Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/16088 K.2025/3172

İlk Derece Mahkemsince bozmaya uyularak verilen karar; davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 3201 sayılı Kanun kapsamında 1169 gün yurt dışı ev kadınlığı borçlanma süresinin, yurt dışında çalışmaya başladığı tarih olan 01.01.1997 tarihini geriye götürmesi ile Türkiye'de sigorta başlangıç tarihinin 02.10.1993 olduğunu, bu başlangıca göre davacının talep tarihi itibariyle yaşlılık aylığı koşullarını taşıdığını, davalı Kurum tarafından haksız yere talebinin reddedildiğini belirterek, 02.10.1993 tarihinin sigorta başlangıç tarihi olarak tespiti ile 23.07.2019 tarihi itibariyle yaşlılık aylığı tahsisine karar verilmesini, ödenmeyen aylıkların yasal faizleriyle ödenmesini talep etmiştir.

II-CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; ev kadınlığı borçlanmasının sigorta başlangıcı olamayacağını, 3201 sayılı Kanun ve sosyal güvenlik sözleşmeleri kapsamında sigorta başlangıç tarihinin tespit edildiğini, davacı sigortalı hakkında yapılan işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğunu, davanın haksız ve mesnetsiz olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 23.11.2020 tarih, 2019/271 E., 2020/376 K. sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin kararına süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 22.06.2023 tarih, 2021/1532 E., 2023/1084 K. sayılı kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bölge Adliye Mahkemesi kararının süresi içinde davalı Kurum vekilince temyiz edilmesi üzerine Dairece, "...İnceleme konusu davada, 14.08.1969 doğumlu davacının Fransa'da ilk kez 01.01.1997 tarihinde çalışmaya başladığı, Türkiye' de 2013 yılında 4/1-a kapsamda çalışmasının bulunduğu ve ev kadınlığı ile çalışma süresi olarak toplam 5675 günü borçlanıp ödediği anlaşılmaktadır.

Türkiye - Fransa Sosyal Güvenlik Sözleşmesinde, bir işçinin Türk sigortasına girişinden önce âkit ülke sigortasına girdiği tarihin Türk sigortasına girdiği tarih olarak kabul edileceğine ilişkin özel bir hüküm bulunduğundan ve sözleşme hükmü ile 3201 sayılı Kanun'un 5. maddesindeki genel düzenlemenin aynı anda uygulanmasının mümkün olmamasına göre, davacının Türkiye'de sigorta başlangıç tarihi, Fransa sosyal güvenlik rejimlerinden birisine tabi olduğu tarihe göre tespit edilmelidir.

Mahkemece dosyanın bu kapsamda yeniden değerlendirilerek, davacının sigorta başlangıç tarihinin tespiti ve buna göre yaşlılık aylığı tahsis koşullarının yeniden değerlendirilerek varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

.." gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, yurt dışı borçlanmasına istinaden 02.10.1993 tarihinin sigorta başlangıç tarihi olarak tespiti ile 23.07.2019 tarihi itibariyle yaşlılık aylığı tahsisi, ödenmeyen aylıkların yasal faizleriyle tahsili istemine ilişkindir.

İnceleme konusu davada, 14.08.1969 doğumlu davacının 23.07.2019 tarihinde yaşlılık aylığı tahsis talebinde bulunduğu, Türkiye'de 20.08.2013-24.08.2013 tarihleri arasında 5 gün 4/1-a kapsamda sigortalılık süresinin, 3201 sayılı Kanun kapsamında borçlanılan 5675 gün 4/1-a kapsamında sigortalılık süresinin bulunduğu, davacının ikinci kez yurt dışı borçlanma talebine istinaden 21.08.2023 tarihinde süresinde ödediği borçlanma ile 230 gün 4/1-b kapsamda sigortalılık süresi ile toplam 5900 gün hizmetinin bulunduğu, 01.01.1997 tarihinde sigorta başlangıcının bulunmasına göre 506 sayılı Kanun'un geçici 81/B/n maddesi kapsamında 01.09.2023 tarihi itibariyle yaşlılık aylığı tahsis koşullarının oluştuğu anlaşılmaktadır.

Yaşlılık aylığı tahsisi yapılmasına ilişkin eldeki davada, Kuruma başvuruda bulunulduğu tarih veya dava tarihi itibarıyla tümüyle oluşmayan tahsis koşullarının yargılama aşamasında gerçekleşmesi durumunda, özellikle, Anayasa’nın 141. maddesindeki, davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılmasının, yargının görevi olduğunu belirten hüküm, 6100 sayılı Kanun'un “Usul ekonomisi ilkesi” başlıklı 30. maddesinde yer alan, hâkimin, yargılamanın kabul edilebilir süre içinde ve düzenli bir biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlü olduğu yönündeki düzenleme, sosyal koruma, dayanışma,

sosyal denkleştirme ve zorunluluk ilkelerine dayanan sosyal sigortalar, bireyin onuru ile kişiliğinin geliştirilmesi için kaçınılmaz ekonomik, sosyal ve kültürel hakların doyurulması temeline dayanan sosyal güvenlik hukukunun ilkeleri dikkate alındığında, bütün şartların yerine getirildiği tarihi izleyen aybaşından itibaren aylığa hak kazanıldığının tespitine ilişkin hüküm kurulmalı, kuşkusuz,

yargılama aşamasında gelir/aylık bağlama koşulları gerçekleşen sigortalı yönünden tahsis talep günü itibarıyla şartlar oluşmamakla Kurumun dava açılmasına sebep olan herhangi bir haksız işleminin de söz konusu bulunmadığı gözetilerek yargılama giderlerinin taraflar arasında paylaştırılıp vekil ile temsil olunan davalı Kurum yararına da avukatlık ücreti belirlenmesi gereği de bozma sonrası yapılacak yargılamada dikkate alınmalı ve buna göre bir karar verilmelidir.

Bu bağlamda davacının yaşlılık aylığı tahsis talebine isitnaden 01.09.2023 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanmasına karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

VI.KARAR