Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/2027 K.2025/1636

Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılarak yeniden esas hakkında davanın kısmen kabulüne dair karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... Prefabrik Yapı ve İnşaat Sanayi Ticaret Anonim Şirketi vekili tarafından temyiz edilmekle; yapılan ön inceleme sonucunda; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalılar bünyesinde çalışırken, 05.09.2012 tarihinde, iş kazası geçirdiğini, Irak'ta araç muayene yapım işinde çalıştığını, sol el 3. parmağını kaybettiğini, davacının aylık net 1.300,00 USD maaşla çalıştığını, ayrıca yol, yemek ve barınma yardımından faydalandığını, davalı tarafından işe alındığını, maaşlarının bu şirket tarafından ödendiğini, çalışma şartlarının bu şirket tarafından belirlendiğini, emir ve talimatları bu firmadan aldığını, ancak sigorta primlerinin, ... tarafından yatırıldığını, davalıların oluşan kazada, müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu ileri sürerek, maddi ve manevi tazminat alacaklarının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... Prefabrik Yapı ve İnşaat San. Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; işverenin kusuru olmaksızın, davacının kendi kusuru ile kazaya sebebiyet verdiğini, geçici iş göremezlik tazminatından, müvekkilinin sorumlu olmadığını, bu dönemde davacının çalıştığını, SGK tarafından bağlanan gelirin, peşin sermaye değerinin tazminattan indirilmesi gerektiğini, davanın sigorta şirketine ihbarını talep ettiklerini savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının meslekte kazanma gücü kaybı oranını kabul etmediklerini, kusurun davacı tarafta olduğunu, davacının gelir kazanç kaybı olmadığını, kazadan sonra da davacının müvekkili şirkette çalıştığını, SGK tarafından bağlanan gelirin, peşin sermaye değerinin tazminattan indirilmesi gerektiğini, kaza tarihinde davacıya ödenen 700,00 USD ücretin dikkate alınması gerektiğini, olay eniyle davacıya farklı tarihlerde, toplam 22.500,00 USD maddi ve manevi tazminatın indirilmesi gerektiğini, davanın zamanaşımına uğradığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle;"...Dosya içerisindeki tüm bilgi ve belgelerin değerlendirilmesi sonucunda; iş kazasının, 10.05.2012 tarihinde kazazede ...'nın ... Prefabrik Yapı ve İnş. San. Tic.

A.Ş. şirketinin alt işvereni ... unvanlı işyerinin çalışanı olarak Irak şantiyesinde Seksiyonel Kapı montajı sırasında kapının taşıyıcı yaylarının sol el üç parmağını kesmesi sebebi yaralanması şeklinde gerçekleştiği, SGK tahkikat raporuna göre; asıl işveren olan dorce prefabrik şirketinin %50, alt işveren olan ...'ın %50 oranında kusurlu olduğu, kazazede işçinin bir kusurunun bulunmadığı, mahkememizce aldırılan ilk heyet kusur raporuna göre davacı işçinin %20, işverenin ise %80 (asıl işveren%40, alt işveren %40 olmak üzere), yine Mahkememizce aldırılan ikinci kusur heyet raporunda da yüzdesel olarak aynı sonuca varıldığı,

her iki heyet raporunda da kusur tespitine yönelik olguların tespitinin dosya kapsamındaki delillere uygun olduğu, her ne kadar SGK tahkikat raporunda kazazede olan işçiye kusur yüklemesi yapılmamışsa da davacı ... olayın meydana geldiği tarihte yaklaşık 28 yaşında ve aklıselim bir kişi olması, yaptığı işten kaynaklanabilecek tehlikeler ve risklerin neler olduğunu kestirebilecek bir kişi olması, yaptığı fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayabilecek bir kişi olması, Seksiyonel Kapı montaj ustalığı hususunda yeterli bilgi birikim ve tecrübesi olmadığı halde kendisine verilen işten kaçınma hakkına başvurmaması,

montaj işini ehil bir kişini gözetiminde yapılması hususunda işverene uyarı ve hatırlatmalarda bulunmaması, güvenli olmayan emniyetsiz bir çalışma yöntemini benimseyerek çalışması, tehlike arz eden işlerde çalışma usul ve esaslarını dikkate almaması, işinin gerektirdiği azami dikkat ve hassasiyeti göstermeyerek can güvenliğini tehlikeye atmayacak şekilde temkinli ve dikkatli davranmaması, dikkatsiz ve umursamaz davranarak tehlikeli davranış sergilemesi,

kendi emniyetini ve vücut bütünlüğünü tehlikeye sokmuş olup kendisini bekleyen tehlikelere karşı gereken dikkat ve özeni göstermeyerek Seksiyonel Kapı montajı sırasında kapının taşıyıcı yaylarının sol el üç parmağını kesmesi ile meydana gelen kazada kusurlu olduğu kanaatine varılmıştır. Neticede davacı işçinin %20, müteselsil sorumluluk hükümleri doğrultusunda işverene düşen kusur oranının %80 olduğu kanaatine varılmıştır. Zararın tespiti-maluliyet oranı.

Sosyal Güvenlik Kurumu Ankara Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 29.01.2018 tarih 784 karar sayılı raporunda, davacının dava konusu kaza nedeniyle yaralanması sonucunda %12,1 sürekli iş göremez olduğu, rapora itiraz üzerine aldırılan, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun 30.11.2020 tarih 2020/16524 karar sayılı raporunda.

02.12.2011 tarihinde geçirmiş olduğu iş kazası nedeniyle maluliyet oranının, Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği çerçevesinde %12,1 olduğu, YSK raporuna itiraz üzerine aldırılan ATK 3. İhtisas dairesinin raporuna göre.

İş göremezlik süresi sonundan itibaren E cetveline (yaşına) göre %9.2 (yüzdedokuznoktaiki) oranında meslekte kazanma gücünden kaybetmiş sayılacağı tespit edilmiş olup bu kez SGK tespiti ile oransal olarak çelişki olması üzerine aldırılan ATK 2.Üst Kurul Raporuna göre iş göremezlik süresi sonundan itibaren E cetveline (yaşına) göre %9.2 (yüzdedokuznoktaiki) oranında meslekte kazanma gücünden kaybetmiş sayılacağı tespit edilmiş olup neticede davacının geçen zaman içinde yaşadığı iyileşme de gözetilerek aldırılan son rapor olan ATK 2. Üst Kurul Raporuna itibar etmek gerekmiştir.

Maddi tazminatın tespiti; dosya kapsamına alınan bilirkişi ... ...'in raporunda ücretinin tespiti yapılırken emsal ücret araştırma, TÜİK verileri ve davacının yurtdışı hizmet akitlerinin gözetilerek tespit edildiği dosya kapsamına uygun olduğu, TRH-2010 tablosunun hükme esas alınmasının Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 2020/9717 Esas, 2021/2003 Karar sayılı ilamına göre yerinde olduğu, geçici iş göremezlik için SGK tarafından yapılan ödemenin mahsup edildiği, sürekli iş göremezlik hesaplamasında peşin sermeye değerinin rücu edilebilecek kısmının mahsup edildiği,

bilinmeyen dönem kazancının yıllık olarak %5 artırılıp, %5 oranında iskonto yapılması suretiyle belirlenmesinin Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi 2023/1421 Esas, 2023/2257 Karar sayılı ilama uygun olduğu, rapor tarihi itibariyle güncel asgari ücret verilerinin rapora esas alındığı anlaşılmakla dosyaya sunulan 06.09.2023 ek raporun ilk alternatifli hesaplaması hükme esas alınmıştır. İşverence yapılan ödemeler. 17.01.2013 tarihinde, 17.750,00 USD.

17.01.2013 tarihinde, 1.950,00 USD. 04.03.2013 tarihinde, 2.500,00 USD. ve 04.03.2013 tarihinde, 350,00 USD olmak üzere toplam 22.500,00 USD tutarında işverenlerce ödeme yapıldığı anlaşılmaktadır. Ancak yapılan ödemelerin davacının bedelsel zararına karşılık maddi zararının tazminine yönelik olup olmadığı dosya kapsamından anlaşılmamaktadır.

Hal böyle olunca davacının manevi zararını tazmin etme amacıyla ödeme yapıldığı kabul edilmiş ödemeler manevi tazminat takdir edilirken dikkate alınmıştır.

