Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/3624 K.2026/1114

Mahkeme kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı Şirketin ...Yatılı Bölge Ortaokulunda temizlik işini yaptığı, bu dönemlerde çalıştırdığı personelin SGK primleri işveren hissesini tam olarak ödendiği, 5510 sayılı Kanun'un 81/1 maddesinde belirtilen şartları haiz olan işverenlerin malullük yaşlılık ve ölüm sigortaları işveren hisessinin 5 puanlık kısmına isabet eden tutarının hazinece karşılanır hükmünün bulunduğu, davacı Şirketin 5510 sayılı Kanun'un 81/1 maddesinde belirtilen şartları haiz olduğu halde davalı Kurumca 5 puanlık indirim yapılmadan eksik yatırılması gerekirken sehven tam yatırdığı,

davacı Şirketin dava konusu döneme ilişkin davacı Şirket tarafından fazlaca ödenen 1.000 TL'nin fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile alacağın tamamına kesilme tarihlerinden itibaren kademeli uygulanacak avans faizinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; görev, yetki, derdestlik, husumet, hak düşürücü süre ve zamanaşımı itirazında bulundukları, Kurum işlemlerinin yerinde olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.MAHKEME İLK KARARI

Mahkeme tarafından 14.12.2015 tarihli ve 2015/214 Esas, 2015/1572 Karar sayılı kararla davanın dava şartı yokluğu nedeni ile usulden reddine karar verilmiştir.

IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Mahkemenin 14.12.2015 tarihli ve 2015/214 Esas, 2015/1572 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuş ve Dairemizce 19.10.2022 tarihli ve 2022/6532 Esas, 2022/12684 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Mahkeme kararı bozulmuştur:

"...Kanun'un 79. maddesinde Kurumun prim alma zorunluluğu ve ilgililerin de prim ödeme zorunluluğu hüküm altına alınmıştır. Taraflar arasındaki ihtilaf konusu olan prim tutarını davacıdan Kurumun tahsil ettiğine dair çekişme bulunmamaktadır. Hal böyle olunca, primi tahsil yetkisi ve ilgili maddedeki şartların varlığı halinde işveren hissesine düşen tutarın belirlenerek Hazineden talep etme yetkisi sadece Kurumda olduğu ve bu halde davalı Kurumun davalı sıfatına sahip olduğu gözetilmelidir...

Mahkemece, Ek 17. maddenin gelmesi ve 4. fıkrasındaki hükmün iptali ile oluşan bu yeni durumun dikkate alınması ile davaya konu uyuşmazlığa ilişkin yasal tüm dayanakların irdelenmesi ile beraber, teşvik hükümlerinden faydalandırılma ve faydalandırılma sonrasında fazla ödenen tutarların iadesi/mahsubu istemleri bakımından, ek 17. maddenin ilk üç fıkrası da dâhil olmak üzere yasal tüm dayanaklar irdelenmeli, davalı Kurumun da bu madde kapsamında resen veya başvuru üzerine işlem yapıp yapmadığı hususu ile teşvik veya destekten faydalandırılma şartlarının varlığı ile birlikte incelenmeli ve sonucuna göre bir karar verilmelidir..."

Mahkeme tarafından bozma ilamına uyularak yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı şirket tarafından dava konusu işyerleri için 5510 sayılı Kanun'un 81/1-ı bendinde düzenlenen 5 puanlık teşvik kapsamında geçmiş aylardaki prim teşvikinden yararlandırılmak suretiyle fazladan ödenen primlerin iadesi talepli davalı Kurum kayıtlarına 16.09.2013 tarihli başvurusunun yapılmış ve 20.03.2015 tarihinde davanın ikame edilmiş olması,

...Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 01.09.2015 tarih ve 93790470 sayılı cevabi yazısında davacı şirketin beş puanlık indirimden dolayı prim iadesi talebi olduğu ve talebin reddedildiğine dair 5510 sayılı Kanun'un 81/1 bendi teşvik kapsamında başvurusu olduğunun doğrulanması, davacı Şirkete ait .... sicil sayılı iş yerinin 2010/03 - 2010/ 06... /10 - 2010/12 ayları ve .... sicil sayılı iş yerinin ise 2011/01 - 2011/02 aylarına ilişkin %5 prim teşviki iadesi talebinin bulunması,

dava konusu 01.04.2018 tarihi öncesindeki aylar ile ilgili uyuşmazlığa ilişkin 5510 sayılı Kanun'un Ek-17. maddesinin 2. fıkrasında teşvik indiriminden yararlanma koşullarına haiz olma ve başvuru tarihinden geriye dönük aylar kapsamındaki şartlarının yerine getirilmesi gerektiğine dair düzenleme getirilmiş olması hususları birlikte dikkate alındığında, davacı Şirket tarafından geriye yönelik olarak dava konusu edilen SGK prim teşviki,

destek ve indirimlerinden 20.03.2015 dava tarihi itibariyle yararlanmaya hak kazanıldığı ve bu primlerin yatırıldığı ayları takip eden aybaşlarından itibaren işleyecek kanuni faizi ile birlikte davacı şirkete iadesi gerekeceği kanaatine varılarak bilirkişi tarafından usul ve kanuna uygun hesap edilen 3.103,58 TL alacağın faizi ile iadesine karar verildiği gerekçesiyle davanın kabulü ile davacı şirketin davalı Kurumdan 5510 sayılı Kanun'un 81/l-(1) bendi hükmü gereğince hazine indirimi teşviki kapsamında indirilmesi gereken işveren hissesinin %5 prim tutarına ilişkin olarak yanlış ve yersiz ödenen toplam 3.103,58 TL alacağın;

bu kesintilerin alındığı ayları takip eden aybaşlarından itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı şirkete ödenmesine, alacağa avans faizi işletilmesine yönelik talebin reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; Kurum işlemlerinin yerinde olduğu iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, prim teşvik hükümlerinden yararlanması gerektiğinin tespiti ile fark primlerin iadesine ilişkindir. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz kapsam ve nedenlerine göre, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR