyesinde olduğu hususu ile 5510 sayılı Kanun'un ek 8 inci maddesinin burada uygulanma kabiliyetinin bulunmadığı, buna göre 2926 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılığın aylığında dikkate alınması gerekliliği ile, 01.03.2011 tarihi itibari ile yeniden sigortalılığın başlatıldığı aşamada, 2926 sayılı Kanun kapsamında en son bulunduğu 4 üncü basamak göz önüne alınarak, karşılığı prime esas kazancının belirlenmesi ile ödemesi gereken prim borcunun kurumdan sorularak tespit edilmesi,

devamında ise 2011-2015 tarihleri arasında kalan dönem bakımından, davacıdan bu belirlemeye göre alınması gereken yapılandırma ve fark prim borcu, yine davalı Kurumdan sorulmak suretiyle tespit edilmesi ve gecikme zammı olmaksızın, bu tutar davacıya ödettirildikten sonra ödemeyi takip eden aybaşından itibaren aylığının yükseltilmesi sağlanmalı ve buna göre bir karar verilmelidir..."

2.İlk Derece Mahkemesi tarafından bozma ilamına uyularak yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının 2926 sayılı Kanun kapsamında sigortalılık basamaklarının tescilden 30.04.2005'e kadar 1. basamak, 01.05.2005'de 2. basamak, 10.05.2006'da 3. basamak, 01.05.2007'de 4. basamak, 01.05.2008'de 5 basamak kabul edilerek, davacıya belirlenen basamaklara esas 175.772.895 TL ağırlıklı ortalamaya göre 01.02.2019 tarihinden itibaren aylık bağlanmasına, buna göre davacıya 2017 Aralık aylığı ek ödeme hariç 928,39 TL esas alınarak ve sonraki yasal zamlar uygulanarak belirlenecek aylığın ödenmesi gerektiğinin ve 01.12.2017 - 31.01.2019 arası fark ödemesi olamayacağının tespitine

karar verilmiştir.

VI.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; basamak prim farkı tahsili ile ödemeden hesap yapılmasının yerinde olmadığı iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur. 2.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava tarihi itibariyle iptali gereken Kurum işlemi bulunmadığı, raporun yetersiz olduğu, davanın kısmen kabul edildiğinin kabul edilesi gerektiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, yaşlılık aylığı tutarı yeniden hesaplanarak fark aylıkların tahsiline ilişkindir. 1.Temyiz olunan nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2.Temyizen incelenen kararın, bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR