Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/15840 K.2025/2349

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... No.lu .... Minibüs Otob. Mot. Taşıyıcılar Kooperatifi, davalı Kurum ve davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının minibüs kahyası olarak 28.11.2001-13.01.2012 tarihleri arasında davalılar nezdinde kesintisiz çalıştığını, ancak sigorta bildiriminin yapılmadığını belirterek, davacının, davalılar nezdinde 28.11.2001-13.01.2012 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde; davalıların Gebze-Eskihisar hattında minübüs çalıştırdıklarını, davacı ile aralarında bir hizmet ilişkisinin bulunmadığını, davacının Minibüsçüler Odasında kaydının bulunmadığını, dava dilekçesi ekinde sunulan taahhütnamedeki imzaların davalılara ait olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir. Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacı iddiasının Kurum kayıtlarına eşdeğer belgelerle ispatlanması gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile

Davacının 28.11.2001 - 09.08.2005 tarihleri arasında davalı minibüs işletmecileri ...., ..., ..., ... (2004/1 döneminden itibaren sorumlu olmak kaydı ile), ..., ..., ..., ..., ..., ... nezdinde, işverenler açısından müşterek ve müteselsil sorumluluk kaydı ile kesintisiz şekilde hizmet akdi ile aşağıda belirtilen dönem, brüt prime esas kazanç miktarı ve prim gün sayısı ile çalıştığının tespitine,

Davacının 09.08.2005 - 13.01.2012 tarihleri arasında dahili davalı .... No.lu ... Minibüsçüler Otobüsçüler Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi nezdinde kesintisiz şekilde, hizmet akdi ile aşağıda belirtilen dönem, brüt prime esas kazanç miktarı ve prim gün sayısı ile çalıştığının tespitine, karar verilmiştir. (Dönemler ayrı ayrı belirlenmek suretiyle)

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı .... No.lu ... Minibüs Otob. Mot. Taşıyıcılar Kooperatifi, davalı Kurum ve davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...., ..., ..., Vahyettin İnalkoç vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davalı .... No.lu ... Minibüs Otob. Mot. Taşıyıcılar Kooperatifi vekili;

a.Dava dilekçesinin Kooperatife tebliğ edilmediğini ve savunma haklarının sınırlandırıldığını,

b.Kooperatifin kuruluş tarihinin belirlenmeden hüküm kurulduğunu,

c.Davacının müvekkili kooperatifte hiç çalışmadığını, davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddi gerektiğini,beyan etmektedir.

2.Davalı Kurum vekili:

a.PEK tespiti yönünden Kuruma başvuru şartının yerine getirilmediğini bu nedenle dava şartı yokluğundan davanın reddi gerektiğini,

b.Hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddi gerektiğini,

c.Eksik inceleme ile hüküm kurulduğunu, resen araştırma kapsamında araştırma yapılması gerektiğini,beyan etmektedir.

3.Davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ...,, ..., ..., Vahyettin İnalkoç vekili:

a.İş Kanunu'na göre düzenlenmiş taraflar arasında herhangi bir sözleşme bulunmadığını,

b.Davacının değnekçi tabir edilen kişi olduğunu ve işe alınmasının söz konusu olmadığını,

c.Davacıyı kimin işe aldığının belli olmadığı gibi ücret ödemesinin yapılmadığını, aldı ise kimden alındığını bilinmediğini,

ç.Kooperatif kurulmadan önceki dönemlere ilişkin müvekkilleri açısından sahiplik dönemlerinin belirlenmediğini, d.Dinlenen tanıkların beyanlarına göre müvekkilleri aleyhine hüküm kurulamayacağını beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet ve prime esas kazancın tespitine ilişkindir.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre temyiz eden vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Prime esas kazanç tutarının tespitine yönelik talebin yasal dayanağı, 5510 sayılı Kanun 86. maddede (506 s. K m. 79), Mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamlarının dikkate alınacağı belirtilmiştir. Bu nedenle sigortalının ücretinin ve davalı ... Kurumuna (Devredilen SSK) davalı işveren tarafından ödenen ve ödenmesi gereken primlerin miktarının belirlenebilmesi amacıyla prime esas kazancın tespitinde, gerçek ücretin esas alınması koşuldur.

Davanın niteliği gereği çalışma olgusunun her türlü delille ispatlanabilmesine karşılık ücretin ispatında bu denli serbestlik söz konusu değildir. Ücretin ispatında Hukuk Genel Kurulu'nun 2005/409-413, 2010/480-523, 2011/608-649 sayılı kararlarında da belirtildiği üzere, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 200. (1086 sayılı HUMK m. 288) maddesinde yazılı sınırları aşan, ücret alma iddialarının, yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır. Ücret miktarı maddelerde belirtilen sınırları aşıyorsa, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe haiz olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, işçinin imzasının bulunduğu aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, usulüne uygun tutulan ticari defter kayıtları, ücret bordroları gibi belgelerle ispatı mümkündür.

Yazılı delille ispat sınırın altında kalan miktar için veya bu miktar üzerinde olsa bile varlığı iddia edilen çalışma süresine ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgelerin bulunması halinde tanık dinletilmesi mümkündür (1086 sayılı HUMK m. 292; HMK m. 202). Eğer ispat sınırının altında kalan ücretler, yine işçinin imzası bulunan belgelere dayanıyorsa yine aksinin yazılı delillerle ispatlanması gerekecektir (HMK m. 201).

5510 sayılı Kanun 82. maddede (506 s. K. m. 78) prime esas günlük kazançların alt ve üst sınırlarının ne olacağı gösterilmiştir. Günlük kazançları alt sınırın altında olan sigortalılar ile ücretsiz çalışan sigortalıların günlük kazançları alt sınır üzerinden, günlük kazançları üst sınırdan fazla olan sigortalıların günlük kazançları da üst sınır üzerinden hesaplanır.

Eldeki davada tanık beyanları ile belirlenen ücretin, oranlama yapılarak geçmiş birim ücretlerin tespit edildiği anlaşılmakla; yukarıda öngörülen yönteme uygun inceleme ve araştırma yapılmaksızın prime esas kazanç yönünden istemin kabulüne karar verilmiş ise de verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

a.Mahkemece yapılacak iş; davacının prime esas kazancın tespitine ilişkin olarak yazılı delil arandığı şayet yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belge ya da belgeler bulunması halinde tanıkla da ispatın mümkün olabileceği göz önüne alınarak, konuya ilişkin işçilik alacağı dosyası varsa akıbeti araştırılmalı, işçilik alacağı dosyası içeriğindeki belge ve beyanlar değerlendirilmeli, davacı tarafça iddia olunan sigorta primine esas kazanç miktarının kanıtlanamaması halinde, anılan işçilik alacağı dosyasında ödeme olup olmadığı araştırılıp, ödendiği son ayın prime esas kazancına dahil edilebileceği dikkate alınarak yukarıda açıklanan ispat kuralları çerçevesinde yeterli araştırma yapılarak varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

b.Yine karar başlığında, davalı ... isminin ... olarak yazılması hatalıdır ve bozma sebebidir.

VI. KARAR