Manevi tazminat talebinin ise tarafların kusur durumu, olayın gerçekleşme biçimi, paranın alım gücü, işçinin yaşı, yaralanmanın ağırlığı, özellikle de kazanın üstünden uzunca bir sürenin geçmiş olduğu düşünüldüğünde her ne kadar işveren bir takım ödemeler yapılmışsa da maluliyet oranına göre manevi zararı karşılamak konusunda yetersiz olduğu, davacının manevi tazminat talebinin makul olduğu anlaşılmış istemin kabulüne karar verilmesi..." gerektiği gerekçesiyle;

"1-Davacının maddi tazminat talebinin kabulü ile 271.587,42 TL tazminatının taleple bağlı kalınarak 05.09.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, 2-Davacının manevi tazminat talebinin kabulü ile 40.000,00 TL tazminatının taleple bağlı kalınarak 05.09.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, " şeklinde karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ..... A.Ş. firması vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... Prefabrik Yapı ve İnşaat San. Tic. A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; 1- Kaza nedeniyle davacıda oluşan maddi ve manevi zararların karşılığında davacıya toplam 22.550,00 USD ödenerek, davacının tüm maddi ve manevi zararlarının karşılandığını, 2- Yapılan bu ödemenin bir an için manevi zarar için yapıldığı kabul edilse bile bu durumda da davacı lehine manevi tazminata hükmedilmesinin hatalı olduğunu, 3- Geçici iş göremezlik tazminatından davalı şirketin sorumlu olmadığını, bu dönem zararının SGK tarafından mevzuat gereği karşılandığını, ileri sürerek yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...davacı vekili tarafından dosyaya sunulan 02.07.2023 tarihli dilekçede, yapılan ödemelerin manevi tazminata/zarara karşılık yapıldığı iddia ve kabul edilmiştir. Yukarıdaki delilleri ve yapılan tespitleri bir bütün olarak değerlendirdiğimizde, ifa amacıyla yapıldığı davalılar tarafından ispat edilemeyen bir ödemenin, davacı tarafından manevi tazminat/zarar için yapıldığı kabul edilmiştir.

Dolayısıyla yapılan ödemenin manevi zarar/tazminat için yapıldığı, manevi zarar açısından ifa amacı taşıdığı kabul edilmelidir. Davacı dava dilekçesinde 40.000,00 TL manevi tazminat talep etmiştir. Yukarıda da belirtildiği üzere ödeme tarihindeki kur nazara alındığında yapılan ödeme 39.585,30 TL’ye tekabül etmektedir.

Kaza tarihi, olayın oluş şekli, kazanın meydana gelmesinde tarafların kusur oranları, davacının maluliyet durumu, davacının sosyal ve ekonomik durumu, kaza tarihinde davacının yaşı ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davalılar tarafından yapılan ödemenin davacının manevi zararını tamamen karşıladığı, dolayısıyla davacının manevi tazminata hak kazanmasının mümkün olmadığı, mahkemece manevi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekirken, kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğu, davalı ...

Prefabrik Yapı ve İnşaat San. Tic. A.Ş. vekilinin bu hususa yönelik istinaf sebebinin yerinde olduğu ..." gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılarak yeniden esas hakkında;

"1- Maddi Tazminat Talebi/Davası Hakkında

a- Maddi tazminat talebinin kabulü ile 271.587,42 TL maddi tazminatın, davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

b- Hüküm altına alınan alacağa, taleple bağlı kalınarak, 05.09.2012 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına,

2- Manevi Tazminat Talebi/Davası Hakkında

a- Davalı ... Prefabrik Yapı ve İnşaat San. Tic. A.Ş. hakkında açılan dava yönünden;

aa- Davalı ... Prefabrik Yapı ve İnşaat San. Tic. A.Ş. hakkında açılan manevi tazminat davasının reddine,

b- Davalı ... hakkında açılan dava yönünden;

aa- Davalı ... hakkında açılan manevi tazminat davasının kabulüne,

bb-40.000,00 TL manevi tazminatın, davalı ...’tan alınarak davacıya verilmesine,

cc- Hüküm altına alınan alacağa, taleple bağlı kalınarak, 05.09.2012 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına," şeklinde karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Prefabrik Yapı ve İnşaat San. Tic. A.Ş. vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... Prefabrik Yapı ve İnşaat San. Tic. A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle manevi tazminat talebi hariç olmak üzere istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazlarını yinelemek suretiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369. maddesinin birinci fıkrası ile 371. maddesi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13, 16, 20 ve 21. maddeleri ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77. maddesi, 3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı ... Prefabrik Yapı ve İnşaat San. Tic. A.Ş. vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle 6100 sayılı Kanun'un 370.maddesinin birinci fıkrası uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının ONANMASINA,